Νέο Σύστημα Διακυβέρνησης Έργων CEF στην Ελλάδα
Θεσμοθετείται το πλαίσιο για την αποτελεσματική διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων στις μεταφορές, την ενέργεια και τον ψηφιακό τομέα.
Με την Απόφαση Αριθμ. 22859 ΕΞ 2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 747/12.02.2026, τίθεται σε ισχύ το νέο Σύστημα Διακυβέρνησης Έργων (ΣΔΕ) για τον Μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» (Connecting Europe Facility – CEF) στην Ελλάδα. Η απόφαση, υπογεγραμμένη από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νικόλαο Παπαθανάση, καθορίζει το ολοκληρωμένο πλαίσιο για τον στρατηγικό σχεδιασμό, την υποβολή, διαχείριση, παρακολούθηση, χρηματοδότηση και έλεγχο των έργων CEF στους κρίσιμους τομείς των Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ), της Ενέργειας (ΔΕΔ-Ε) και του Ψηφιακού Τομέα (ΔΕΔ-Ψ).
Ο Μηχανισμός CEF αποτελεί το κύριο χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάπτυξη των Διευρωπαϊκών Δικτύων (ΔΕΔ) σε μεταφορές, ενέργεια και ψηφιακές υποδομές. Χρηματοδοτεί έργα στρατηγικής σημασίας, όπως σιδηροδρομικές και οδικές διασυνδέσεις, λιμενικές και ενεργειακές υποδομές, ενεργειακά έργα κοινού ενδιαφέροντος (PCI) και ψηφιακές υποδομές υψηλής χωρητικότητας.
Ο «χάρτης» των αρμοδιοτήτων είναι πλέον σαφής. Η Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού της Εφαρμογής (ΕΥΣΕ) λειτουργεί ως εθνικός συντονιστής, αναλαμβάνοντας τον συντονισμό της στρατηγικής χρηματοδότησης, την έκδοση εθνικών προσκλήσεων, την εισήγηση της σύμφωνης γνώμης του κράτους-μέλους (Letter of Support) και την παρακολούθηση των Grant Agreements και των ελέγχων με την Ε.Ε. Τα αρμόδια κατά περίπτωση Υπουργεία διατυπώνουν σύμφωνη γνώμη σκοπιμότητας, βασιζόμενα σε τεχνικοοικονομική τεκμηρίωση, σύγκριση εναλλακτικών λύσεων και την ευρωπαϊκή και εθνική προστιθέμενη αξία. Οι Ειδικές Υπηρεσίες Διαχείρισης (ΕΥΔ) προαξιολογούν τις προτάσεις, παρακολουθούν την υλοποίηση, ελέγχουν δημοπρατήσεις και συμβάσεις, ενώ η Αρχή Πιστοποίησης παρακολουθεί τις χρηματορροές, διαχειρίζεται τον λογαριασμό της ΤτΕ και πραγματοποιεί διοικητικούς ελέγχους δαπανών.
Η διαδικασία από την ιδέα έως την έγκριση είναι πλέον πολυσταδιακή, περιλαμβάνοντας τη σύμφωνη γνώμη σκοπιμότητας, την προαξιολόγηση από την ΕΥΔ, τον τελικό έλεγχο από την ΕΥΣΕ, την έκδοση Letter of Support, την υποβολή στην πλατφόρμα Funding & Tenders Portal και την τελική αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με κριτήρια όπως η συνάφεια, η ωριμότητα, η επίπτωση και η ποιότητα.
Για έργα που απαιτούν εθνική συγχρηματοδότηση μέσω του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ), υποβάλλεται Τεχνικό Δελτίο Έργου, εκδίδεται Απόφαση Έγκρισης Χρηματοδότησης και διαχωρίζονται σαφώς επιλέξιμα και μη επιλέξιμα ποσά, συνδέοντας έτσι το CEF με το εθνικό δημοσιονομικό πλαίσιο.
Η Συμφωνία Επιχορήγησης (Grant Agreement) καθορίζει το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο, τις επιλέξιμες δαπάνες, τις προκαταβολές και πληρωμές, τις υποχρεώσεις δημοσιότητας, ενώ η μη τήρηση των όρων μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή ή μείωση της χρηματοδότησης. Έλεγχοι διενεργούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, το OLAF, καθώς και από τις ΕΥΔ και την Αρχή Πιστοποίησης για έργα ΑΠΔΕ, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια μέσω υποχρεωτικής δημοσιότητας, χωριστής λογιστικής μερίδας και τήρησης του GDPR.
Η απόφαση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς θεσπίζει ένα σαφές εθνικό πλαίσιο διακυβέρνησης για το CEF, ενοποιεί διαδικασίες με το ΕΣΠΑ και το ΑΠΔΕ, ενισχύει τη διαφάνεια και τη διαδρομή ελέγχου, και διασφαλίζει τον συντονισμό μεταξύ υπουργείων και φορέων, ενδυναμώνοντας τη στρατηγική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων. Σε μια περίοδο που οι υποδομές μεταφορών, ενεργειακής μετάβασης και ψηφιακού μετασχηματισμού είναι κεντρικές στην ευρωπαϊκή πολιτική, η Απόφαση 22859 ΕΞ 2026 αποτελεί το θεσμικό «εγχειρίδιο» για την Ελλάδα. Η ισχύς της απόφασης αρχίζει από τη δημοσίευσή της στο ΦΕΚ.