Η πρώτη δοκιμασία της ελληνικής προεδρίας στο Eurogroup

Την περασμένη Δευτέρα, στις Βρυξέλλες, πραγματοποιήθηκε η πρεμιέρα του Κυριάκου Πιερρακάκη, προέδρου του Eurogroup, η οποία αποδείχθηκε θυελλώδης και ανατρεπτική. Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης συνεδρίαζαν υπό εξαιρετικά απρόβλεπτες συνθήκες και πρωτοφανούς έντασης για την Ευρώπη. Η Ρωσία βρίσκεται σε πόλεμο με την Ουκρανία, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αποσπάσουν τη Γροιλανδία, ενώ ο Τραμπ απειλεί με νέους οικονομικούς δασμούς τη Δανία, τη Γερμανία, την Ολλανδία και ολόκληρη την Ε.Ε. Μέσα σε αυτό το τεταμένο σκηνικό, η συνοχή των κρατών-μελών δοκιμάστηκε έντονα κατά την επιλογή του νέου αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Την ώρα που ο κ. Πιερρακάκης κήρυττε την έναρξη της συνεδρίασης, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δημοσιοποιούσε έκθεση που προειδοποιούσε για το μέλλον της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, επεσήμαινε ότι η Κίνα αναπτύσσεται με πολλαπλάσιο ρυθμό από την Ε.Ε., χάρη στην τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη, τομείς στους οποίους η Ευρώπη υστερεί σημαντικά.

Μοναδικό «εύκολο» θέμα στην ατζέντα του Eurogroup ήταν η εισδοχή της Βουλγαρίας στο ευρώ. Ωστόσο, ακόμη και αυτό «στράβωσε» λίγες ώρες πριν από την έναρξη, καθώς η χώρα βυθίστηκε ξαφνικά σε ακυβερνησία.

Η ικανότητα της ελληνικής προεδρίας διαφάνηκε μέσα σε αυτό το «πολεμικό» σκηνικό. Η Ευρώπη χρειαζόταν διπλωματία, ισορροπίες, έξυπνη διαχείριση, αποφασιστικότητα και γρήγορες λύσεις win-win. Μετά από τέσσερις ώρες, η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε επιτυχώς με την επιλογή του Κροάτη κεντρικού τραπεζίτη Μπόρις Βούτσιτς για τη θέση του αντιπροέδρου στην ΕΚΤ. Ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε την εξέλιξη ως «σημάδι θεσμικής ωριμότητας», αναφέροντας ότι η προηγούμενη επιλογή το 2012 χρειάστηκε έξι μήνες για να επιτευχθεί συναίνεση.

Αυτή η επιτυχής έκβαση αποτέλεσε το πρώτο δείγμα γραφής της ελληνικής προεδρίας, ένα τεστ διπλωματίας που οδήγησε στην εκλογή αντιπροέδρου της ΕΚΤ μεταξύ έξι υποψηφίων. Μέχρι τώρα, προτεινόταν πάντα ένας μόνο υποψήφιος που εκλεγόταν «διά βοής». Ο κ. Πιερρακάκης, ως «ισορροπιστής», δημιούργησε μια νέα διαδικασία και γεφύρωσε τις απόψεις των 21 κρατών-μελών, καταλήγοντας σε συμφωνία τόσο για το πρόσωπο όσο και για τη νέα διαδικασία επιλογής, η οποία πλέον εδραιώνεται για το μέλλον.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, το κεντρικό συμπέρασμα από την πρεμιέρα του κ. Πιερρακάκη ήταν ότι επιλύθηκαν σε λίγες ώρες θέματα που στο παρελθόν απαιτούσαν μακρές διαπραγματεύσεις. Αυτό αποτελεί σημαντική εξέλιξη για μια Ευρωζώνη που συχνά κατηγορείται για αργές διαδικασίες. Η ικανότητα παραγωγής αποτελέσματος και η αποτελεσματική επικοινωνία του δημιουργούν πολιτικό κεφάλαιο. Ο κ. Πιερρακάκης υποσχέθηκε να εφαρμόσει ένα μοντέλο «deliver fast» στην Ευρώπη.

