Ο φόβος της Ευρώπης για την αμερικανική τεχνολογία: Ένα σενάριο που κανείς δεν θέλει να συζητά
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει την πιθανότητα περιορισμού της πρόσβασης σε κρίσιμες αμερικανικές τεχνολογίες, με τη Γαλλία να κάνει τα πρώτα βήματα για την αντικατάσταση ξένων πλατφορμών.
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επικρατεί έντονη ανησυχία εδώ και μήνες για ένα σενάριο, που αν και ακραίο για κάποιους, θεωρείται από άλλους ως ρεαλιστικότερο υπό την παρούσα αμερικανική διακυβέρνηση: Τι θα συμβεί εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίσουν να περιορίσουν την πρόσβαση της Ευρώπης στην αμερικανική τεχνολογία, είτε μέσω πολιτικών, ρυθμιστικών ή εταιρικών αποφάσεων; Το ερώτημα δεν αφορά μόνο τις υποδομές, αλλά και εφαρμογές, εργαλεία και ψηφιακά οικοσυστήματα που πλέον συνιστούν τον νευρικό ιστό κρατών και κομβικών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Η ανησυχία αυτή, παρά το γεγονός ότι αναφέρεται ακόμη και από τον Ντόναλντ Τραμπ, δεν αποτελεί θεωρία συνωμοσίας, αλλά μια άσκηση στρατηγικού κινδύνου.
Η εξάρτηση που έχει γίνει επικίνδυνη
Η Ευρώπη δεν περιορίζεται απλώς στη χρήση αμερικανικής τεχνολογίας, αλλά έχει χτίσει πάνω της τη λειτουργία της. Cloud υποδομές, πλατφόρμες επικοινωνίας, συστήματα ταυτοποίησης, διαχείριση δεδομένων, ακόμη και βασικές διαδικασίες της δημόσιας διοίκησης βασίζονται σε αμερικανικά περιβάλλοντα. Το πρόβλημα δεν είναι μία μεμονωμένη εφαρμογή, αλλά το σύνολο της εξάρτησης, το λεγόμενο «lock-in». Μια τέτοια εξάρτηση δεν αίρεται εύκολα με ένα απλό συμβόλαιο, καθώς απαιτεί χρόνο, χρήμα, τεχνογνωσία και, κυρίως, πολιτική βούληση. Αυτό ακριβώς καθιστά μια απόφαση στην Ουάσιγκτον, ένα νομικό καθεστώς ή μια γεωπολιτική κρίση, δυνητικό μοχλό πίεσης. Ακόμη και η απλή απειλή, χωρίς την ενεργοποίηση ενός «διακόπτη», είναι πιθανόν αρκετή για να προκαλέσει προβληματισμό.
Το γαλλικό πρώτο βήμα
Στο πλαίσιο αυτό, η απόφαση της Γαλλίας να αντικαταστήσει έως το 2027, στο σύνολο του Δημοσίου, πλατφόρμες επικοινωνίας όπως το Zoom ή το Teams με γαλλικό λογισμικό, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Πρόκειται για μια κρατική, όχι αντι-αμερικανική, κίνηση. Το Παρίσι δεν ισχυρίζεται ότι μπορεί να αποσυνδεθεί πλήρως από την αμερικανική τεχνολογία. Δηλώνει, όμως, κάτι πιο περιορισμένο και σαφώς πιο σοβαρό: ότι οι κρίσιμες λειτουργίες του κράτους, η εσωτερική επικοινωνία και τα ευαίσθητα δεδομένα δεν πρέπει να εξαρτώνται από εξωτερικούς παράγοντες, πέραν του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: σε συνθήκες κρίσης, ένα κράτος οφείλει να διασφαλίζει τη δυνατότητα αυτόνομης λειτουργίας.
Η ευρωπαϊκή αδυναμία: Πολλά λόγια, ελάχιστη προετοιμασία
Η Ευρώπη συζητά εδώ και χρόνια για «στρατηγική αυτονομία». Στον τομέα της ενέργειας, η ανάγκη αναπροσαρμογής ήρθε με καθυστέρηση. Στην άμυνα, η πρόοδος είναι αργή. Στην τεχνολογία, όμως, η εξάρτηση παραμένει δομική. Δεν υπάρχει ενιαία ευρωπαϊκή ψηφιακή πλατφόρμα, ούτε σοβαρές εναλλακτικές στα μεγάλα αμερικανικά ψηφιακά οικοσυστήματα. Παρόλο που υπάρχουν κανονισμοί, επιβολή προστίμων, παροχή επιδοτήσεων και δηλώσεις προθέσεων, στην πράξη, τα κράτη και οι μεγάλες επιχειρήσεις εξακολουθούν να επιλέγουν έτοιμες, οικονομικά προσιτές και λειτουργικές λύσεις – οι οποίες είναι, κατά κύριο λόγο, αμερικανικές.