Μικρές γέφυρες ανθρωπιάς: Πώς τα drones της Ουκρανίας φέρνουν ελπίδα στο μέτωπο

Στις πρώτες πρωινές ώρες μιας Πέμπτης, περίπου στις 7:30, ξεκίνησαν οι πρώτες παραγγελίες. Όχι για δείπνο σε ένα πολυσύχναστο εστιατόριο, αλλά για την καθημερινή επιβίωση στα χαρακώματα του ουκρανικού μετώπου. Παστά αλλαντικά, μπισκότα βρώμης, μαγιονέζα, πουρές πατάτας – λίστες απλών αναγκών, γραμμένες κάτω από συνθήκες που δίνουν στο κάθε αντικείμενο άλλη βαρύτητα. «Ελήφθη», απάντησε όχι ο σεφ, αλλά ο διοικητής μιας στρατιωτικής μονάδας, και ο μηχανισμός τέθηκε σε λειτουργία: αγορές, συσκευασία, φόρτωση σε drones, ρίψεις.

Αυτές οι αποστολές δεν αποτελούν διαφημιστικό υλικό για τον ουκρανικό στρατό, αλλά, όπως τονίζουν τα μέλη της μονάδας, σε καμία περίπτωση δεν είναι πολυτέλεια. Πρόκειται για μικρές, πρακτικές γέφυρες ανάμεσα στην ανθρώπινη κανονικότητα και την αποξενωμένη σκληρότητα του πολέμου. Απλά καθημερινά πράγματα – νερό, καφές, τσιγάρα, ξηρά τροφή – μετατρέπονται σε στοιχεία ηθικής και σωματικής ανάτασης για στρατιώτες που παραμένουν για μέρες ή εβδομάδες σε προωθημένες θέσεις, σε απόσταση αναπνοής από τις ρωσικές θέσεις στο μέτωπο.

«Είναι μια όμορφη κίνηση», λέει ένας συσκευαστής, «μπορεί να πάει πολύ μακριά αυτό το πακέτο». Και αυτό το «όμορφο» παίρνει μορφή από μικρές χαρτοσακούλες που ετοιμάζονται καθημερινά με επιμέλεια και προσοχή.

Στην ανατολική περιοχή του Ντνιέπρ, στη μεγαλύτερη ακόμη υπό ουκρανικό έλεγχο καμπή του ποταμού Δνείπερου, μια ομάδα που αυτοαποκαλείται «Λύκοι του Ντα Βίντσι» έχει εξειδικευτεί σε αυτή τη μορφή ανθρωπιστικής στήριξης. Το δωμάτιο επιχειρήσεων, που λειτουργεί ως αποθήκη και χώρος πακεταρίσματος, γεμίζει με σακούλες, μαρκαδόρους, λίστες και έναν μικρό πίνακα όπου καταγράφονται οι ανάγκες των μονάδων στο πεδίο. Κάθε πακέτο είναι προσωποποιημένο: όνομα θέσης, προτεραιότητα, συγκεκριμένα αιτήματα. Ο 29χρονος Λέσικ, ο οποίος επέστρεψε στη δράση μετά την ανάρρωσή του από τραυματισμό, δηλώνει ότι γνωρίζει από πρώτο χέρι πόση σημασία έχει μια συσκευασία με ψωμί και αναψυκτικά για κάποιον που έχει περάσει ώρες, μέρες ή και εβδομάδες κάτω από «καταιγίδα» ρωσικών πυρών.

