Ψηφιακό «τείχος» κατά των εταιρειών-«φαντάσματα»: Η ΑΑΔΕ αλλάζει εποχή στους ελέγχους

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) εγκαινιάζει μια νέα εποχή στους φορολογικούς ελέγχους, αξιοποιώντας ένα εξελιγμένο μοντέλο ανίχνευσης επιχειρηματικών συσχετίσεων. Μετά την επιτυχή εξάρθρωση ενός πολυδαίδαλου κυκλώματος με 380 επιχειρήσεις-«φαντάσματα» που προκάλεσαν χρέη 43 εκατομμυρίων ευρώ προς το δημόσιο, η ΑΑΔΕ επεκτείνει τη χρήση ενός καινοτόμου μαθηματικού αλγορίθμου. Ο αλγόριθμος αυτός, γνωστός ως δείκτης ομοιότητας Jaccard (Jaccard similarity index), υπολογίζει την ομοιότητα μεταξύ διαφορετικών συνόλων δεδομένων, επιτρέποντας την αποκάλυψη κρυμμένων μοτίβων και κινήσεων που δεν γίνονταν αντιληπτές με τις παραδοσιακές μεθόδους.

Αυτό το ψηφιακό «τείχος» έρχεται να δώσει λύση σε ένα πρόβλημα δεκαετιών, τη φορολογική απάτη μέσω κυκλωμάτων εταιρειών που άλλαζαν «υπευθύνους» σαν «πουκάμισα». Επί χρόνια, η δημιουργία εταιρειών, η «φόρτωσή» τους με χρέη και η «εξαφάνισή» τους, αφήνοντας πίσω απλήρωτους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, αποτελούσε κοινό μυστικό. Οι νέες εταιρείες συνέχιζαν τη λειτουργία τους, απομυζώντας το δημόσιο, ενώ οι αρχικοί υπεύθυνοι εξαφανίζονταν.

Μέχρι πρότινος, η αποκάλυψη τέτοιων κυκλωμάτων γινόταν αποσπασματικά, συμπτωματικά ή μετά από καταγγελία, συχνά αφού τα χρήματα είχαν ήδη χαθεί. Οι ελεγκτές δυσκολεύονταν να συλλάβουν τον πολυδαίδαλο σχεδιασμό, καθώς οι διάφορες εταιρείες, με διαφορετικά ΑΦΜ και «υπευθύνους», δεν φαινόταν να συνδέονται άμεσα. Ο δείκτης Jaccard, όμως, έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα, μετρώντας την ομοιότητα προσώπων, διευθύνσεων και μοτίβων συμπεριφοράς μεταξύ επιχειρήσεων. Όταν αυτή η ομοιότητα επαναλαμβάνεται, τα «πλοκάμια» του κυκλώματος αποκαλύπτονται αυτόματα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στα «ΑΦΜ μίας χρήσης», όπου αλλοδαποί ή ανύπαρκτα πρόσωπα, συχνά με πλαστές ταυτότητες, προσέφεραν τα στοιχεία τους έναντι αμοιβής για τη δημιουργία εταιρειών, για να «φορτωθούν» τα χρέη και να εξαφανιστούν. Η ΑΑΔΕ, αντί να αναζητά μόνο τους μεγαλοφειλέτες, πλέον μπορεί να εντοπίζει την αλληλουχία εταιρειών και ΑΦΜ, ακόμα και αν η δραστηριότητα και η διεύθυνση παραμένουν ίδιες.

Ο νέος αλγόριθμος καταγράφει μαζικά ποια πρόσωπα εμφανίζονται σε ποιες εταιρείες, πόσες φορές επαναλαμβάνονται, ποια ΑΦΜ διαδέχονται άλλα, ποιες επιχειρήσεις έχουν κοινές διευθύνσεις ή διαχειριστές. Το αποτέλεσμα είναι ένα σχεδιάγραμμα πλέγματος διασυνδέσεων, που αποκαλύπτει το οργανωμένο δίκτυο. Ο επιτόπιος έλεγχος πλέον ενεργοποιείται αφού τα δεδομένα έχουν ήδη αποκαλύψει την πλήρη δομή του κυκλώματος, επιτρέποντας στους ελεγκτές να κάνουν έφοδο ταυτόχρονα σε όλα τα σημεία, όχι για να ψάξουν, αλλά για να επιβεβαιώσουν.