Η Ελλάδα εδραιώνει τη στρατηγική της θέση στην Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ασφάλεια

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, βρίσκεται στην Ουάσινγκτον για να συμμετάσχει στην Διατλαντική Σύνοδο για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου, η οποία φιλοξενείται στο Ινστιτούτο Ειρήνης Ντόναλντ Τραμπ. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει τον κεντρικό ρόλο της Ελλάδας στις ευρύτερες ευρωπαϊκές και διατλαντικές ενεργειακές στρατηγικές.

Κατά την ομιλία του την περασμένη Δευτέρα στο πλαίσιο εκδήλωσης για τη δεκαετή συνεργασία ΗΠΑ-ΕΕ στον τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι η ενέργεια αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ασφάλειας, της ανθεκτικότητας και της στρατηγικής σύγκλισης μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG από τις ΗΠΑ αποτελούν πλέον τη συντριπτική πλειοψηφία των συνολικών εισαγωγών, καθιστώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση τον κορυφαίο παγκόσμιο προορισμό αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Παρά τον υφιστάμενο εμπορικό ανταγωνισμό, η διατλαντική συνεργασία παραμένει ισχυρή και εστιασμένη σε κοινούς στρατηγικούς στόχους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες μοιράζονται την επιτακτική ανάγκη για σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και για τον τερματισμό της χρήσης της ενέργειας ως γεωπολιτικού εργαλείου από τη Ρωσία.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτέλεσε ισχυρή υπενθύμιση των κινδύνων που ενέχει η ενεργειακή εξάρτηση, ειδικά όταν η Ρωσία επιλέγει να εργαλειοποιήσει την ενέργεια. Στο πλαίσιο αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέφεραν ουσιαστική στήριξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρόγραμμα REPowerEU, που εγκαινιάστηκε τον Μάρτιο του 2025, αποσκοπεί στην πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το τέλος του 2027.

Ο ενεργειακός και γεωπολιτικός ρόλος της Ελλάδας είναι πλέον αναβαθμισμένος. Η χώρα, η οποία έχει βιώσει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, έχει σταθερά στηρίξει την Ουκρανία έναντι της ρωσικής επιθετικότητας.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον Κάθετο Διάδρομο, ένα έργο στρατηγικής σημασίας όχι μόνο από εμπορική, αλλά και από γεωπολιτική σκοπιά. Ο διάδρομος αυτός συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, με προοπτική επέκτασης προς την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, όπως η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία. Πρόκειται για μια αρτηρία ειρήνης και ευημερίας που ενισχύει τη σταθερότητα και συμβάλλει στην αποτροπή συγκρούσεων.

Υπό την διακυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, η Ελλάδα έχει επενδύσει συστηματικά σε ενεργειακές υποδομές. Η επέκταση του τερματικού σταθμού της Ρεβυθούσας, η λειτουργία της πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU) στη Βόρεια Ελλάδα, καθώς και η ολοκλήρωση κρίσιμων διασυνδέσεων όπως ο TAP και ο IGB, έχουν ενισχύσει τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου. Το 2024, η Ελλάδα εισήγαγε 17 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, εκ των οποίων τα 11 δισεκατομμύρια διοχετεύτηκαν σε γειτονικές αγορές.

Η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου απαιτεί στενό συντονισμό μεταξύ πέντε κρατών και των αντίστοιχων διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς. Η πρόσφατη μηνιαία διαδικασία δέσμευσης δυναμικότητας κατέδειξε τη δυναμική του έργου, με το 98% της διαθέσιμης χωρητικότητας της διαδρομής Route 1 να έχει καλυφθεί.

Τέλος, παρά τον ανταγωνισμό μεταξύ χωρών όπως η Πολωνία, η Λιθουανία και η Κροατία, η συνεργασία παραμένει στενή για να διασφαλιστεί ότι το ρωσικό φυσικό αέριο δεν θα επανέλθει στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω έμμεσων διαδρομών. Απαιτείται διαρκής εγρήγορση και στενή συνεργασία ΗΠΑ-ΕΕ για την αποτροπή οποιασδήποτε «πίσω πόρτας» για ρωσικό αέριο, ακόμη και μέσω της Τουρκίας. Ο κοινός στόχος παραμένει αδιαπραγμάτευτος: να μην υπονομευθεί ποτέ ξανά η ευρωπαϊκή ασφάλεια μέσω ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία.

Το πρόγραμμα των επαφών του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην Ουάσινγκτον περιλαμβάνει συμμετοχή στην Υπουργική Σύνοδο για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου, συναντήσεις με υψηλόβαθμους αξιωματούχους των ΗΠΑ, όπως ο υπουργός Εσωτερικών και ο υπουργός Ενέργειας, καθώς και επαφές με μέλη του Αμερικανικού Κογκρέσου και της Γερουσίας.