Ρωσική πίεση στην Ουκρανία: Το Κρεμλίνο αξιοποιεί τη διαπραγμάτευση για παραχωρήσεις
Νέα έκθεση του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) αποκαλύπτει τη στρατηγική της Μόσχας για τον έλεγχο του Ντονέτσκ, εκμεταλλευόμενη την αμερικανική πολιτική.
Το Κρεμλίνο συνεχίζει να ασκεί ισχυρή πίεση στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, στοχεύοντας σε παραχωρήσεις για την Ουκρανία, πέραν του πεδίου των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Βασικός άξονας αυτής της στρατηγικής είναι το μέλλον της περιφέρειας του Ντονέτσκ και τα 2.082 τετραγωνικά μίλια (περίπου 5.400 τετραγωνικά χιλιόμετρα) που ελέγχονται ακόμη από τις ουκρανικές δυνάμεις, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW).
Οι αναλυτές του ISW εξέτασαν δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, η οποία προέτρεπε σε διμερή οικονομικά και εμπορικά εγχειρήματα μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, αποτρέποντας την εξέλιξη των διαφωνιών σε αντιπαράθεση. Από την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ, το Κρεμλίνο επιδιώκει συστηματικά να αναδείξει τη Ρωσία ως παγκόσμια δύναμη, ισοδύναμη με τις ΗΠΑ και διάδοχο της Σοβιετικής Ένωσης.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι δηλώσεις Λαβρόφ αποσκοπούν στη χρήση της προοπτικής οικονομικών συμφωνιών ή συνομιλιών για τον στρατηγικό έλεγχο των εξοπλισμών, προκειμένου να πειστεί ο Τραμπ να αποδεχθεί τις ρωσικές απαιτήσεις για την Ουκρανία. Στο επίκεντρο βρίσκεται η απαίτηση του Κρεμλίνου να αποκλειστεί η Ευρώπη από την ειρηνευτική διαδικασία. Το ISW επισημαίνει ότι η Μόσχα προσπαθεί να προβάλει μια εικόνα δύναμης έτοιμης για διαπραγματεύσεις, με απώτερο σκοπό την επίτευξη πλήρους ελέγχου της περιφέρειας του Ντονέτσκ, όχι μέσω στρατιωτικής, αλλά μέσω διπλωματικής οδού.
Οι αμερικανικές προτάσεις και η ρωσική τακτική
Οι αναλυτές υπενθυμίζουν το αρχικό αμερικανικό ειρηνευτικό σχέδιο 28 σημείων, το οποίο προέβλεπε την παραίτηση της Ουκρανίας από τις περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, καθώς και το «πάγωμα» της γραμμής του μετώπου στις περιφέρειες της Ζαπορίζια και της Χερσώνας. Μεταγενέστερες προτάσεις από τις ΗΠΑ και την Ουκρανία έκαναν λόγο για τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ή «ελεύθερης οικονομικής ζώνης» στο Ντονέτσκ.
Ωστόσο, τον Δεκέμβριο του 2025, το Κρεμλίνο απέρριψε κατηγορηματικά την πρόταση για αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη. Το ISW εκτιμά ότι οι ρωσικές αρχές ενδέχεται να επιχειρούν να παρουσιάσουν το «πάγωμα» της γραμμής στο νότιο μέτωπο της Ουκρανίας ως «παραχώρηση», με στόχο την αποτροπή περαιτέρω διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ουκρανίας για αποστρατιωτικοποιημένες ή οικονομικές ζώνες σε μη κατεχόμενες περιοχές του Ντονέτσκ.
«Οι Ρώσοι πιθανότατα θα συνεχίσουν να πιέζουν ώστε η Ουκρανία να παραδώσει ολόκληρη την περιφέρεια Ντονέτσκ, παρουσιάζοντάς το ως μετριοπαθή θέση και ως σημαντική “υποχώρηση”, προκειμένου να αποσπάσουν ανταλλάγματα που τελικά θα είναι στρατηγικά επιζήμια για την Ουκρανία», αναφέρει η έκθεση. Το ISW τονίζει ότι η παράδοση του Ντονέτσκ θα συνιστούσε σοβαρό στρατηγικό σφάλμα, καθώς η Ρωσία θα δυσκολευόταν να καταλάβει γρήγορα την περιοχή στρατιωτικά, αλλά θα αποκτούσε πλεονεκτική θέση για μελλοντικές επιθέσεις.
Οι συνομιλίες και το «αγκάθι» του Ντονέτσκ
Καθώς Ρώσοι και Ουκρανοί διαπραγματευτές αναμένεται να συναντηθούν στο Άμπου Ντάμπι, στο πλαίσιο ειρηνευτικών συνομιλιών που οργανώνει η κυβέρνηση Τραμπ, το ζήτημα της περιφέρειας Ντονέτσκ παραμένει το βασικό αγκάθι. Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι η Μόσχα δεν θα σταματήσει τον πόλεμο αν το Κίεβο δεν παραδώσει τα περίπου 2.082 τετραγωνικά μίλια της περιφέρειας που ελέγχει ακόμη. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε το Ντονέτσκ «το μοναδικό εναπομείναν ζήτημα» στις διαπραγματεύσεις.
Την επόμενη ημέρα, ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ ανέφερε ότι υπάρχουν και άλλα ανοιχτά θέματα, όπως οι εγγυήσεις ασφαλείας που προσφέρουν δυτικές χώρες στην Ουκρανία.
Συμβολισμός, προπαγάνδα και «ρωσική άνοιξη»
Η εμμονή του προέδρου της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν με το Ντονέτσκ συνδέεται άρρηκτα με τον συμβολισμό και την κρατική προπαγάνδα. Από το 2014, η περιοχή αποτελεί επίκεντρο της ρωσικής αφήγησης περί «ιστορικά ρωσικής γης» και «προστασίας» των ρωσόφωνων πληθυσμών του Ντονμπάς. Η Ρωσία έχει ήδη καταλάβει πλήρως την περιφέρεια Λουχάνσκ και το 2022 ανακοίνωσε την προσάρτηση άλλων τριών ουκρανικών περιφερειών: Ντονέτσκ, Χερσώνα και Ζαπορίζια.
Η περιοχή του Ντονέτσκ που παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο περιλαμβάνει τη Σλοβιάνσκ, πόλη-σύμβολο, όπου ξεκίνησε το 2014 η φιλορωσική εξέγερση. Μια αποτυχία κατάληψής της, μετά από 12 χρόνια πολέμου, θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τους φιλοπολεμικούς εθνικιστικούς κύκλους στη Ρωσία.