Το νέο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ προκαλεί ανησυχία στην Ευρώπη

Η ευρωπαϊκή διπλωματία αντιμετωπίζει ένα πρωτοφανές δίλημμα, μια δοκιμασία που υπερβαίνει τις συνήθεις εντάσεις στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και αγγίζει την ίδια τη δομή του μεταπολεμικού διεθνούς συστήματος. Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προωθεί την ίδρυση ενός νέου διεθνούς οργανισμού, του «Board/Peace Council» (γνωστό και ως «Συμβούλιο Ειρήνης» ή «Board of Peace»). Αρχικά, το σχήμα επικεντρώνεται στη Γάζα, παρουσιάζεται ως εργαλείο ειρήνευσης, αλλά τα σχέδια επεκτείνονται για να λειτουργήσει ως ευρύτερο φόρουμ «διαχείρισης κρίσεων» και σε άλλες συγκρούσεις.

Η Ευρώπη βλέπει πέρα από την ταμπέλα ενός απλού «project του Τραμπ». Εκτιμά ότι, εάν αυτό το «Συμβούλιο Ειρήνης» αποκτήσει ουσιαστική υπόσταση, θα μπορούσε να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, να διασπάσει την Ευρωπαϊκή Ένωση και να αποσταθεροποιήσει την ενότητα του ΝΑΤΟ.

**Τι είναι το «Συμβούλιο Ειρήνης» και γιατί προκαλεί δυσπιστία**

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, ο Τραμπ έχει απευθύνει προσκλήσεις σε περίπου 60 χώρες, με όραμα τη δημιουργία ενός σχήματος που θα ξεκινήσει από τη Γάζα και θα επεκταθεί σε άλλα μέτωπα. Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι προβλέπεται μόνιμη συμμετοχή για όσες χώρες καταβάλουν 1 δισεκατομμύριο δολάρια, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ θα έχει τον τίτλο του «chairman for life».

Η απαίτηση για «εισιτήριο» ύψους 1 δισ. δολαρίων για μόνιμη θέση, το οποίο λειτουργεί περισσότερο ως φίλτρο οικονομικής ισχύος παρά ως ισότιμη συνεισφορά, αποτελεί την πρώτη σοβαρή πηγή ευρωπαϊκής δυσπιστίας. Αυτός ο όρος μετατρέπει το σχήμα σε ένα «κλειστό κλαμπ», ευνοώντας τους «πρόθυμους» και τους οικονομικά ισχυρούς, αντί να ακολουθεί μια διαδικασία νομιμοποίησης μέσω διεθνών συνθηκών.

Η δεύτερη αιτία δυσπιστίας εστιάζει στην πολιτική αρχιτεκτονική του σχήματος. Ρεπορτάζ του Reuters για την Ιταλία αναφέρει ότι η Ρώμη θεωρεί πως η συμμετοχή σε έναν οργανισμό «που καθοδηγείται αποκλειστικά από τον πρόεδρο των ΗΠΑ» θα ερχόταν σε σύγκρουση με την ιταλική συνταγματική αρχή που κατοχυρώνει την ισότιμη συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς. Το επιχείρημα της Ιταλίας αποτυπώνει το γενικότερο άγχος της Ευρώπης: το «Συμβούλιο» δεν παρουσιάζεται ως ένας πολυμερής θεσμός, αλλά ως ένας μηχανισμός αμερικανικής ηγεμονίας, όπου η πρόσβαση, η διατήρηση της θέσης και η ανανέωση της θητείας (σύμφωνα με διαρροές του προσχεδίου καταστατικού) συνδέονται άμεσα με την κεντρική βούληση του προέδρου των ΗΠΑ.

Το τρίτο πρόβλημα εντοπίζεται στη θεσμική επικάλυψη. Σε ένα τηλεοπτικό απόσπασμα του CNN, το «peace council» εμφανίζεται ήδη ως πεδίο έντασης μεταξύ Τραμπ και Μακρόν. Ο Τραμπ φέρεται να κλιμακώνει την ρητορική του και να απειλεί με εμπορικά μέτρα, σε ένα πλαίσιο που κανονικά θα ανήκε στον χώρο της διπλωματίας και της συλλογικής ασφάλειας. Αυτός ο συνδυασμός «σκληρής ισχύος» (εμπορικοί δασμοί) με «ειρηνευτική αρχιτεκτονική» (το συμβούλιο) αποτελεί μείζον σήμα κινδύνου για τις Βρυξέλλες, καθώς ερμηνεύεται ως μετατροπή της ειρήνης σε εργαλείο εξαναγκασμού.

**Ποιοι συμμετέχουν και ποιοι κρατούν αποστάσεις**

Τα δεδομένα εξελίσσονται διαρκώς, αλλά το γενικό περίγραμμα είναι σαφές: το νέο σχήμα φαίνεται να προσελκύει μεγαλύτερη ανταπόκριση εκτός Ευρώπης, ενώ εντός της η επιφύλαξη είναι ισχυρότερη. Σύμφωνα με το Associated Press, μέχρι τις 21 Ιανουαρίου 2026, δεκαεννέα χώρες έχουν συμφωνήσει να συμμετάσχουν, με αξιοσημείωτη παρουσία από τη Μέση Ανατολή, την Κεντρική Ασία και άλλα κράτη. Ανάμεσά τους αναφέρονται η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, η Αργεντινή και η Ουγγαρία, καθώς και το Βιετνάμ. Αντίθετα, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η Νορβηγία, η Σλοβενία και η Σουηδία φέρονται να έχουν αρνηθεί τη συμμετοχή τους.

Επιπλέον, το Reuters μετέδωσε ότι το Πακιστάν ανακοίνωσε την προσχώρησή του στο «Board of Peace», παρουσιάζοντάς το ως εργαλείο για «μόνιμη εκεχειρία» και «ανασυγκρότηση» στη Γάζα. Η γεωπολιτική ερμηνεία αυτής της εξέλιξης είναι ότι, εκτός Ευρώπης, το σχήμα «πουλάει» ως ένας απευθείας δίαυλος επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον, προσφέροντας μια ευκαιρία πρόσβασης στο κέντρο λήψης αποφάσεων. Στην Ευρώπη, όμως, η ίδια πρόσβαση ερμηνεύεται ως κίνδυνος υποκατάστασης των υφιστάμενων ευρωπαϊκών θεσμών και του ΟΗΕ.

Η πρόσκληση προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η οποία –σύμφωνα με το Reuters– εντείνει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες, προσθέτει μια θεμελιώδη αντίφαση: πώς μπορεί ένα «ειρηνευτικό» σχήμα να οικοδομηθεί με συμμετοχές που ενδεχομένως διχάζουν τη Δύση στον πυρήνα της, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει σε εξέλιξη;

**Ελλάδα: προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο**

Στο ελληνικό ρεπορτάζ, η Αθήνα φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με τη γενική ευρωπαϊκή απροθυμία. Αυτή η στάση δεν είναι απλώς μια εκδήλωση «ευρωπαϊσμού», αλλά μια στρατηγική επιλογή. Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των θεμάτων κυριαρχίας που αντιμετωπίζει, έχει επενδύσει διαχρονικά στη ρητή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και στο θεσμικό πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.

Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η τοποθέτηση του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, ο οποίος, αναφερόμενος σε ζητήματα Διεθνούς Δικαίου, δήλωσε ότι «δεν μπορούμε να παίζουμε με ζητήματα Διεθνούς Δικαίου».