Σύγκριση Ιράν-Βενεζουέλας: Γιατί μια επίθεση στο Ιράν θα ήταν πολύ πιο περίπλοκη
Ειδικοί προειδοποιούν για τις σοβαρές προκλήσεις και τους κινδύνους που εγκυμονεί μια στρατιωτική σύγκρουση με την Τεχεράνη, σε αντίθεση με την επιχείρηση στη Βενεζουέλα.
Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ τον Ιανουάριο σύγκρινε μια αμερικανική «αρμάδα» προς το Ιράν με την αστραπιαία επιχείρηση στη Βενεζουέλα για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, δήλωσε ότι θα ήταν «σε θέση να εκπληρώσει γρήγορα την αποστολή της, με ταχύτητα και βία». Ωστόσο, σήμερα, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει επιλογές έναντι της ιρανικής κυβέρνησης, ειδικοί επισημαίνουν ότι μια επίθεση στο Ιράν θα ήταν σημαντικά πιο περίπλοκη από την επιχείρηση στη Βενεζουέλα και θα μπορούσε να εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια παρατεταμένη σύγκρουση.
Η ηγεσία του Ιράν διαθέτει εκτεταμένες στρατιωτικές δυνατότητες και ένα δίκτυο περιφερειακών δυνάμεων-πληρεξουσίων που θα μπορούσαν να αντεπιτεθούν στην Ουάσινγκτον. Σε αντίθεση με την ταχεία επιχείρηση στο Καράκας, ο Τραμπ φέρεται να εξετάζει ευρύτερη στρατιωτική δράση, χωρίς να έχει δηλώσει δημόσια τους ακριβείς στόχους του. Παρόλο που έχει ξεκαθαρίσει την επιθυμία του να αποτρέψει την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν και θεωρεί την αλλαγή καθεστώτος «το καλύτερο πράγμα» που θα μπορούσε να συμβεί, «Δεν υπάρχει χαμηλού κόστους, εύκολη και “καθαρή” στρατιωτική επιλογή στην περίπτωση του Ιράν», δήλωσε ο Αλί Βάεζ του International Crisis Group στους New York Times, προειδοποιώντας για «πραγματικό κίνδυνο να χαθούν αμερικανικές ζωές», κάτι που θα βάραινε σημαντικά τους υπολογισμούς του Τραμπ, ιδίως σε προεκλογική χρονιά.
Το Ιράν έχει τη δυνατότητα να αντεπιτεθεί. Ενώ ο εναέριος χώρος της Βενεζουέλας ήταν σχετικά απροστάτευτος, η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ποικίλα οπλοστάσια πυραύλων στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών και αντιπλοϊκών όπλων. Οι βαλλιστικοί πύραυλοι μέσου βεληνεκούς του Ιράν μπορούν να καλύψουν αμερικανικές βάσεις έως και στη δυτική Τουρκία και σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Πρόσφατα, το Ιράν δοκίμασε έναν αντιαεροπορικό πύραυλο θαλάσσιας βάσης στο πλαίσιο στρατιωτικών ασκήσεων στα Στενά του Ορμούζ. Η στρατηγική της Τεχεράνης «είναι να κλιμακώνει γρήγορα και να εξάγει την αστάθεια σε πολλαπλά μέτωπα», δήλωσε η Σανάμ Βακίλ του Chatham House.
Τα κράτη του Κόλπου, που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις, ανησυχούν για πιθανά ιρανικά αντίποινα. Ακόμα και αν δεν επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου τους, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενδέχεται να μην προστατευθούν. Μια ιρανική αντεπίθεση θα μπορούσε να πλήξει μεγάλες πόλεις στο Ισραήλ, παρά τα προηγμένα συστήματα αναχαίτισης. Η Βακίλ εκτίμησε ότι ο «παράγοντας φόβου» μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για τον Τραμπ.
Ο «άξονας αντίστασης» του Ιράν, που περιλαμβάνει ομάδες όπως οι Χούθι στην Υεμένη και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, θα μπορούσε να προβεί σε αντίποινα κατά αμερικανικών δυνάμεων και συμμάχων, διευρύνοντας τη σύγκρουση. Μια φιλοϊρανική ομάδα στο Ιράκ έχει ήδη δεσμευθεί να στηρίξει την Τεχεράνη, ενώ οι Χούθι θα μπορούσαν να επαναλάβουν στοχεύσεις εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα. «Αν βυθιστεί το μητρικό πλοίο, τότε μένουν όλες μόνες τους», δήλωσε ο Βάεζ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενότητας των ομάδων.
Το ιρανικό καθεστώς, μια θεοκρατία με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης να διατηρούν την εξουσία, είναι βαθιά ριζωμένο. Σε αντίθεση με την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, η απομάκρυνση της ιρανικής κυβέρνησης και η εκθρόνιση του ανώτατου ηγέτη δεν είναι υπόθεση λίγων ωρών. Η πραγματική εξουσία καθοδηγείται από ιδεολογία και ενισχύεται από μια σύνθετη δομή που έχει παγιωθεί επί σχεδόν μισό αιώνα. «Μια επιχείρηση copy-paste της Βενεζουέλας ίσως να είναι δυσκολότερο να υλοποιηθεί με επιτυχία, αν ο στόχος είναι η εξουδετέρωση των κεφαλών της εξουσίας», ανέφερε η Βακίλ. Η γεωγραφική απόσταση της Τεχεράνης από τον Περσικό Κόλπο καθιστά επίσης δυσκολότερη την άμεση προσέγγιση Ιρανών ηγετών, σε σύγκριση με το Καράκας.
Οι οικονομικές συνέπειες μιας σύγκρουσης θα ήταν σοβαρές. Το Ιράν έχει απειλήσει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, διακόπτοντας τη ροή περίπου του ενός πέμπτου του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε διαταραχή θα εκτόξευε τις τιμές της ενέργειας. Το κλείσιμο του περάσματος θα έπληττε και το ίδιο το Ιράν, καθώς θα περιόριζε την εξαγωγή πετρελαίου. «Θα είναι σαν να ρίχνει τη στέγη στο ίδιο του το κεφάλι», δήλωσε ο Βάεζ.