33χρονος άνδρας έζησε δύο ημέρες χωρίς πνεύμονες χάρη σε πρωτοποριακή ιατρική τεχνολογία

Τον Μάρτιο του 2023, στο Northwestern Medicine του Μιζούρι των ΗΠΑ, μια ιατρική ομάδα κατάφερε να προσφέρει μια εκπληκτική λύση για έναν 33χρονο άνδρα, ο οποίος για δύο ημέρες παρέμεινε ζωντανός χωρίς πνεύμονες, μετά από μια καταστροφική λοίμωξη που είχε καταστρέψει την ικανότητά του να αναπνέει. Το επίτευγμα, όπως αναφέρεται στο τεύχος Ιανουαρίου της επιστημονικής επιθεώρησης Med (Cell), υπογραμμίζει την ταχεία πρόοδο στην τεχνολογία υποστήριξης ζωής και φέρνει την ιατρική πιο κοντά στην προσωρινή αντικατάσταση ολόκληρων οργάνων σε απελπιστικές καταστάσεις.

Η λοίμωξη που “υγροποίησε” τους πνεύμονες του 33χρονου
Ο ασθενής εισήχθη στο νοσοκομείο με συμπτώματα γρίπης Β, τα οποία επιπλέχθηκαν από μια σοβαρή δευτερογενή λοίμωξη από Pseudomonas aeruginosa. Το βακτήριο, ανθεκτικό ακόμη και στα καρβαπενέμες (αντιβιοτικά έσχατης ανάγκης), σε συνδυασμό με την αρχική λοίμωξη, προκάλεσε σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS). Η πάθηση αυτή χαρακτηρίζεται από φλεγμονή και συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες, εμποδίζοντας την οξυγόνωση του αίματος. Στην περίπτωση αυτή, η λοίμωξη είχε νεκρωτικό αποτέλεσμα, μετατρέποντας τον πνευμονικό ιστό σε υγρό.

Αντιμέτωποι με την αφαίρεση των πνευμόνων
Οι χειρουργοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια εξαιρετικά δύσκολη απόφαση. Ο ασθενής χρειαζόταν διπλή μεταμόσχευση πνευμόνων για να επιβιώσει, αλλά βρισκόταν σε ανθεκτικό σηπτικό σοκ. Η νεφρική του λειτουργία είχε διακοπεί και η καρδιακή του λειτουργία είχε υποστεί σοβαρή κατάρρευση, οδηγώντας σε ανακοπή καρδιάς λίγο μετά την εισαγωγή του. Παρά τις προσπάθειες Καρδιοπνευμονικής Αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ), η διατήρηση των πνευμόνων θεωρήθηκε μεγαλύτερος κίνδυνος από την αφαίρεσή τους. Έτσι, οι γιατροί προχώρησαν σε αμφοτερόπλευρη πνευμονεκτομή, αφαιρώντας χειρουργικά και τους δύο πνεύμονες για να ελέγξουν τη λοίμωξη και να αποτρέψουν τον άμεσο θάνατο.

Γιατί η τυπική μηχανική υποστήριξη ζωής δεν ήταν αρκετή
Σε περιπτώσεις σοβαρής αναπνευστικής ανεπάρκειας, η τυπική υποστήριξη περιλαμβάνει μηχανικό αερισμό ή εξωσωματική οξυγόνωση μεμβράνης (ECMO). Η ECMO μπορεί να αντικαταστήσει προσωρινά τη λειτουργία των πνευμόνων, οξυγονώνοντας το αίμα εξωτερικά. Ωστόσο, η περίπτωση αυτή ξεπέρασε τα όρια της συμβατικής χρήσης της ECMO. Ο ασθενής δεν διέθετε πνεύμονες, γεγονός που σήμαινε την απουσία φυσιολογικής πνευμονικής κυκλοφορίας. Η ροή του αίματος μεταξύ καρδιάς και πνευμόνων, η ανταλλαγή αερίων, η ρύθμιση της πίεσης και η κυκλοφορία έπρεπε να διαχειρίζονται ταυτόχρονα με εξαιρετικά προσαρμοσμένες τεχνικές.

