Η Ιταλία ως πυλώνας της Ευρώπης: Πέρα από τα στερεότυπα

Η εικόνα της Ιταλίας στην γερμανική κοινή γνώμη, η οποία συχνά ενημερώνεται αποσπασματικά για τα ευρωπαϊκά ζητήματα, την παρουσιάζει λανθασμένα ως μια χώρα που ζει από τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, τυπικό δείγμα του ράθυμου μεσογειακού Νότου. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ διαφορετική. Η Ιταλία, πέραν του ότι είναι ιδρυτικό μέλος της πάλαι ποτέ ΕΟΚ, αποτελεί μια ισχυρή βιομηχανική δύναμη με έντονο εξαγωγικό χαρακτήρα. Κατατάσσεται ως η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία στην Ευρωζώνη και, επί σειρά ετών, είναι «καθαρός συνεισφορέας» στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με απλά λόγια, οι Ιταλοί συνεισφέρουν στον κοινοτικό προϋπολογισμό περισσότερα από όσα λαμβάνουν ως επιδοτήσεις. Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου της Γερμανικής Οικονομίας (IW), η Ιταλία κατέχει την τρίτη θέση μεταξύ των συνεισφερόντων, μετά τη Γερμανία και τη Γαλλία. Αυτό σημαίνει ότι «βάζει το χέρι στην τσέπη» πιο βαθιά από χώρες όπως η Ολλανδία ή η Σουηδία. Σημειώνεται ότι η Κύπρος αναμένεται να γίνει συνεισφέρουσα στο επόμενο Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ (2028-2034), ενώ η Ελλάδα παραμένει η μοναδική χώρα της Δυτικής Ευρώπης που εισπράττει σημαντικά ποσά σε σχέση με τη δική της συνεισφορά.

Το οικονομικό προφίλ της Ιταλίας, παρά τα υφιστάμενα προβλήματα με το δημόσιο χρέος, αρκεί για να στηρίξει τη φιλοδοξία της χώρας για ηγετικό ρόλο στην «Ευρώπη των 27», ιδίως μετά την αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας και την ελαφρά αστάθεια που παρατηρείται στη Γαλλία. Ένα ακόμη ισχυρό χαρτί για την Ιταλία είναι η σχετική πολιτική σταθερότητα. Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι δείχνει να βαδίζει προς μια από τις μακροβιότερες θητείες στη μεταπολεμική ιστορία, ενώ παράλληλα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν βρίσκεται στους τελευταίους μήνες της θητείας του, αντιμετωπίζοντας πιέσεις από παντού και με ένα Κοινοβούλιο που δυσκολεύεται ακόμη και να εγκρίνει τον προϋπολογισμό.

Το νέο ισχυρό δίδυμο της Ευρώπης, που ορισμένοι αναλυτές αποκαλούν «Μερτσόνι» (Merzoni), προέκυψε από τη συνάντηση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι στη Ρώμη. Κατά τη συνάντησή τους, οι δύο ηγέτες προχώρησαν πέρα από τις τυπικές ευγένειες, διατρανώνοντας την κοινή τους αντίληψη σε μια σειρά πολιτικών θεμάτων, όπου η Γαλλία διαφωνεί. Αυτά περιλαμβάνουν την τροποποίηση ευρωπαϊκών νόμων προς όφελος του επιχειρηματικού κόσμου και την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας Mercosur με τη Λατινική Αμερική. Επιπλέον, παραμένει η διαφωνία μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας σχετικά με το ζήτημα του «ευρω-ομολόγου» ή οποιασδήποτε άλλης μορφής κοινής ανάληψης χρέους για τη χρηματοδότηση των αμυντικών δαπανών.

Η απάντηση του Μακρόν σε αυτές τις εξελίξεις είναι ακόμη υπό διαμόρφωση. Μια «περίπλοκη τριγωνική σχέση» μεταξύ Βερολίνου, Παρισιού και Ρώμης διακρίνεται, όπως επισημαίνεται σε πρόσφατη ανταπόκριση του γερμανικού δικτύου ARD από τις Βρυξέλλες. Ωστόσο, ο Μακρόν δεν έχει πει ακόμη την τελευταία του λέξη. Πρώτον, αναμένεται μια δική του συνάντηση με τη Μελόνι, όπου ο Γάλλος πρόεδρος φιλοδοξεί επίσης να προωθήσει κοινές ιδέες για την Ευρώπη, όπως τόνισε σε πρόσφατη συνέντευξή του σε μεγάλες ευρωπαϊκές εφημερίδες.

Δεύτερον, το ευρω-ομόλογο δεν θεωρείται καθόλου χαμένη υπόθεση, αντίθετα, κερδίζει συνεχώς υποστηρικτές που το βλέπουν ως τη μοναδική λύση για την επίλυση του δημοσιονομικού γρίφου στην Ευρώπη – δηλαδή, την αύξηση των αμυντικών δαπανών και των δημόσιων επενδύσεων, χωρίς νέα δανειακή επιβάρυνση ή νέους φόρους. Μόνο την τελευταία εβδομάδα, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλλας, τάχθηκε ξεκάθαρα υπέρ των ευρω-ομολόγων, ενώ και ο επικεφαλής της Γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας, Γιόαχιμ Νάγκελ, εξέφρασε παρόμοια άποψη, αν και λιγότερο εμφατικά. Η Τζόρτζια Μελόνι, είναι βέβαιο, πως δεν θα εκφράσει διαφωνία σε μια τέτοια πρόταση.