Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 2026: Κίνδυνοι χημικών ουσιών στο επίκεντρο
Τρεις ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές οργανώσεις ενημερώνουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ανάγκη προστασίας από τις επικίνδυνες χημικές ουσίες σε αθλητικά προϊόντα.
Με αφορμή την επικείμενη διοργάνωση των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων 2026 στη Βόρεια Ιταλία, οι οργανώσεις ECOCITY (Ελλάδα), ChemTrust (Γερμανία) και Legambiente (Ιταλία) ξεκίνησαν μια κοινή ευρωπαϊκή δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης. Στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας, οι τρεις φορείς προχώρησαν σε στοχευμένη ενημέρωση των Μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (MEPs), τονίζοντας την επείγουσα ανάγκη για ισχυρότερη προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος από τις βλαβερές χημικές ουσίες που εντοπίζονται σε αθλητικά προϊόντα και εξοπλισμό που σχετίζεται με τα χειμερινά σπορ.
Οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες, αν και αποτελούν μια κορυφαία γιορτή του αθλητισμού και της επαφής με τη φύση, συνοδεύονται από σημαντικές περιβαλλοντικές προκλήσεις. Πέρα από το ανθρακικό αποτύπωμα και τις πιέσεις στους υδάτινους πόρους, υπάρχει ένα λιγότερο εμφανές ζήτημα: η παρουσία επικίνδυνων χημικών ουσιών σε προϊόντα που χρησιμοποιούνται στον αθλητισμό και τις υπαίθριες δραστηριότητες. Μελέτες καταδεικνύουν ότι επιβλαβείς ουσίες μπορούν να βρεθούν σε αθλητικά ρούχα, εξοπλισμό, κεριά σκι, αδιάβροχα υφάσματα, χαλάκια γιόγκα, πλαστικά προϊόντα, ακόμη και σε ηλεκτρονικές συσκευές και τον αέρα κλειστών χώρων άθλησης. Αυτές οι ουσίες δεν παραμένουν μόνο στον εξοπλισμό, αλλά μπορούν να διαρρεύσουν στο περιβάλλον, καταλήγοντας στο έδαφος, στο νερό, στα τρόφιμα και, τελικά, στον ανθρώπινο οργανισμό.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι ουσίες PFAS, γνωστές ως «παντοτινά χημικά», οι οποίες χρησιμοποιούνται ευρέως σε αδιάβροχα υλικά, όπως στα κεριά σκι. Σύμφωνα με στοιχεία του Forever Pollution Project για το 2023, περίπου 23.000 σημεία στην Ευρώπη παρουσιάζουν μόλυνση από PFAS, ενώ οι ουσίες αυτές έχουν ανιχνευθεί στο πόσιμο νερό, στα τρόφιμα και στους ανθρώπους. Το πρόγραμμα HBM4EU αποκάλυψε ότι το 14% των Ευρωπαίων εφήβων κινδυνεύει από επιπτώσεις στην υγεία λόγω της έκθεσης σε PFAS.
Αρκετές από αυτές τις χημικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων των PFAS, των δισφαινόλων και άλλων ενδοκρινικών διαταρακτών (EDCs), έχουν συνδεθεί με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως προβλήματα γονιμότητας, ορμονοεξαρτώμενους καρκίνους (μαστού, προστάτη), διαταραχές στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, παχυσαρκία, διαβήτη και επιπτώσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Παρόλο που ο Κανονισμός REACH της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για τη χημική ασφάλεια, παρουσιάζει σοβαρά κενά. Αυτά περιλαμβάνουν ανεπαρκή δεδομένα για χιλιάδες ουσίες, αργές διαδικασίες περιορισμού και μη επαρκή αντιμετώπιση της συνδυαστικής έκθεσης σε «χημικά κοκτέιλ». Γι’ αυτό, οι οργανώσεις απευθύνουν έκκληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει σε μια αναθεώρηση του REACH, καθιστώντας τον απλούστερο, ταχύτερο, πιο φιλόδοξο και ουσιαστικά προστατευτικό για ανθρώπους και περιβάλλον.
Η πρωτοβουλία Toxic Free Winter Olympics 2026, που υποστηρίζεται από τις ChemTrust, ECOCITY και Legambiente, στοχεύει στην ενημέρωση των Ευρωπαίων νομοθετών, προκειμένου να ενισχυθούν πολιτικές που εγγυώνται προϊόντα χωρίς τοξικές ουσίες, ασφαλείς αθλητικές πρακτικές, προστασία καταναλωτών και αθλητών, και ένα μέλλον όπου ο αθλητισμός συμβαδίζει με την υγεία και το περιβάλλον.