Σπάνια πλανητική παρέλαση: Έξι πλανήτες συγκεντρώνονται στον νυχτερινό ουρανό

Ένα σπάνιο και εντυπωσιακό ουράνιο θέαμα περιμένει τους λάτρεις της αστρονομίας στο τέλος του μήνα, καθώς έξι πλανήτες θα εμφανιστούν συγκεντρωμένοι στον νυχτερινό ουρανό. Το φαινόμενο, γνωστό ως «παρέλαση πλανητών» ή πλανητική ευθυγράμμιση, λαμβάνει χώρα όταν τουλάχιστον τέσσερις ή πέντε πλανήτες είναι ορατοί ταυτόχρονα, σύμφωνα με τη NASA.

Στις 28 Φεβρουαρίου, οι παρατηρητές του ουρανού θα έχουν την ευκαιρία να διακρίνουν τον Ερμή, την Αφροδίτη, τον Δία, τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα σε μια σχετικά κοντινή διάταξη, σε μια σπάνια πλανητική εμφάνιση, όπως μεταδίδει ο Guardian.

Γιατί συμβαίνουν οι πλανητικές «παρελάσεις»;
Το φαινόμενο οφείλεται στο γεγονός ότι οι πλανήτες περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο περίπου στο ίδιο επίπεδο, γνωστό ως εκλειπτικό επίπεδο. Παρόλο που κάθε πλανήτης κινείται με διαφορετική ταχύτητα και σε διαφορετική απόσταση από τον Ήλιο, υπάρχουν χρονικές περίοδοι κατά τις οποίες, από τη σκοπιά της Γης, φαίνονται να ευθυγραμμίζονται. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι αποστάσεις μεταξύ τους παραμένουν τεράστιες — από εκατομμύρια έως και δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Η ευθυγράμμιση είναι ένα καθαρά οπτικό αποτέλεσμα και δεν υποδηλώνει ότι οι πλανήτες βρίσκονται κοντά μεταξύ τους στο Διάστημα.

Έχει συμβεί ξανά;
Ναι. Στις 27 Φεβρουαρίου 2025, επτά πλανήτες — Ερμής, Αφροδίτη, Άρης, Δίας, Κρόνος, Ουρανός και Ποσειδώνας — εμφανίστηκαν σε μια σπάνια ευθυγράμμιση, ένα φαινόμενο που αναμένεται να επαναληφθεί το 2040. Ο αστρονόμος Γκρεγκ Μπράουν από το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς είχε δηλώσει τότε ότι, ενώ ομάδες τριών, τεσσάρων ή και πέντε πλανητών ορατών ταυτόχρονα δεν είναι ασυνήθιστες και συμβαίνουν ετησίως, η συμμετοχή περισσότερων πλανητών καθιστά τις πλήρεις παρελάσεις επτά πλανητών σπάνιες.

Ποιοι πλανήτες θα είναι ορατοί με γυμνό μάτι;
Σύμφωνα με τη NASA, αυτές οι ευκαιρίες παρατήρησης μπορούν να διαρκέσουν από μερικές εβδομάδες έως και περισσότερο από έναν μήνα, λόγω της αργής και σταδιακής κίνησης των πλανητών. Ορισμένοι παρατηρητές θα μπορέσουν να διακρίνουν το φαινόμενο νωρίτερα, ωστόσο η 28η Φεβρουαρίου θεωρείται η κορυφαία ημερομηνία, καθώς τότε οι πλανήτες θα εμφανίζονται πιο «σφιχτά» συγκεντρωμένοι στον απογευματινό ουρανό.

Τέσσερις πλανήτες —Ερμής, Αφροδίτη, Άρης και Δίας— θα είναι ορατοί με γυμνό μάτι. Ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας, λόγω της μεγάλης απόστασής τους και της χαμηλής φωτεινότητάς τους, θα απαιτούν τη χρήση κιαλιών ή τηλεσκοπίου. Ο Ερμής, ωστόσο, ενδέχεται να είναι πιο δύσκολος στον εντοπισμό, καθώς θα βρίσκεται χαμηλά κοντά στον ορίζοντα.

Πότε είναι η καλύτερη ώρα παρατήρησης;
Η ιδανική στιγμή για την παρατήρηση της ευθυγράμμισης θα είναι περίπου 30 λεπτά μετά τη δύση του ηλίου. Η εφαρμογή Star Walk προτείνει οι παρατηρητές να κοιτάξουν χαμηλά στον δυτικό ορίζοντα, επιλέγοντας ένα σημείο με ανεμπόδιστη θέα και καθαρό ουρανό.

Η NASA επισημαίνει ότι για να είναι ορατός ένας πλανήτης χωρίς οπτικά βοηθήματα, θα πρέπει να βρίσκεται τουλάχιστον μερικές μοίρες πάνω από τον ορίζοντα, με τις 10 μοίρες ή περισσότερο να θεωρούνται ιδανικές. “Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς η ατμόσφαιρα της Γης κοντά στο έδαφος μειώνει τη φωτεινότητα των ουράνιων σωμάτων όταν αυτά ανατέλλουν ή δύουν”, αναφέρει η NASA, προσθέτοντας: “Ακόμη και οι φωτεινοί πλανήτες γίνονται δύσκολο ή αδύνατο να εντοπιστούν όταν βρίσκονται πολύ χαμηλά, καθώς το φως τους διασκορπίζεται και απορροφάται στην πορεία προς το μάτι μας”.

Από πού θα είναι ορατή η «παρέλαση»;
Η πλανητική ευθυγράμμιση θα είναι ορατή από ολόκληρο τον κόσμο. Ωστόσο, καθώς η 28η Φεβρουαρίου αποτελεί μια ενδεικτική ημερομηνία κορύφωσης, σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη το φαινόμενο μπορεί να είναι καλύτερα ορατό λίγες ημέρες πριν ή μετά. Σύμφωνα με τη Star Walk, η καλύτερη ημέρα παρατήρησης είναι η 25η Φεβρουαρίου για το Σάο Πάολο, η 28η Φεβρουαρίου για την Αθήνα, τη Νέα Υόρκη, την Πόλη του Μεξικού και το Τόκιο, η 1η Μαρτίου για το Πεκίνο, το Βερολίνο, το Λονδίνο και τη Μουμπάι, και η 2α Μαρτίου για το Ρέικιαβικ.