Ανακαλύφθηκαν σοκαριστικές φωτογραφίες από την εκτέλεση 200 Ελλήνων στην Καισαριανή
Ιστορικά ντοκουμέντα δεκαετιών φέρνουν στο φως το θάρρος των αντιστασιακών μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Διεθνή αίσθηση έχει προκαλέσει η αποκάλυψη και η επικείμενη απόκτηση φωτογραφιών που απεικονίζουν την εκτέλεση 200 Ελλήνων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944. Η τεράστια ιστορική αξία αυτών των ντοκουμέντων, που επανήλθαν στο φως μετά από δεκαετίες και εμφανίστηκαν προς πώληση σε διαδικτυακή πλατφόρμα δημοπρασιών, αναδεικνύεται από πληθώρα διεθνών Μέσων Ενημέρωσης. Τα δημοσιεύματα περιγράφουν τις συγκλονιστικές συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα ένα από τα πιο βίαια εγκλήματα της ναζιστικής Κατοχής στην Ελλάδα.
Η βρετανική εφημερίδα The Guardian φιλοξενεί ένα συγκινητικό ρεπορτάζ, κάνοντας λόγο για τις πρώτες γνωστές εικόνες που «δίνουν πρόσωπο» στους ηρωικούς πρωταγωνιστές αυτής της τραγωδίας. Ο Βαγγέλης Σακκάτος, σε ηλικία 96 ετών, βετεράνος της Αριστεράς, επεξεργάζεται τις εικόνες με τους άνδρες παραταγμένους μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. «Ο ηρωισμός τους ήταν θρυλικός», δηλώνει, με το βλέμμα καρφωμένο στις φωτογραφίες που έχουν προκαλέσει οργή και δέος στον ελληνικό Τύπο. «Τα χρόνια μπορεί να πέρασαν, αλλά δεν έχω ξεχάσει».
Ο 96χρονος Σακκάτος δεν φανταζόταν ποτέ ότι θα ερχόταν η στιγμή που θα μπορούσε να «δώσει πρόσωπο» σε αυτούς που εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Οι 200 κομμουνιστές, θύματα αντιποίνων για την ενέδρα ανταρτών σε Γερμανό στρατηγό, έχασαν τη ζωή τους με ριπές πολυβόλων. Οι φωτογραφίες αποτυπώνουν τους άνδρες να βαδίζουν προς το σημείο εκτέλεσης στην Αθήνα, με το κεφάλι ψηλά και κοιτώντας ευθεία στον φακό, φαινομενικά ατρόμητοι. Σύμφωνα με μαρτυρίες, προχωρούσαν προς τον θάνατο τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια, ως ύστατη πράξη αντίστασης. «Και τώρα μπορούμε να δούμε το θάρρος τους με τα ίδια μας τα μάτια», λέει ο Σακκάτος.
Μέχρι την περασμένη εβδομάδα, οι φωτογραφίες δεν ήταν γνωστό ότι υπήρχαν. Αναρτήθηκαν προς πώληση στο eBay από τον Τιμ ντε Κρεν, Βέλγο συλλέκτη αντικειμένων του Τρίτου Ράιχ. Λόγω της έλλειψης οπτικών τεκμηρίων, οι τελευταίες στιγμές των κομμουνιστών είχαν καταγραφεί κυρίως μέσω χειρόγραφων σημειωμάτων που πετούσαν από τα φορτηγά, καθώς μεταφέρονταν από το Μπλοκ 15, το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, προς την εκτέλεση.
Την Παρασκευή, μετά από έντονες αντιδράσεις, το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε προκαταρκτική συμφωνία για την αγορά των φωτογραφιών από τον Ντε Κρεν, ο οποίος τις απέσυρε από την πλατφόρμα. Τα αντίτυπα, που φέρεται να ελήφθησαν από τον υπολοχαγό της Βέρμαχτ Χέρμαν Χόιερ, θεωρούνται «μνημείο εξαιρετικής ιστορικής σημασίας». Οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς, κορυφαία στιγμή της κομμουνιστικής αντίστασης, ενέπνευσαν πολλούς Έλληνες δημιουργούς και έχουν χαραχθεί βαθιά στη λαϊκή συνείδηση. «Είναι άλλο να ακούς για τη γενναιότητά τους και άλλο να τη βλέπεις», δήλωσε ο Γιάννης Έρης, ξεναγός στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. «Τώρα γνωρίζουμε ότι στάθηκαν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα όχι μόνο με τεράστια υπερηφάνεια, αλλά υψώνοντας και τις γροθιές τους. Το προηγούμενο βράδυ είχαν φροντίσει να πλυθούν και να ξυριστούν. Δεν φοβήθηκαν αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Το αντιμετώπισαν ως τιμή».
Οι εκτελέσεις έλαβαν χώρα λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων από την Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1944.