Ο Παναμάς ανακαταλαμβάνει τον έλεγχο στρατηγικών λιμανιών της Διώρυγας
Πράσινο φως από το Ανώτατο Δικαστήριο για την ακύρωση της παραχώρησης στην εταιρεία του Χονγκ Κονγκ, με γεωπολιτικές προεκτάσεις και αντιδράσεις.
Οι αρχές του Παναμά ανέλαβαν χθες Δευτέρα τον έλεγχο δύο καίριων λιμανιών στα άκρα της Διώρυγας του Παναμά, μετά από απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου που έκρινε αντισυνταγματική τη σύμβαση παραχώρησης στην εταιρεία CK Hutchison του Χονγκ Κονγκ. Η εξέλιξη αυτή αποκτά έντονη γεωπολιτική διάσταση, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες χαιρετίζουν την απόφαση, ενώ η Κίνα εκφράζει προειδοποιήσεις για την προστασία των συμφερόντων της.
Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου, που δημοσιοποιήθηκε στα τέλη Ιανουαρίου, έκρινε «αντισυνταγματική» τη σύμβαση που από το 1997 παραχωρούσε στην Panama Ports Company (PPC), θυγατρική της CK Hutchison, το δικαίωμα εκμετάλλευσης των λιμανιών Κριστόμπαλ στον Ατλαντικό και Μπαλμπόα στον Ειρηνικό.
Ο πρόεδρος του Παναμά, Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, δήλωσε ότι «με πρόσχημα την εκμετάλλευση των δύο λιμανιών δημιουργήθηκε για χρόνια αυτόνομη περιοχή», καταγγέλλοντας ότι η σύμβαση «υπέταξε» τη χώρα «χωρίς καμιά διαφάνεια». Σύμφωνα με το ελεγκτικό συνέδριο, το οποίο προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, το δημόσιο δεν εισέπραξε οφειλές ύψους 1,2 δισ. δολαρίων από την PPC. Η σύμβαση, που είχε ανανεωθεί το 2021 για άλλα 25 χρόνια, κρίθηκε από το δικαστήριο ότι ευνοούσε «δυσανάλογα» τον όμιλο του Χονγκ Κονγκ εις βάρος των δημοσίων ταμείων.
Μεταβατική διαχείριση 18 μηνών
Η ναυτιλιακή αρχή του Παναμά ανακοίνωσε την «κατοχή των λιμανιών» και εγγυάται τη «συνέχεια της εκμετάλλευσής τους», ενέργεια που επισημοποιήθηκε με εκτελεστικό διάταγμα λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση της απόφασης στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Το διάταγμα προβλέπει μια μεταβατική περίοδο 18 μηνών, κατά την οποία τα λιμάνια θα διαχειρίζονται δύο άλλες εταιρείες, πριν προκηρυχθεί νέος διεθνής διαγωνισμός για τη μακροπρόθεσμη εκμετάλλευσή τους.
Συγκεκριμένα, η APM Terminals, θυγατρική του δανέζικου ομίλου Maersk, θα αναλάβει το λιμάνι της Μπαλμπόα έναντι 26 εκατ. δολαρίων, ενώ η Terminal Investment Limited (TiL), θυγατρική του ομίλου MSC, θα διαχειρίζεται το λιμάνι της Κριστόμπαλ καταβάλλοντας περίπου 16 εκατ. δολάρια. Το 2024, το 38% των εμπορευματοκιβωτίων που διακινήθηκαν μέσω του Παναμά πέρασε από αυτά τα δύο στρατηγικής σημασίας λιμάνια. Η Διώρυγα του Παναμά, μήκους 80 χιλιομέτρων, εξυπηρετεί περίπου το 5% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου.
Η αντίδραση της CK Hutchison
Η CK Hutchison αντέδρασε έντονα, καταγγέλλοντας «παράνομο έλεγχο» των λιμανιών «χωρίς διαφάνεια ούτε συντονισμό» και κάνοντας λόγο για «πολύ σοβαρή ζημία». Η εταιρεία προειδοποίησε ότι «το κράτος είναι υπεύθυνο για κάθε βλάβη ή ζημία που θα προκληθεί» και γνωστοποίησε ότι θα προσφύγει στο Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο στο Παρίσι, αμφισβητώντας την παναμαϊκή απόφαση. Την προηγούμενη εβδομάδα, η εταιρεία είχε ζητήσει από την κυβέρνηση να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για τη συνέχιση της εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων, προκειμένου να «αποφευχθεί το χάος».
Εργαζόμενοι και κοινωνικές επιπτώσεις
Η υπουργός Εργασίας και Ανάπτυξης, Γιακλίν Μουνιός, διαβεβαίωσε ότι «δεν θα γίνουν απολύσεις» στα δύο λιμάνια, όπου απασχολούνται περίπου 1.200 εργαζόμενοι, καθησυχάζοντας τους εργαζομένους για τις άμεσες επιπτώσεις της απόφασης.