Πρόεδρος Μολδαβίας ανοίγει συζήτηση για ένωση με Ρουμανία
Η δήλωση της Μάγια Σάντου για πιθανό δημοψήφισμα επανενώνει Μολδαβούς και Ρουμάνους, προκαλώντας αντιδράσεις και προβληματισμό.
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων, η δήλωση της προέδρου της Μολδαβίας, Μάγια Σάντου, στις 12 Ιανουαρίου, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ένωσης της χώρας της με τη Ρουμανία, αναφέροντας ότι θα ψήφιζε «υπέρ» σε ένα τέτοιο δημοψήφισμα. Η ιδέα αυτή, αν και όχι νέα, διατυπώνεται σπάνια τόσο ξεκάθαρα από εν ενεργεία αρχηγό κράτους. Η ιστορική, γλωσσική και πολιτισμική σύνδεση των δύο εθνών είναι βαθιά, με τη ρουμανική να αποτελεί την επίσημη γλώσσα της Μολδαβίας. Η ίδια η Σάντου, όπως και πολλοί πολίτες, κατέχει διπλή υπηκοότητα, ενώ εκτιμάται ότι έως και ένα εκατομμύριο Μολδαβοί έχουν ήδη ρουμανική υπηκοότητα.
Η τοποθέτηση της Μάγια Σάντου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις εντός της Μολδαβίας. Οι υποστηρικτές της ένωσης χαιρέτισαν τη θέση της, ενώ οι “μολδαβιστές”, που προασπίζονται την ανεξαρτησία της χώρας, αντέδρασαν σφοδρά. Κάποιοι θεώρησαν τη δήλωση αντίθετη προς το Σύνταγμα, ενώ άλλοι την είδαν ως παραδοχή αποτυχίας της κυβέρνησης στις μεταρρυθμίσεις.
Η Σάντου συνέδεσε το ενδεχόμενο ένωσης με τα αυξανόμενα ζητήματα ασφάλειας στην περιοχή, ειδικά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Παράλληλα, διατήρησε τον στόχο της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ανεξάρτητο κράτος. Η επανεκλογή της τον Νοέμβριο του 2024 της έδωσε το πολιτικό κεφάλαιο να επαναφέρει μια συζήτηση που είχε ξεκινήσει και στο παρελθόν.
Το μήνυμα της προέδρου της Μολδαβίας απευθύνεται κυρίως προς το Βουκουρέστι και τις Βρυξέλλες, υπογραμμίζοντας ότι όλες οι επιλογές είναι ανοιχτές. Ωστόσο, η ανταπόκριση στη Ρουμανία υπήρξε χλιαρή, με τον πρόεδρο Νικουσόρ Νταν να υποστηρίζει ότι η επανένωση θα πρέπει να προκύψει μέσω της ένταξης της Μολδαβίας στην ΕΕ. Από τις Βρυξέλλες δεν υπήρξε άμεση αντίδραση, παρά τη στήριξη που έχει προσφέρει η ΕΕ στη Μολδαβία.
Η επιλογή της Σάντου να θέσει το ζήτημα σε διεθνές ακροατήριο, μέσω συνέντευξης σε Βρετανούς δημοσιογράφους, υποδηλώνει ότι δεν πρόκειται για αμιγώς εσωτερική πολιτική κίνηση. Το timing συνέπεσε με τον συντονισμό Αμερικανών και Ρώσων για ειρηνευτικές συνομιλίες στην Ουκρανία και με αυξανόμενες φωνές στην ΕΕ υπέρ του διαλόγου με τη Ρωσία, κάτι που θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη ρωσική απειλή ως κεντρικό άξονα της μολδαβικής εξωτερικής πολιτικής.
Παρά τις πολιτικές ζυμώσεις, η υλοποίηση μιας ένωσης θα απαιτούσε κοινοβουλευτική πρωτοβουλία και πλειοψηφία. Ωστόσο, τα δημοσκοπικά δεδομένα είναι αποθαρρυντικά, με μόλις το 29% των πολιτών να στηρίζει την κατάργηση της μολδαβικής κρατικής υπόστασης υπέρ της ένωσης με τη Ρουμανία. Οι πολιτικοί κίνδυνοι ενός δημοψηφίσματος είναι εμφανείς, ειδικά μετά την οριακή έγκριση της ευρωπαϊκής πορείας το 2024. Επιπλέον, η μειονότητα των Γκαγκαούζων ενδέχεται να αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο, ενώ μια ένωση θα επιβάρυνε και τη Ρουμανία, η οποία αντιμετωπίζει ήδη σημαντικές δημοσιονομικές πιέσεις.