Η Γροιλανδία, ο Τραμπ και η Ρήξη στις Διασχιστικές Σχέσεις

Η κορύφωση του «δράματος» γύρω από την τύχη της Γροιλανδίας, με την τελική υπαναχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ μετά από απειλές και προσβολές προς συμμάχους, δεν καταφέρνει να κρύψει το βαθύ ρήγμα που έχει ανοίξει στις διατλαντικές σχέσεις. Οι Ευρωπαίοι εταίροι, αν και ανακουφισμένοι από την αποφυγή ενός εμπορικού πολέμου, αναζητούν την επόμενη κίνηση του Αμερικανού προέδρου.

«Η παλιά τάξη πραγμάτων δεν επιστρέφει. Δεν πρέπει να τη θρηνούμε. Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική. Αλλά από το ρήγμα μπορούμε να χτίσουμε κάτι καλύτερο, πιο δυνατό και πιο δίκαιο. Αυτό είναι το καθήκον των μεσαίων δυνάμεων…», είχε δηλώσει ο Καναδός πρωθυπουργός στο Νταβός, θυμίζοντας αρχαίους φιλοσόφους και τον Διάλογο των Μηλίων, μια αναφορά που επανέλαβε και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, υπογραμμίζοντας ότι «οι Δημοκρατίες δεν έχουν υποτελείς, αλλά συμμάχους, αξιόπιστους εταίρους και φίλους…».

Ο Τραμπ, αφού προκάλεσε αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές με την απειλή επιβολής δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που δεν συμφωνούσαν με την ιδέα της προσάρτησης της Γροιλανδίας, και αφού η απειλή αυτή προκάλεσε την ανταπόδοση των Ευρωπαίων με την επιστράτευση των κυρώσεων, αποφάσισε, μετά από συζήτηση με τον γ.γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, να ανακαλέσει την απόφασή του για κυρώσεις.

Ωστόσο, η παρουσία του Τραμπ στο Νταβός δεν ήταν μεμονωμένο γεγονός, αλλά η κορύφωση μιας πορείας που αποκαλύπτει τον ελάχιστο σεβασμό του προς τις αρχές της συμμαχίας, την αξιοπρέπεια των εταίρων και των συμμάχων του. Επιπλέον, αναδεικνύεται ένα σοβαρό ζήτημα: οι ΗΠΑ, από εγγυητής της ασφάλειας της Δύσης, εξελίσσονται σε αναξιόπιστο εταίρο. Ο Τραμπ δηλώνει ότι δεν τον αφορά πλέον η ασφάλεια της Ευρώπης, παρά μόνο ό,τι εξυπηρετεί τα δικά του συμφέροντα, όπως στην περίπτωση της Γροιλανδίας, όπου θεωρεί τη Ρωσία απειλή, αλλά όχι τόσο για την Ουκρανία. Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ, υπονοείται, μπορεί να αφήσει μια χώρα εκτεθειμένη σε απειλές κυριαρχίας, κάτι που η Ελλάδα βιώνει διαρκώς από το 1974, αντιμετωπίζοντας την απειλή από την Τουρκία.

Η παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός, με τα προηγηθέντα, αναγκάζει τους εταίρους και συμμάχους σε αφύπνιση, αναγνωρίζοντας το «τέλος εποχής». Η διατλαντική σχέση, θεμέλιο της μεταπολεμικής ασφάλειας και ευημερίας της Δύσης, έχει διαταραχθεί οριστικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δημιούργησε μια μείζονα κρίση για τη Γροιλανδία, αμφισβητώντας την κυριαρχία συμμάχου χώρας, για να καταλήξει σε έναν συμβιβασμό που θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί νωρίτερα, σε συναινετικό κλίμα. Η στρατιωτική συμφωνία του 1951 ήδη προέβλεπε ευρεία χρήση βάσεων από τον αμερικανικό στρατό στη Γροιλανδία, και κανείς δεν θα αντιδρούσε στον εκσυγχρονισμό ή την ανανέωση των συμφωνιών.

Επιπλέον, από την αρχή που ο Τραμπ έθεσε το ζήτημα της Γροιλανδίας, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι πρότειναν τη συζήτηση και τη δράση του ΝΑΤΟ για την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας και την αποτροπή της επέκτασης επιρροής της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή.

Αντιθέτως, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Νταβός ότι ζητά «ένα κομμάτι πάγου», με πλήρη δικαιώματα και ιδιοκτησία, καθώς μόνο κάτι που ανήκει μπορεί να υπερασπιστεί αποτελεσματικά. Απειλήθηκε όσους συμμάχους αρνούνταν την απόκτηση της Γροιλανδίας, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ θα το θυμούνταν.

Με τρόπο που σόκαρε τους συμμάχους, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η παράδοση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ αποτελεί υποχρέωση για την «αποπληρωμή» της συνεισφοράς της Αμερικής στην ασφάλεια της Ευρώπης, δηλώνοντας προσβλητικά ότι χωρίς τις ΗΠΑ, στην Ευρώπη θα μιλούσαν γερμανικά ή γιαπωνέζικα.

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, πριν καν φτάσει στο Νταβός, και ενώ είχε ανακοινωθεί έκτακτη συνεδρίαση των ηγετών της Ε.Ε. για ενιαία αντίδραση σε πιθανές απειλές των ΗΠΑ και επιβολή δασμών, ήρθε μία από τις γνωστές υπαναχωρήσεις του Αμερικανού προέδρου, μετά τη συνάντησή του με τον γ.γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.