Σύστημα Εγγυοδοσίας: Η Τοπική Αυτοδιοίκηση εγείρει σοβαρά ζητήματα
Η απουσία των Δήμων από τον σχεδιασμό και τη χωροθέτηση του DRS προκαλεί ανησυχία.
Σημαντικές επισημάνσεις για την εφαρμογή του Συστήματος Εγγυοδοσίας (Deposit Return System – DRS) διατύπωσε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ ο τ. Δήμαρχος Αιγάλεω, Δημήτρης Μπίρμπας. Ο κ. Μπίρμπας έθεσε το ζήτημα της θεσμικής απουσίας της Αυτοδιοίκησης από ένα σύστημα που τίθεται σε εφαρμογή με βάση τον Ν. 4736/2020, υπογραμμίζοντας τις πιθανές επιπτώσεις στη διαχείριση απορριμμάτων.
Το DRS, το οποίο ενεργοποιείται φέτος, προβλέπει τη λειτουργία 4.200 σημείων άμεσης ανταποδοτικότητας για την ανακύκλωση πλαστικών και μεταλλικών συσκευασιών, ενώ ο συνολικός αριθμός των σημείων φτάνει τα 9.700. Σε αυτά, ο πολίτης θα λαμβάνει κουπόνι ως αντίτιμο της επιστροφής της συσκευασίας. Το σύστημα συνοδεύεται από επενδύσεις 188 εκατομμυρίων ευρώ έως το 2026, κυρίως για την εγκατάσταση μηχανημάτων σε σούπερ μάρκετ, περίπτερα και μεγάλα εμπορικά σημεία.
Παρά την αναμενόμενη συμβολή του DRS στην επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων συλλογής (77% έως το 2025 και 90% έως το 2029), ο κ. Μπίρμπας τόνισε ότι «δεν προβλέπεται πουθενά η συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης», ούτε καν στη διαδικασία χωροθέτησης, παρότι πολλά σημεία θα τοποθετούνται σε κοινόχρηστους χώρους.
Το Σύστημα Εγγυοδοσίας, θεσμοθετημένο με τον Ν. 4736/2020, ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2019/904 για τα πλαστικά μιας χρήσης. Η λειτουργία του βασίζεται στην αρχή της καταβολής μικρής εγγύησης από τον καταναλωτή κατά την αγορά προϊόντος, την επιστροφή της συσκευασίας σε ειδικό σημείο και την επιστροφή του ποσού της εγγύησης.
Η βασική ένσταση της Αυτοδιοίκησης, όπως επισημάνθηκε, είναι η μη πρόβλεψη συμμετοχής των Δήμων στον σχεδιασμό, η απουσία διαδικασίας διαβούλευσης για τη χωροθέτηση και το γεγονός ότι το σύστημα αφαιρεί πολύτιμα ανακυκλώσιμα υλικά (PET, αλουμίνιο) από τα δημοτικά ρεύματα, δημιουργώντας έναν παράλληλο μηχανισμό χωρίς ενσωμάτωση στον υφιστάμενο σχεδιασμό διαχείρισης αποβλήτων. Η αφαίρεση υλικών υψηλής αξίας από τον μπλε κάδο αναμένεται να επηρεάσει τα οικονομικά των ΟΤΑ και τον σχεδιασμό των τοπικών συστημάτων ανακύκλωσης.
Η παρέμβαση του κ. Μπίρμπα έθεσε κρίσιμα ερωτήματα: Πώς μπορεί να εφαρμοστεί ένα πανελλαδικό σύστημα 188 εκατομμυρίων ευρώ χωρίς ενεργό ρόλο των Δήμων; Ποιος θα εγκρίνει τη χρήση κοινόχρηστων χώρων; Πώς θα συντονιστεί με τα τοπικά σχέδια διαχείρισης απορριμμάτων; Το DRS, ενώ μπορεί να αυξήσει τα ποσοστά συλλογής, αναδεικνύει ένα ουσιαστικό διάλογο για τη σχέση κράτους – αγοράς – Δήμων στη διαχείριση των απορριμμάτων, λόγω της θεσμικής απουσίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.