Το Μητρώο Παροχών αλλάζει το τοπίο των κοινωνικών επιδομάτων

Μια ριζική αλλαγή στον τρόπο χορήγησης και ελέγχου των κοινωνικών επιδομάτων φέρνει το νέο Μητρώο Παροχών. Πρόκειται για έναν κεντρικό μηχανισμό, ο οποίος περνά υπό τον έλεγχο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και φιλοδοξεί να θέσει τέλος στις αποσπασματικές χορηγήσεις και τους περιορισμένους ελέγχους διασταυρώσεων. Για πρώτη φορά, το Δημόσιο επιχειρεί να συγκεντρώσει σε μία ενιαία ψηφιακή βάση όλες τις παροχές που λαμβάνει κάθε πολίτης, αποκτώντας μια συνολική εικόνα για επιδόματα, ενισχύσεις και λοιπές παροχές, ανεξαρτήτως φορέα.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που βρίσκεται σε εξέλιξη, το Μητρώο Παροχών αναμένεται να τεθεί σε πιλοτική λειτουργία μέσα στο προσεχές διάστημα. Αρχικά, θα εφαρμοστεί σε βασικές κατηγορίες επιδομάτων, προκειμένου να δοκιμαστούν οι διασταυρώσεις και οι ροές δεδομένων. Η πλήρης ενεργοποίηση του μηχανισμού τοποθετείται χρονικά στα μέσα ή το αργότερο το φθινόπωρο του 2026, όταν και θα έχει ολοκληρωθεί η διασύνδεση όλων των εμπλεκόμενων φορέων και πληροφοριακών συστημάτων. Μέχρι τότε, το έργο «χτίζεται» βήμα-βήμα, με προσαρμογές, τεχνικές δοκιμές και σταδιακή ένταξη παροχών.

Η ανάγκη για ένα τέτοιο εργαλείο προκύπτει από την υφιστάμενη κατάσταση των κοινωνικών ενισχύσεων. Επί χρόνια, τα επιδόματα χορηγούνταν από διαφορετικά υπουργεία, οργανισμούς και φορείς, με ξεχωριστές πλατφόρμες, διαφορετικά κριτήρια και περιορισμένη μεταξύ τους επικοινωνία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το κράτος να μην διαθέτει σε πραγματικό χρόνο πλήρη εικόνα για το σύνολο των παροχών που λαμβάνει ένας δικαιούχος. Οι έλεγχοι γίνονταν εκ των υστέρων, συχνά αποσπασματικά και, σε πολλές περιπτώσεις, με μεγάλη χρονική καθυστέρηση.

**Αλλαγή Μοντέλου**
Με το Μητρώο Παροχών, το παραπάνω μοντέλο αλλάζει ριζικά. Κάθε φυσικό πρόσωπο θα αποκτήσει ένα ενιαίο ψηφιακό προφίλ παροχών, συνδεδεμένο με τον ΑΦΜ του. Σε αυτό το προφίλ θα καταγράφονται όλες οι ενισχύσεις που λαμβάνει, είτε πρόκειται για επιδόματα σε χρήμα είτε για παροχές σε είδος. Το προφίλ αυτό θα ενημερώνεται διαρκώς, καθώς οι φορείς θα υποχρεούνται να καταχωρίζουν κάθε νέα χορήγηση, αναπροσαρμογή ή διακοπή παροχής.

Το κομβικό στοιχείο του νέου μηχανισμού είναι οι διασταυρώσεις. Το Μητρώο Παροχών δεν θα λειτουργεί ως μια απλή «αποθήκη» στοιχείων, αλλά θα συνδέεται με τα δεδομένα που ήδη διαθέτει η φορολογική διοίκηση. Δηλωθέντα εισοδήματα, ακίνητη περιουσία, καταθέσεις και συνολική περιουσιακή εικόνα θα διασταυρώνονται με τις παροχές που λαμβάνει ο δικαιούχος. Έτσι, ο έλεγχος ενσωματώνεται στη διαδικασία χορήγησης και διατήρησης των επιδομάτων, περιορίζοντας τις περιπτώσεις όπου η πραγματική οικονομική κατάσταση δεν αποτυπώνεται επαρκώς. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται τόσο οι παροχές σε χρήμα όσο και οι παροχές σε είδος. Μέχρι σήμερα, αρκετές ενισχύσεις αυτού του τύπου δεν εμφανίζονταν συγκεντρωτικά, με αποτέλεσμα να μην αποτυπώνεται το συνολικό όφελος που λαμβάνει ένας πολίτης από το κράτος. Με το Μητρώο Παροχών, και αυτές οι παροχές καταγράφονται ενιαία, δίνοντας πλήρη εικόνα της κρατικής στήριξης.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στον νέο μηχανισμό θα ενταχθούν σταδιακά τα βασικά κοινωνικά επιδόματα. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται επιδόματα όπως το επίδομα παιδιού, το επίδομα στέγασης, οι ενισχύσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς και παροχές που σχετίζονται με την αναπηρία. Παράλληλα, προβλέπεται η ένταξη ειδικών ενισχύσεων που χορηγούνται από υπουργεία και οργανισμούς, καθώς και προγραμμάτων που παρέχουν επιδοτούμενες υπηρεσίες ή στήριξη σε είδος. Στόχος είναι, σε βάθος χρόνου, να αποτυπώνεται στο μητρώο το σύνολο των κοινωνικών παροχών χωρίς εξαιρέσεις.

**Καταχώριση Δεδομένων**
Καθοριστικός είναι και ο ρόλος των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Όλα τα υπουργεία, οι οργανισμοί και οι υπηρεσίες που χορηγούν παροχές υποχρεούνται να τροφοδοτούν το μητρώο με στοιχεία. Η καταχώριση των δεδομένων δεν αποτελεί επιλογή, αλλά θεσμική υποχρέωση, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρχουν «τυφλά σημεία» στο σύστημα. Κάθε παροχή που χορηγείται από το Δημόσιο θα πρέπει να αποτυπώνεται στο μητρώο, διαφορετικά η εικόνα θα θεωρείται ελλιπής.

Για τους πολίτες, η αλλαγή αυτή μεταφράζεται σε πιο αυστηρούς αλλά και πιο ομοιόμορφους ελέγχους. Οι αποφάσεις θα βασίζονται σε ενιαία δεδομένα, οι διασταυρώσεις θα γίνονται ταχύτερα και οι διαδικασίες θα αποκτήσουν μεγαλύτερη διαφάνεια. Όσοι πληρούν τα κριτήρια θα συνεχίζουν να λαμβάνουν τις παροχές που δικαιούνται, ενώ περιορίζονται τα περιθώρια για λάθη ή καταχρήσεις που στο παρελθόν περνούσαν απαρατήρητες.