Η καινοτομία των Vampire
Πίσω από την οργανωτική απλότητα κρύβονται δεδομένα και τεχνική καινοτομία: τα βαριά, ουκρανικής κατασκευής drones Vampire, σχεδιασμένα να αντέχουν σκληρές καιρικές συνθήκες και την πίεση του πολέμου. Αυτά τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, που ενίοτε αποκαλούνται από τους αντιπάλους «Μπάμπα Γιάγκα», έχουν διπλό ρόλο – μπορούν να φέρουν θάνατο, αλλά και ζωή, να μεταφέρουν εκρηκτικά ή κουτιά με μανταρίνια και ζεστά σάντουιτς. Για τους στρατιώτες που λαμβάνουν τέτοιες ρίψεις, ο βόμβος ενός Vampire δεν προκαλεί πλέον φόβο, αλλά ανακούφιση. «Τα παιδιά τα ξεχωρίζουν από τον ήχο», λένε. «Ο εχθρός δεν διαθέτει τέτοια».

Η διαδικασία των ρίψεων είναι ριψοκίνδυνη. Τα δέματα πρέπει να πακετάρονται προσεκτικά: τα υγρά σε διπλές συσκευασίες, τα μαλακά είδη σε κουτιά που προστατεύουν από τριβές και συμπίεση. Τα μανταρίνια μπαίνουν σε κουτιά από Pringles για να μην λιώσουν, ενώ τα σάντουιτς και τα ντολμαδάκια τυλίγονται με μεμβράνη για απορροφητικότητα. Τα βαριά drones αφήνουν τα πακέτα από ύψος, κάτι που επιβάλλει τεχνικές που περιορίζουν τον κίνδυνο εκρήξεων ή καταστροφής του περιεχομένου. Αν μια σακούλα βρεθεί ελαφρύτερη από όσο πρέπει, συμπληρώνεται με πακέτα τσιγάρων και γλυκά – μικρά δώρα για την σωματική και ψυχική κόπωση.

Από τη φόρτωση ως τη ρίψη: «Σας αγαπάμε»
Οι διαδρομές μέχρι το μέτωπο αποτελούν μια «χορογραφία» οχημάτων και ανθρώπων: τα πακέτα φορτώνονται το πρωί, ταξιδεύουν με αυτοκίνητο έως φορτηγά που διέρχονται από τούνελ με αντι-drone δίχτυα, τοποθετούνται σε επίγεια μη επανδρωμένα οχήματα και φτάνουν στους πιλότους των Vampire, οι οποίοι αναλαμβάνουν την τελική ρίψη. Κάθε βήμα είναι εκτεθειμένο σε κίνδυνο, ωστόσο η απαίτηση για ταχύτητα και συνέπεια – ημερήσιες ρίψεις, εξυπηρέτηση την ίδια μέρα – είναι αυτό που το καθήκον επιτάσσει για τη συγκεκριμένη ομάδα.

Αυτό που αποκαλύπτει αυτή η πρακτική είναι κάτι περισσότερο από τεχνική ευρηματικότητα: είναι μια προσπάθεια διατήρησης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας μέσα στο τοπίο της αποσύνθεσης. Μια τούρτα γενεθλίων, ένα power bank, χειμερινά θερμαντικά για τα χέρια – όλα γίνονται μικροί πυλώνες κανονικότητας. Όταν ένας στρατιώτης δηλώνει στο ραδιόφωνο «ευχαριστούμε για τα δώρα», η απάντηση που έρχεται από το διοικητήριο δεν είναι τυπική: «Σας αγαπάμε». Είναι μια ανθρώπινη στιγμή που διασχίζει την εμπόλεμη ζώνη, μια ένδειξη ότι πίσω από τις γραμμές υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να κρατήσουν ανοιχτή μια γραμμή φροντίδας για όσους έχουν αναλάβει την «βαριά δουλειά» να κρατήσουν την Ουκρανία αξιόμαχη και ζωντανή.

Φαίνεται παράδοξο, σχεδόν «εξωτικό», αλλά είναι αυτή η διαδικασία που φαίνεται να διαχωρίζει το ζοφερό από την ίδια τη ζωή, και χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, ίσως να είναι και ο λόγος για πολλούς από όσους σήμερα – και εδώ και τέσσερα χρόνια – βιώνουν την απόλυτη φρίκη, να έχουν έναν λόγο να χαμογελούν.