ΗΠΑ-Ιράν: Άμεσες επαφές στην Κωνσταντινούπολη για αποκλιμάκωση
Σημαντικές υποχωρήσεις από την Τεχεράνη στο πυρηνικό πρόγραμμα, σύμφωνα με αναφορές, με στόχο την αποφυγή σύγκρουσης.
Ανώτατοι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αναμένεται να συναντηθούν την Παρασκευή στην Κωνσταντινούπολη, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της κρίσης που εντείνεται μεταξύ των δύο χωρών. Σύμφωνα με τους New York Times, η Τεχεράνη εμφανίζεται έτοιμη να προχωρήσει σε σημαντικές υποχωρήσεις, συμπεριλαμβανομένου του παγώματος ή της αναστολής του πυρηνικού της προγράμματος.
Οι συνομιλίες, όπως αναφέρουν τρεις εν ενεργεία περιφερειακοί αξιωματούχοι και ένας πρώην διπλωμάτης με γνώση του σχεδιασμού, αναμένεται να περιλαμβάνουν τον Στιβ Γουίτκοφ, απεσταλμένο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί. Επίσης, αναμένεται να παραστούν ανώτατοι αξιωματούχοι από την Τουρκία, το Κατάρ και την Αίγυπτο. Οι παραπάνω αξιωματούχοι μίλησαν στους Times υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς δεν είχαν εξουσιοδότηση να τοποθετηθούν δημόσια.
Αν και οι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δεν απάντησαν άμεσα σε αίτημα για σχόλιο και ο σχεδιασμός των συνομιλιών ενδέχεται να αλλάξει, η πραγματοποίηση τους θα αποτελέσει μια σπάνια περίπτωση άμεσης συνάντησης Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο όπου οι στρατιωτικές απειλές του Τραμπ και η προηγούμενη άρνηση της Τεχεράνης να αποδεχθεί τα αμερικανικά αιτήματα είχαν φέρει τις δύο χώρες στο χείλος πολεμικής σύγκρουσης. Υπενθυμίζεται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε απειλήσει ανοιχτά με βομβαρδισμό του Ιράν, αν η ηγεσία της χώρας δεν αποδεχόταν τις απαιτήσεις του, οι οποίες περιλάμβαναν τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος, περιορισμούς στο βαλλιστικό οπλοστάσιο και τη διακοπή της στήριξης σε φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές.
Παρότι μέχρι πρόσφατα η Τεχεράνη δήλωνε ότι δεν διαπραγματεύεται υπό απειλή, ανώτατοι Ιρανοί αξιωματούχοι αναφέρουν πλέον ότι, για την αποκλιμάκωση της έντασης, το Ιράν είναι διατεθειμένο να παγώσει ή ακόμη και να αναστείλει το πυρηνικό του πρόγραμμα – μια υποχώρηση που χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σημαντική. Παράλληλα, προκρίνεται η εναλλακτική πρόταση των ΗΠΑ από το προηγούμενο έτος για τη δημιουργία περιφερειακού κοινοπρακτικού σχήματος παραγωγής πυρηνικής ενέργειας.
Στο ίδιο πλαίσιο, σύμφωνα με δύο Ιρανούς αξιωματούχους, ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, συναντήθηκε πρόσφατα με τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, μεταφέροντας μήνυμα του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη Αλί Χαμενεϊ ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να αποστείλει το εμπλουτισμένο ουράνιό της στη Ρωσία, όπως είχε πράξει στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2015. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι το ζήτημα «βρίσκεται εδώ και καιρό στην ατζέντα» και ότι η Ρωσία συνεχίζει τις επαφές της με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι Ιρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι ο Αμπάς Αραγτσί και ο Στιβ Γουίτκοφ επικοινωνούν απευθείας μέσω γραπτών μηνυμάτων, γεγονός που υποδηλώνει την εντατικοποίηση των διπλωματικών επαφών. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ενεργειακό χαρακτήρα και όχι στρατιωτικό. Σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκε τη Δευτέρα, ο Αραγκτσί δήλωσε προς στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών ότι «ποτέ δεν χάσαμε την ευκαιρία να διεκδικήσουμε τα δικαιώματα του ιρανικού λαού μέσω της διπλωματίας».
Στο ευρύτερο περιφερειακό διπλωματικό σκηνικό, διπλωμάτες από την Τουρκία, την Αίγυπτο, το Ομάν και το Ιράκ λειτουργούν τις τελευταίες εβδομάδες ως δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Ένας εκ των περιφερειακών αξιωματούχων ανέφερε, επίσης, ότι ενδέχεται να συμμετάσχουν στη συνάντηση τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Πακιστάν, αν και καμία από τις χώρες αυτές δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημα τη συμμετοχή της.