Το προσαρμοσμένο σύστημα Εξωσωματικής Υποστήριξης
Για να διατηρηθεί στη ζωή ο 33χρονος μέχρι την μεταμόσχευση, οι γιατροί ανέπτυξαν μια προσαρμοσμένη διαμόρφωση εξωσωματικής υποστήριξης ζωής, η οποία ουσιαστικά λειτουργούσε ως ολική τεχνητή ρύθμιση πνευμόνων. Το σύστημα ανέλαβε πολλαπλές κρίσιμες λειτουργίες: συνεχή οξυγόνωση του αίματος, αφαίρεση διοξειδίου του άνθρακα, διατήρηση της κυκλοφορίας που κανονικά επιτελούν οι πνεύμονες, και σταθεροποίηση της αρτηριακής πίεσης και της αιμάτωσης των οργάνων. Το αίμα εκτρεπόταν από την καρδιά σε ένα εξωτερικό σύστημα οξυγόνωσης και επέστρεφε μέσω ενός ελεγχόμενου βρόχου, αντικαθιστώντας αποτελεσματικά τον ρόλο των πνευμόνων στην ανταλλαγή αερίων.

Επιβίωση για δύο ημέρες χωρίς πνεύμονες
Μέσα σε λίγες ώρες από την επέμβαση, το σηπτικό σοκ του ασθενούς άρχισε να υποχωρεί. Τα επίπεδα γαλακτικού οξέος, δείκτης έλλειψης οξυγόνου, μειώθηκαν δραστικά μέσα σε 24 ώρες. Τα φάρμακα για τη διατήρηση της αρτηριακής πίεσης διακόπηκαν μετά από 12 ώρες. Για δύο ημέρες, ο 33χρονος ζούσε χωρίς πνεύμονες, σταθεροποιημένος από μια μηχανή που ανέπνεε και ρύθμιζε την κυκλοφορία του αίματός του με χειρουργική ακρίβεια.

Διατήρηση της σταθερότητας του σώματος χωρίς πνεύμονες
Η επιβίωση σε αυτές τις συνθήκες απαιτούσε αυστηρό έλεγχο πολλών παραγόντων: πήξης του αίματος, ελέγχου λοιμώξεων, ισορροπίας υγρών και ισορροπίας οξέος-βάσης. Ο ασθενής παρέμεινε σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας υπό συνεχή παρακολούθηση και προσαρμογές στο εξωσωματικό σύστημα.

Γέφυρα προς τη διπλή μεταμόσχευση πνεύμονα
Το σύστημα τεχνητής υποστήριξης δεν αποτελούσε μόνιμη λύση, αλλά μια “γέφυρα” για να κερδηθεί χρόνος. Μόλις η λοίμωξη τέθηκε υπό έλεγχο και οι πνεύμονες από δότη ήταν διαθέσιμοι, οι χειρουργοί πραγματοποίησαν επιτυχώς τη διπλή μεταμόσχευση πνεύμονα. Καθώς οι νέοι πνεύμονες άρχισαν να λειτουργούν, η εξωσωματική υποστήριξη αποσύρθηκε σταδιακά. Η επιβίωση του ασθενούς, ένα αποτέλεσμα σχεδόν αδιανόητο λίγα χρόνια νωρίτερα, σηματοδοτεί ένα σημαντικό ορόσημο.

Ιατρική σημασία της περίπτωσης
Αυτή η περίπτωση αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για την εντατική θεραπεία και τις μεταμοσχεύσεις. Καθιστά σαφές ότι η προσωρινή επιβίωση χωρίς πνεύμονες είναι εφικτή, διευρύνοντας τις επιλογές για ασθενείς με καταστροφικές πνευμονικές λοιμώξεις. Επίσης, αναδεικνύει τον ρόλο των προηγμένων εξωσωματικών συστημάτων ως “γεφυρών” και ανοίγει δρόμους για μελλοντικές τεχνολογίες ολικής επιβίωσης με τεχνητό πνεύμονα. Ιστορικά, ασθενείς που υποβάλλονταν σε αφαίρεση πνευμόνων πριν από μεταμόσχευση σπάνια επιβίωναν αρκετά για να λάβουν τα νέα όργανα.

Περιορισμοί και σημεία προσοχής
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η προσέγγιση αυτή δεν είναι τυπική φροντίδα. Απαιτεί υψηλά εξειδικευμένες χειρουργικές και εντατικές ομάδες, προηγμένη τεχνολογία εξωσωματικής θεραπείας και προσεκτική επιλογή ασθενών. Η τεχνική παραμένει πειραματική και περιορίζεται σε λίγα εξειδικευμένα κέντρα.