Νέο ψηφιακό οπλοστάσιο κατά της φοροδιαφυγής με έσοδα 2,2 δισ. ευρώ ετησίως

Η κυβέρνηση προχωρά σε ένα εκτεταμένο πακέτο ψηφιακών παρεμβάσεων, με στόχο τη δημιουργία μόνιμων εσόδων ύψους 2,2 δισ. ευρώ ετησίως από το 2026. Ουσιαστικά, τίθεται ένα “ψηφιακό μπλόκο” στη φοροδιαφυγή, μέσω ενός ενιαίου πλέγματος ελέγχων που αναπτύσσει σε συνεργασία με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Κεντρικό ρόλο στο νέο σχέδιο παίζουν η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση για όλες τις επιχειρήσεις και τα ψηφιακά δελτία αποστολής. Αυτά τα εργαλεία επιτρέπουν την παρακολούθηση της διακίνησης αγαθών σε πραγματικό χρόνο, παρέχοντας στην Εφορία άμεση εικόνα για τζίρους, παραδόσεις και πιθανές αποκλίσεις, μειώνοντας έτσι δραστικά τα περιθώρια για “μαύρες” συναλλαγές.

Παράλληλα, δημιουργείται το Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο Ακινήτων, με σκοπό τον εντοπισμό αδήλωτων τετραγωνικών μέτρων και εισοδημάτων από ενοίκια. Ενισχύεται επίσης η χρήση εργαλείων ανάλυσης δεδομένων και Τεχνητής Νοημοσύνης για στοχευμένους ελέγχους, βασισμένους σε προφίλ κινδύνου. Μέχρι το 2026, αναμένεται να ολοκληρωθεί και το θεσμικό πλαίσιο για τη ρύθμιση και φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων, κλείνοντας έναν ακόμη τομέα που λειτουργούσε έως σήμερα σε “γκρίζα ζώνη”.

Η νέα αυτή στρατηγική βασίζεται σε μέτρα που εφαρμόζονται σταδιακά τα τελευταία χρόνια και έχουν ήδη αποφέρει σημαντικά δημοσιονομικά αποτελέσματα. Η διασύνδεση ταμειακών μηχανών με τα POS, η γενίκευση των ηλεκτρονικών πληρωμών και η εντατικοποίηση των ελέγχων έχουν σταδιακά αλλάξει τον χάρτη της φορολογικής συμμόρφωσης. Το 2024, τα έσοδα που αποδίδονται στον περιορισμό της φοροδιαφυγής ανήλθαν σε 1,7 δισ. ευρώ, ενώ για το 2025 εκτιμάται ότι αυξήθηκαν κατά περίπου 500 εκατ. ευρώ, φτάνοντας τα 2,2 δισ. ευρώ. Ο στόχος για το 2026 είναι όχι μόνο να επαναληφθεί αυτή η επίδοση, αλλά να παγιωθεί, ώστε να αποτελέσει σταθερή και μόνιμη βάση εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό.

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται το “κενό ΦΠΑ”, η διαφορά δηλαδή μεταξύ των θεωρητικών εσόδων που θα εισπράττονταν με πλήρη συμμόρφωση και των ποσών που τελικά καταλήγουν στα δημόσια ταμεία. Η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση για όλες τις επιχειρήσεις από το 2026 αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα του νέου πλαισίου. Η εφαρμογή της θα ξεκινήσει σταδιακά από την αρχή του έτους και θα αφορά τις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων εντός Ελλάδας, καθώς και τις συναλλαγές με επιχειρήσεις τρίτων χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάθε τιμολόγιο θα διαβιβάζεται αυτόματα σε ψηφιακή μορφή στην ΑΑΔΕ τη στιγμή της έκδοσής του. Αυτό σημαίνει ότι μια εμπορική επιχείρηση δεν θα μπορεί πλέον να “καθυστερεί” ή να “πειράζει” τα παραστατικά της, καθώς τα στοιχεία θα καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο στο πληροφοριακό σύστημα της Εφορίας. Για τις συναλλαγές με επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ηλεκτρονική τιμολόγηση θα παραμείνει προαιρετική, αν και αναμένεται να επικρατήσει σταδιακά λόγω της απλούστευσης διαδικασιών και της μείωσης κόστους.

Η άμεση διαβίβαση των τιμολογίων επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να πραγματοποιεί διασταυρώσεις σε πραγματικό χρόνο, εντοπίζοντας αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων και πραγματικών στοιχείων. Επιχειρήσεις που δηλώνουν χαμηλό κύκλο εργασιών αλλά εμφανίζουν υψηλές αγορές ή αυξημένες διακινήσεις προϊόντων, θα “σημαδεύονται” αυτόματα ως ύποπτες για έλεγχο. Με αυτόν τον τρόπο, περιορίζονται δραστικά πρακτικές όπως η έκδοση εικονικών τιμολογίων, η υποτιμολόγηση και η απόκρυψη φορολογητέας ύλης.

Συμπληρωματικά, από το 2026, καθίσταται καθολική η χρήση ψηφιακών δελτίων αποστολής για τη διακίνηση και παράδοση αγαθών σε όλους τους κλάδους. Το νέο σύστημα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τη διακίνηση αγαθών, με τα φορτηγά να συνοδεύονται από ψηφιακό δελτίο αποστολής με QR Code, το οποίο θα μπορεί να ελεγχθεί επιτόπου από τις αρχές, διασταυρώνοντας ποσότητες, είδος προϊόντων και προορισμό. Αυτό περιορίζει φαινόμενα εικονικών διακινήσεων, πολλαπλών φορτώσεων με το ίδιο παραστατικό ή παραδόσεων χωρίς παραστατικά, ενώ λειτουργεί αποτρεπτικά και για “σπαστές” παραδόσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ακίνητη περιουσία, όπου διαχρονικά εντοπίζονται σημαντικές απώλειες εσόδων. Το Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο Ακινήτων συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία ιδιοκτησίας και χρήσης για κάθε φορολογούμενο, προσφέροντας μια συνολική εικόνα. Δηλώσεις Ε9, μισθωτήρια, στοιχεία τετραγωνικών και χρήσεις ακινήτων θα ενσωματωθούν σε ένα ενιαίο σύστημα.

Τέλος, το νέο πλαίσιο δίνει βαρύτητα στη χρήση εργαλείων ανάλυσης δεδομένων και Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλάζοντας τη φιλοσοφία των ελέγχων από οριζόντιες σε στοχευμένες παρεμβάσεις βάσει προφίλ κινδύνου. Μέσω της επεξεργασίας μεγάλου όγκου δεδομένων, η Εφορία θα μπορεί να εντοπίζει μοτίβα μη συμμόρφωσης. Η ολοκλήρωση έως το 2026 του θεσμικού πλαισίου για τη ρύθμιση και φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων θα εντάξει και αυτόν τον τομέα στο γενικό πλαίσιο φορολογικής συμμόρφωσης, διασφαλίζοντας ίσους όρους για όλους.