Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-Οικολογία αναδεικνύουν την υποβάθμιση των υγροτόπων της Αττικής

Η Περιφέρεια Αττικής καλείται να αναλάβει πλήρως τις ευθύνες της για την προστασία των υγροτόπων της και να εφαρμόσει απαρέγκλιτα την ισχύουσα νομοθεσία, αξιοποιώντας και τις μελέτες που η ίδια έχει εκπονήσει. Αυτό τονίζουν οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-Οικολογία, παρουσιάζοντας λεπτομερώς τα σοβαρά προβλήματα που οδηγούν στην υποβάθμιση των υγροτόπων της Αττικής. Τα προβλήματα αυτά εντοπίστηκαν μέσω επιτόπιων επισκέψεων, σε στενή συνεργασία με ενεργούς πολίτες.

Η 2α Φεβρουαρίου, Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων, καθιερώθηκε με αφορμή τη Συνθήκη Ramsar του 1971, την οποία η Ελλάδα έχει υπογράψει. Αν και η θεσμική προστασία των υγροτόπων υστερεί σε σχέση με άλλα οικοσυστήματα, όπως τα δάση και οι θάλασσες, σήμερα οι υγρότοποι αντιμετωπίζουν αυξανόμενες απειλές. Παράλληλα, αναδεικνύεται ο κεντρικός τους ρόλος στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και στην προστασία της βιοποικιλότητας. Στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, εκτιμάται ότι χάθηκε το 60-70% των υγροτόπων, κυρίως λόγω αποστράγγισης για αγροτικές καλλιέργειες και αλλαγές χρήσεων γης. Ιδιαίτερα οι παράκτιοι υγρότοποι δέχονται πιέσεις από κερδοσκοπικές δραστηριότητες και καταπατήσεις, μέσω μπαζώματος και υποβάθμισης από ιδιώτες και δήμους, για τη δημιουργία εξοχικών κατοικιών, πάρκινγκ, χώρων εστίασης, ή απλώς για την απόθεση απορριμμάτων και αποβλήτων.

Μια σημαντική πρωτοβουλία για την προστασία των υγροτόπων της Αττικής αποτέλεσε η ειδική διάταξη που ενσωματώθηκε στο νόμο 4559/2018, κατόπιν ενέργειών του τότε Οικολόγου Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Γιώργου Δημαρά. Με αυτή τη διάταξη, προστατεύονται 15 μικροί υγρότοποι της Αττικής (έως 80 στρέμματα), σύμφωνα με τις μελέτες οριοθέτησης που εκπονήθηκαν από το Εθνικό Κέντρο Βιοτόπων και Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) και την Περιφέρεια Αττικής.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-Οικολογία, μέσω της Παναττικής τους Γραμματείας και με τη συμμετοχή πολιτών, έχουν ξεκινήσει μια καμπάνια ευαισθητοποίησης των τοπικών κοινοτήτων, πραγματοποιώντας επισκέψεις σε διάφορους υγροτόπους της Αττικής. Κατά τις επισκέψεις αυτές, διαπιστώθηκαν αξιοσημείωτα προβλήματα, αλλά και κάποιες ενδείξεις ελπίδας:

* **Εθνικό Πάρκο Σχινιά (περιοχή NATURA):** Παρά την αξία του ως περιοχή NATURA, διαπιστώθηκε εγκατάλειψη του Κωπηλατοδρομίου, συσσώρευση σκουπιδιών και μπάζων, σύρματα από την παλιά αμερικανική βάση, παγίδες για ζώα και πουλιά, και διάσπαρτα κομμάτια αμιάντου. Ωστόσο, η συμφωνία της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής με το Υπερταμείο και την ΕΤΑΔ για τη φιλοξενία κωπηλατικών αγώνων από την άνοιξη, προσφέρει μια αχτίδα αισιοδοξίας για τη φροντίδα και αναβάθμιση του πάρκου.

* **Ερασίνος ποταμός και υγρότοπος Βραυρώνας (Ανατολική Αττική):** Υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία, καθώς ο Δήμος Μαρκοπούλου και η Περιφέρεια Αττικής γνωμοδότησαν ομόφωνα αρνητικά στις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ) για το έργο διευθέτησης του ποταμού. Η τελική απόφαση ανήκει στο Υπουργείο Υποδομών. Υπάρχει η ελπίδα ότι ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Αποκατάσταση της Φύσης θα επηρεάσει θετικά τους μηχανικούς του Υπουργείου.

* **Παράκτιο έλος Ψάθας (Δυτική Αττική):** Παρά τον χαρακτηρισμό του ως περιοχής προστασίας Α’ προτεραιότητας και την προστασία του από τον Ν. 4559/2018, το έλος υποβαθμίζεται συστηματικά. Διαπιστώθηκαν οικοδομήσεις, ρίψη μπαζών και ρύπανση, ενώ πυρκαγιές στον καλαμώνα (η τελευταία στις 10 Ιανουαρίου 2026) έχουν προκαλέσει ζημιές. Απαιτείται άμεση αποκατάσταση και έκδοση σχεδίου προστασίας.

* **Λιμνοθάλασσα Ωρωπού:** Παρ’ όλο που αποτελεί ευαίσθητο οικοσύστημα, έχει υποστεί αδιαφορία, αυθαιρεσίες και όχληση. Μετά από πίεση συλλόγων, η πρόσβαση αυτοκινήτων έχει περιοριστεί, μειώνοντας τις παράνομες δραστηριότητες.

* **Λίμνη Κουμουνδούρου:** Η λίμνη διασώζεται χάρη στον χαρακτηρισμό της ως αρχαιολογικός χώρος και στρατιωτική περιοχή, παρά την ρύπανση από πετρελαιοειδή.

* **Βουρκάρι (Πάχη Μεγάρων):** Αν και προστατεύεται νομικά από το 2017, η Περιφέρεια δεν έχει εκπονήσει διαχειριστική μελέτη.

* **Λίμνη Μαραθώνα:** Η λίμνη δεν έχει ανακάμψει από τις πυρκαγιές του 2024, με τις παραλίμνιες περιοχές να παραμένουν ααναδάσωτες.

* **Λουτρό Σπάτων:** Στο υγρότοπο έγιναν πρόσφατα εκτεταμένα μπαζώματα, παρά τη μεταγενέστερη αντίδραση της Περιφέρειας.

* **Υγρότοπος Αρτέμιδας, Αλυκές Αναβύσσου, Άγιος Νικόλαος:** Αυτοί οι υγρότοποι, αν και θεωρητικά προστατεύονται, αντιμετωπίζουν μπαζώματα και σκουπίδια, τα οποία περιορίζονται χάρη στην περιφρούρηση εθελοντών.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-Οικολογία δεσμεύονται να συνεχίσουν τις δράσεις τους και να δημιουργήσουν ένα δίκτυο ενεργών πολιτών για την προστασία των υγροτόπων της Αττικής.