Επανεξέταση προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ χωρίς οφειλή

Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξετάζει την επιβολή διορθωτικών παρεμβάσεων, με πρόστιμα 250 και 500 ευρώ για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων. Η εξέταση αυτή έρχεται μετά από εισήγηση της Επιτροπής Φορολογικής Πολιτικής για αναθεώρηση του πλαισίου, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει καμία φορολογική οφειλή. Η αναστάτωση προκλήθηκε από κύμα αντιδράσεων από ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις, οι οποίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με βαριά πρόστιμα για μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις, δηλαδή για περιπτώσεις χωρίς πραγματική δημοσιονομική απώλεια για το Δημόσιο.

Σήμερα, το σύστημα είναι πλήρως αυτοματοποιημένο. Ένας επαγγελματίας με απλογραφικά βιβλία που υποβάλλει εκπρόθεσμα μια μηδενική δήλωση ΦΠΑ, επιβαρύνεται με 250 ευρώ. Αντίστοιχα, μια επιχείρηση με διπλογραφικά βιβλία που καταθέτει εκπρόθεσμα πιστωτική δήλωση, δηλαδή με ποσό προς επιστροφή, καλείται να πληρώσει 500 ευρώ. Το πρόστιμο ενεργοποιείται εξαιτίας της καθυστέρησης υποβολής και όχι επειδή υπάρχει κάποιος φόρος προς καταβολή.

Ακριβώς αυτό το σημείο, η αναλογικότητα, βρίσκεται υπό επανεξέταση. Η Επιτροπή Φορολογικής Πολιτικής επισημαίνει ότι η επιβολή αυξημένων προστίμων σε δηλώσεις χωρίς οφειλή δεν συνδέεται με πραγματική φορολογική ζημία και δεν ενισχύει ουσιαστικά τη συμμόρφωση των φορολογούμενων. Το ζήτημα αφορά όλους όσοι υποβάλλουν δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, ανεξαρτήτως του συστήματος βιβλίων που τηρούν (απλογραφικό ή διπλογραφικό). Δεν επηρεάζονται οι περιπτώσεις όπου υπάρχει πραγματική οφειλή φόρου και αυτή καταβάλλεται εκπρόθεσμα, καθώς σε αυτές εξακολουθούν να ισχύουν οι προβλεπόμενοι τόκοι και οι προσαυξήσεις.

Στο τραπέζι των προτάσεων βρίσκονται συγκεκριμένες αλλαγές. Προτείνεται η μη επιβολή προστίμου όταν η δήλωση είναι μηδενική ή πιστωτική και δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή. Επίσης, εξετάζεται η θέσπιση ανώτατου ορίου συνολικού προστίμου σε περιπτώσεις πολλαπλών εκπρόθεσμων μηδενικών δηλώσεων, με σκοπό την αποφυγή συσσωρευμένων επιβαρύνσεων. Μια ακόμη πρόταση είναι η εφαρμογή κανόνα μη επιβολής προστίμου όταν το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει είναι έως 100 ευρώ. Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν το επόμενο διάστημα.

Το κύριο ζητούμενο για την αγορά και τους επαγγελματίες παραμένει σαφές: τα πρόστιμα να συνδέονται άμεσα με πραγματική φορολογική επιβάρυνση και να μην λειτουργούν ως οριζόντια ποινή για κάθε καθυστέρηση, ακόμη και όταν το τελικό αποτέλεσμα της δήλωσης είναι μηδενικό.