Η «πολεμική» ατζέντα της προεδρίας, στη συνεδρίαση της 19ης Ιανουαρίου, περιλάμβανε κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον της Ευρωζώνης. Τα «όπλα» της ελληνικής προεδρίας είναι:

* **Το ελληνικό success story:** Η ανθεκτικότητα, η ανάπτυξη και η μείωση χρέους της Ελλάδας, που την ανέδειξαν στην προεδρία, αποτελούν πλέον παράδειγμα για άλλες χώρες της Ευρώπης, όπως η Γερμανία, λόγω της οικονομικής στασιμότητας, των ελλειμμάτων και του βάρους χρέους που αντιμετωπίζουν.
* **Το ψηφιακό παρελθόν του κ. Πιερρακάκη:** Θα κληθεί να προωθήσει την ψηφιακή οικονομία και την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Συγκεκριμένα, οι «21» κλήθηκαν να συμφωνήσουν στα εξής, σύμφωνα με τις συστάσεις της Κομισιόν:

1. **Δημιουργία πανευρωπαϊκής αγοράς αμυντικού εξοπλισμού:** Η Ελλάδα, ως πρωταθλήτρια στις αμυντικές δαπάνες, έχει ειδικά συμφέροντα να συμμετέχει σε πρωτοβουλίες για τις αμυντικές δαπάνες της Ευρώπης, ειδικά εν μέσω τριγμών στη συνοχή του ΝΑΤΟ και της ανάγκης για στροφή στην ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική.
2. **Χρέος και δημοσιονομική πολιτική:** Σε μια εποχή αυξανόμενων φυγόκεντρων δυνάμεων στην Ευρώπη, οι υπουργοί Οικονομικών συζήτησαν τις συστάσεις της Κομισιόν για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, παράλληλα με την κάλυψη αναγκαίων δαπανών σε άμυνα και ανταγωνιστικότητα. Το ΔΝΤ, σε νέα έκθεσή του, ζητά «γενικό συμμάζεμα» του δημοσίου χρέους, όπου η Ελλάδα αναδεικνύεται πρωταθλήτρια. Το timing αυτό επιτρέπει στον κ. Πιερρακάκη να προωθήσει την ελληνική θέση για δημοσιονομική πειθαρχία, ως πράξη δικαιοσύνης προς τις επόμενες γενιές, αντί για νέες εκκλήσεις για ελλείμματα. Το «ελληνικό comeback» προβάλλει ως υπόδειγμα ανθεκτικότητας και πιλότος για ένα πανευρωπαϊκό success story.
3. **Ανταγωνιστικότητα και αγορά εργασίας:** Η ολοκλήρωση των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας οδηγεί την Ευρώπη στην αναζήτηση μέτρων για αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων, αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και ενίσχυση των κινήτρων. Ενώ Κίνα και ΗΠΑ ηγούνται στην ψηφιακή ανάπτυξη, η Ε.Ε. χάνει έδαφος. Ο «ψηφιακός» κ. Πιερρακάκης αναλαμβάνει να προωθήσει την ατζέντα της ανταγωνιστικότητας και τεχνολογίας, ως όρο επιβίωσης για την Ευρώπη. «Το Eurogroup έχει δεσμευτεί να κάνει το καθήκον του», δήλωσε, υποσχόμενος «διασφάλιση της υλοποίησης αυτών των προτεραιοτήτων».

Υπό τις ακραία αντίξοες διεθνείς συνθήκες, το πρώτο «crash test» του κ. Πιερρακάκη δεν αφορούσε τόσο τον ίδιο, όσο την Ευρώπη συνολικά. Αφορούσε το αν η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα μετάβασης από χώρα-πρόβλημα σε μοντέλο ανθεκτικότητας, με ψηφιακό αποτύπωμα, πειθαρχημένα δημοσιονομικά και μεταρρυθμίσεις που απαντούν στην υστέρηση ανάπτυξης, την πίεση χρέους και την ανάγκη για δύσκολες αποφάσεις.