Η “έρπουσα” ακρίβεια παραμένει πρόκληση, παρά την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού
Το ΕΒΕΠ αναλύει γιατί η μείωση των τιμών δεν μεταφράζεται αυτόματα σε φθηνότερη καθημερινότητα για Έλληνες καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Παρά τη σαφή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην Ελλάδα και την ευρωζώνη, το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς (ΕΒΕΠ), με βάση στοιχεία της Eurostat και ευρωπαϊκές προβλέψεις, επισημαίνει ότι παραμένουν πιέσεις στην κατανάλωση και τη λειτουργία της αγοράς. Το φαινόμενο του «έρποντος πληθωρισμού» δείχνει ότι η μείωση του ρυθμού αύξησης των τιμών δεν συνεπάγεται αυτόματα φθηνότερες τιμές για τους καταναλωτές.
Το ΕΒΕΠ, στην ανάλυσή του, συγκρίνει την πορεία των τιμών στην Ελλάδα με αυτή της ευρωζώνης και εστιάζει στις επιπτώσεις για την ελληνική επιχειρηματικότητα. Το επιμελητήριο δεν περιορίζεται στην παρακολούθηση, αλλά αναλαμβάνει ενεργό ρόλο μέσω της ανάλυσης, της ενημέρωσης των επιχειρήσεων, της διατύπωσης προτάσεων και της ανάδειξης μέτρων για τον περιορισμό των επιπτώσεων της ακρίβειας.
Θεωρητικά, ακρίβεια χωρίς πληθωρισμό δεν υφίσταται. Ωστόσο, το παράδοξο της ελληνικής αγοράς είναι ότι, ενώ ο ρυθμός του πληθωρισμού μειώνεται, το κόστος ζωής παραμένει υψηλό, διατηρώντας μια «ακριβή καθημερινότητα». Το 80% των πολιτών έχει αναγκαστεί να προσαρμόσει τον οικογενειακό του προϋπολογισμό, ενώ οι επιχειρήσεις αναφέρουν μείωση του όγκου πωλήσεων, αυξημένο κόστος στέγασης και ενέργειας.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα για τον Δεκέμβριο 2025 εκτιμάται στο 2,9%. Στην ευρωζώνη, ο ετήσιος πληθωρισμός υποχώρησε στο 1,9% τον ίδιο μήνα, από 2,1% τον Νοέμβριο, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ-27) διαμορφώθηκε στο 2,3%. Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι στις ευρωζώνη, οι υπηρεσίες είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή στον πληθωρισμό, ακολουθούμενες από τα τρόφιμα, το αλκοόλ και τον καπνό. Αντίθετα, η ενέργεια είχε αρνητική συμβολή.
Τα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα έχει υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα έτη και κινείται πλέον κοντά στον μέσο όρο της ευρωζώνης. Αυτή η εξέλιξη αποδίδεται στις οικονομικές πολιτικές και σε εξωγενείς παράγοντες, όπως η μείωση των τιμών ενέργειας. Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει σταθεροποίηση και περαιτέρω αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, αναμένοντας να κυμανθεί γύρω στο 2,1% την περίοδο 2025-2027. Ο «έρπων πληθωρισμός» θεωρείται ελεγχόμενος, ωστόσο, οι συσσωρευμένες ανατιμήσεις της πενταετίας 2021-2025 σε τρόφιμα, ποτά, υπηρεσίες, ενοίκια και ενέργεια εξακολουθούν να δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση της ακρίβειας.
Οι χειμερινές οικονομικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εκτιμούν ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,2% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί στο εύρος 2,3%-2,8% τα επόμενα χρόνια. Βασικός στόχος παραμένει ο περιορισμός των πληθωριστικών πιέσεων μέσω δημοσιονομικής σταθερότητας. Μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας περιλαμβάνουν φορολογικές ελαφρύνσεις, εποπτεία της αγοράς, λειτουργία λαϊκών αγορών, και στήριξη εισοδημάτων με πρωτοβουλίες περίπου 2 δισεκατομμυρίων ευρώ για τα νοικοκυριά την διετία 2026-2027.
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, τονίζει ότι για την αντιμετώπιση της «πενταετούς ακρίβειας» απαιτείται βραχυπρόθεσμα ένας συνδυασμός αυξήσεων μισθών, στοχευμένων ρυθμίσεων τιμών, εντατικοποίησης ελέγχων, μειώσεων φορολογικών βαρών και ενισχύσεων εισοδήματος. Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, κρίσιμης σημασίας είναι οι μεταρρυθμίσεις στην παραγωγικότητα και τον ανταγωνισμό.
Όπως υπογραμμίζεται, το κόστος παραγωγής και οι τιμές των εισαγόμενων αγαθών ευθύνονται για περίπου 80% της ακρίβειας στην τελική τιμή. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η μεταρρύθμιση του ΦΠΑ με δύο συντελεστές και αναδιάταξη των βασικών αγαθών, με στόχο την αντιμετώπιση της «παγιωμένης ακρίβειας», διατηρώντας παράλληλα τα έσοδα από ΦΠΑ.
Η προσδοκία είναι ότι η νέα Εθνική Αρχή Εποπτείας της Αγοράς, με ισχυρές αρμοδιότητες, θα ενισχύσει τους ελέγχους, τη διαφάνεια και τον υγιή ανταγωνισμό, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση χαμηλότερων τιμών.