Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, σπουδαία βυζαντινολόγος, αποχαιρετά την Αθήνα
Την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026, η Μητρόπολη Αθηνών θα φιλοξενήσει την εξόδιο ακολουθία μιας εμβληματικής προσωπικότητας της ελληνικής και διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας.
Η Αθήνα, και ειδικότερα η Μητρόπολη της πόλης, θα υποδεχθεί την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026, στις 13:00, την εξόδιο ακολουθία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ. Η διακεκριμένη βυζαντινολόγος και πρώην πρύτανης, η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών, θα τιμηθεί με δημοσία δαπάνη, κατόπιν κοινής απόφασης των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού. Νωρίτερα, η σορός της θα εκτεθεί σε λαϊκό προσκύνημα, δίνοντας την ευκαιρία σε πολλούς να αποδώσουν τον ελάχιστο φόρο τιμής.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, γεννημένη στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926, προερχόταν από Μικρασιάτες γονείς. Η προσφυγική της καταγωγή, μετά τη «Μεγάλη Καταστροφή», σφράγισε την πορεία της, ωθώντας την από νωρίς στην ενεργή συμμετοχή και την έκφραση των απόψεών της. Σε ηλικία μόλις 6 ετών, εκφωνούσε πολιτικούς λόγους, ενώ στα 14 της εντάχθηκε στην Αντίσταση, αναλαμβάνοντας τη μεταφορά μηνυμάτων.
Οι ακαδημαϊκές της σπουδές ξεκίνησαν από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αμέσως μετά τον πόλεμο, παρά τις πολιτικές της πεποιθήσεις, προσλήφθηκε ως γραμματέας στο ίδρυμα που δημιούργησε η βασίλισσα Φρειδερίκη για τα άπορα παιδιά, ενώ παράλληλα διεξήγαγε σημαντικές έρευνες για τη Μικρά Ασία και την Καππαδοκία.
Το 1953 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου συνέχισε τις σπουδές της στην Écoledes Hautes Études, ανακηρύχθηκε Διδάκτωρ Ιστορίας το 1960 και παντρεύτηκε τον Ζακ Αρβελέρ, αξιωματικό του Γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού. Η ακαδημαϊκή της καριέρα στο Παρίσι ήταν ραγδαία: διορίστηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS), έγινε διευθύντρια σπουδών στο Κέντρο και στη συνέχεια καθηγήτρια στη Σορβόννη. Η διδακτορική της διατριβή για το Βυζάντιο και τη θάλασσα, που εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις της Γαλλίας, αποτελεί ορόσημο.
Η πορεία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ στην ανώτατη εκπαίδευση υπήρξε πρωτοποριακή. Εξελέγη καθηγήτρια βυζαντινής ιστορίας στη Σορβόννη, ανέλαβε διευθυντική θέση στο τμήμα Ιστορίας και πρόεδρος της επιτροπής έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής. Υπήρξε προσκεκλημένη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, αντιπρόεδρος και, εν τέλει, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I Panthéon-Sorbonne.
Η θητεία της ως η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Ακαδημίας και καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού (1982-1989) άνοιξε νέους δρόμους. Συνέχισε να διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο ως πρόεδρος του Κέντρου Ζορζ Πομπιντού, πρόεδρος του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης, αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Danielle Mitterrand, και εμπειρογνώμονας στην UNESCO. Η συμβολή της επεκτάθηκε και στην Ελλάδα, ως πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου (1999-2012) και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών (1993-2022).
Η αναγνώριση του έργου της υπήρξε παγκόσμια, όπως μαρτυρούν οι ιδιότητές της ως αντεπιστέλλον μέλος κορυφαίων ακαδημιών (Αθηνών, Βρετανικής, Βασιλικής του Βελγίου, Επιστημών του Βερολίνου και της Βουλγαρίας) και ο τίτλος του επίτιμου διδάκτορα από πλήθος διακεκριμένων πανεπιστημίων ανά τον κόσμο.