Ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Η ΚΕΔΕ εξηγεί την εφαρμογή του «στο πεδίο»
Ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ, Δημήτρης Καφαντάρης, παρουσίασε την αποτίμηση της μεταρρύθμισης, εστιάζοντας στις πρακτικές προκλήσεις και τις προοπτικές της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Στην εκδήλωση του Ινστιτούτου Κωνσταντίνος Καραμανλής, που εστίασε στον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ, Δημήτρης Καφαντάρης, ανέλυσε την ουσιαστική και ρεαλιστική εφαρμογή της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας. Η παρέμβαση του εστιάστηκε στην καθημερινή λειτουργία των δήμων, εκεί όπου δοκιμάζεται στην πράξη η αποτελεσματικότητα του θεσμικού σχεδίου.
Ο κ. Καφαντάρης υπογράμμισε πως η αληθινή αξία μιας μεταρρύθμισης κρίνεται από την υλοποίησή της. Η αυτοδιοίκηση, με τους αιρετούς και τα στελέχη της, χρειάζεται σαφείς και εφαρμόσιμες λύσεις, ώστε να μπορεί να επικοινωνεί και να υπηρετεί αποτελεσματικά τις ανάγκες των πολιτών. Υπενθυμίζοντας την ιστορική διαδρομή της αυτοδιοίκησης και τα 100 χρόνια της ΚΕΔΕ, επανέφερε στον συνταγματικό πυρήνα του θεσμού την αναγκαιότητα της αποκέντρωσης, η οποία πρέπει να συνοδεύεται από επαρκείς αρμοδιότητες και πόρους, τόσο ανθρώπινους όσο και οικονομικούς.
Η σημερινή συγκυρία χαρακτηρίζεται από μια ευνοϊκή συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, η οποία αποτυπώθηκε στην ανακατανομή των ΚΑΠ για το 2024. Η κίνηση αυτή ενίσχυσε ουσιαστικά τους περισσότερους δήμους, προσφέροντας μια κρίσιμη «ανάσα» εν μέσω υψηλού ενεργειακού κόστους και οικονομικών πιέσεων. Ο νέος Κώδικας εντάσσεται στους βασικούς διεκδικητικούς πυλώνες της αυτοδιοίκησης.
Ο κ. Καφαντάρης περιέγραψε τον νέο Κώδικα ως την απάντηση σε μια 20ετή συσσώρευση νομοθεσίας, που συχνά δυσχέραινε τη λειτουργία των δήμων. Μέσα από ένα χρόνο εντατικού διαλόγου, ομάδες εργασίας της ΚΕΔΕ και του ΥΠΕΣ κατάφεραν να κωδικοποιήσουν χιλιάδες άρθρα σε ένα συνεκτικό και σύγχρονο κείμενο. Το αποτέλεσμα έτυχε θετικής αποδοχής από το 80% των συνέδρων της Γενικής Συνέλευσης της ΚΕΔΕ, με προτάσεις για περαιτέρω βελτιώσεις πριν την κατάθεση στη Βουλή.
Είναι σαφές, τόνισε ο Γενικός Γραμματέας, ότι ο Κώδικας δεν λύνει μαγικά όλα τα προβλήματα, ούτε ανατρέπει ριζικά το σύστημα. Ωστόσο, θέτει σαφείς προδιαγραφές, αποτρέπει τη μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς αντίστοιχους πόρους, θεμελιώνει μια πιο ευρωπαϊκή αυτοδιοίκηση και βελτιώνει την αποτελεσματικότητα στα δημόσια έργα.
Σε οικονομικό επίπεδο, αναφέρθηκε στη διαχρονική απόκλιση μεταξύ αρμοδιοτήτων και χρηματοδότησης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για τα κατάλληλα εργαλεία, ώστε η αυτοδιοίκηση να μπορεί να αξιολογηθεί σωστά. Ένα κομβικό σημείο της παρέμβασης αποτέλεσε η κατηγοριοποίηση των δήμων. Τονίστηκε ότι δεν είναι εφικτή η αντιμετώπιση όλων των δήμων με τα ίδια μέτρα, επισημαίνοντας την ανάγκη ενσωμάτωσης παραγόντων όπως η νησιωτικότητα, η ορεινότητα και η αστικότητα στον σχεδιασμό των πολιτικών.
Οι δήμοι χαρακτηρίστηκαν ως ο μεγαλύτερος εργοδότης στην περιφέρεια και πυλώνας τοπικής ανάπτυξης, με προϋπολογισμούς δισεκατομμυρίων και κοινωνικές δομές που στηρίζουν την απασχόληση και τη συνοχή. Σε κρίσιμες στιγμές, η αυτοδιοίκηση στάθηκε αρωγός στην κοινωνία.
Αναφορές έγιναν και στις θεσμικές καινοτομίες, όπως το εκλογικό σύστημα και η ηλεκτρονική ψήφος, με έμφαση στην ανάγκη για επαρκή στελέχωση και πόρους. Η διαβούλευση συνεχίζεται μέσω ειδικής πλατφόρμας της ΚΕΔΕ.
Ο νέος Κώδικας, κατέληξε ο Γενικός Γραμματέας, δεν σηματοδοτεί το τέλος, αλλά την αρχή. Δημιουργεί το πλαίσιο για να θωρακιστεί η αυτοδιοίκηση, να προσελκύσει νέους ανθρώπους και να ανταποκριθεί στον ρόλο της ως «πρώτη πόρτα του πολίτη προς το κράτος».