Το αμφιλεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ προκαλεί αναταραχή

Ο πρόεδρος Τραμπ πυροδοτεί νέες εντάσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους, επιμένοντας στην πρόσκληση 60 χωρών να συμμετάσχουν σε ένα «Συμβούλιο για την Ειρήνη». Αποκαλύψεις κάνουν λόγο για έναν «μίνι ΟΗΕ» με τον ίδιο ως ισόβιο πρόεδρο, απαιτώντας θετική απάντηση έως αύριο, ώστε να ανακοινωθεί η ίδρυσή του στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, εν μέσω της κρίσης με τις απειλές κατά της Γροιλανδίας.

Το Συμβούλιο Ειρήνης είχε αρχικά συμπεριληφθεί στο σχέδιο ειρήνευσης για τη Γάζα και στο ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, έχοντας λάβει την έγκριση, έστω και με επιφυλάξεις, από όλες τις χώρες που συμμετείχαν στη Διάσκεψη του Σαρμ ελ Σέιχ. Ωστόσο, οι ξένες κυβερνήσεις εξεπλάγησαν όταν έλαβαν τις προσκλήσεις, διαπιστώνοντας ότι τα συνοδευτικά έγγραφα περιλάμβαναν ένα καταστατικό που απείχε σημαντικά από την αρχική πρόταση. Σύμφωνα με το όραμα του Τραμπ, το Συμβούλιο δεν περιορίζεται στη Γάζα ούτε έχει χρονικό ορίζοντα, αλλά φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως εναλλακτική και ανταγωνιστική δομή στον ίδιο τον ΟΗΕ, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα νομιμοποίησης και θεσμικής υπόστασης.

Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εκφράσει ήδη τον προβληματισμό και τις επιφυλάξεις τους. Η Γαλλία, η Γερμανία, και η Νορβηγία, η οποία απέρριψε την πρόσκληση, βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Η ελληνική κυβέρνηση, μέσω του Υπουργού Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη, εξετάζει ενδελεχώς την πρόταση Τραμπ, σε συντονισμό με εταίρους εντός και εκτός ΕΕ, και υπό το πρίσμα της συμμετοχής της ως μη μόνιμο μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αθήνα τείνει να είναι απρόθυμη να αποδεχθεί την πρόσκληση, καθώς ένα τέτοιο όργανο υπερβαίνει τις σαφείς προβλέψεις του ψηφίσματος 2803 του ΟΗΕ για τη Γάζα και κινδυνεύει να υποκαταστήσει τον ΟΗΕ ως θεματοφύλακα της διεθνούς νομιμότητας.

Μια απόρριψη της πρόσκλησης αναμένεται να εκληφθεί αρνητικά από τον πρόεδρο Τραμπ, επηρεάζοντας τις μελλοντικές σχέσεις. Αντιθέτως, η αποδοχή θα νομιμοποιούσε μια διαδικασία αβέβαιης μελλοντικής χρήσης, υπονομεύοντας περαιτέρω τον ΟΗΕ. Ο Τραμπ φέρεται να έχει εξασφαλίσει τη συμμετοχή τουλάχιστον δέκα χωρών, με στόχο την εξαγγελία του Συμβουλίου στο Νταβός και την πιθανή επίθεση σε όσες αντιμετώπισαν την πρωτοβουλία του με επιφυλάξεις. Μεταξύ των χωρών που φέρονται να έχουν αποδεχθεί την πρόσκληση περιλαμβάνονται η Ουγγαρία, το Μπαχρέιν, το Μαρόκο, η Λευκορωσία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αλβανία, πιθανώς η Αρμενία και το Καζακστάν. Ο Καναδάς εξετάζει θετικά την πρόσκληση, αλλά δηλώνει ότι δεν θα καταβάλει το 1 δισεκατομμύριο δολάρια που απαιτείται για μόνιμη θέση, ένα ποσό αμφίβολο αν θα καταβληθεί και από άλλες χώρες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της Τουρκίας, η οποία, παρά τον αρχικό ενθουσιασμό, δεν έχει ακόμη απαντήσει, ενώ ο ΥΠΕΞ Χ. Φιντάν είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Μάρκο Ρούμπιο για το Συμβούλιο και τις εξελίξεις στη Συρία, όπου φαίνεται να ικανοποιείται η πάγια επιδίωξη της Τουρκίας για αποχώρηση των ΗΠΑ από την υποστήριξη των Κούρδων συμμάχων τους.

Η πρωτοβουλία Τραμπ προκαλεί ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό, καθώς στις προσκαλεσμένες χώρες περιλαμβάνεται και η Ρωσία, παρά τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας που αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για την ειρήνη. Για αυτόν τον λόγο, ο πρόεδρος της Ουκρανίας εμφανίζεται αρνητικός στη συμμετοχή της χώρας του.

Αρχικά, το Συμβούλιο παρουσιάστηκε ως όργανο εποπτείας της ανοικοδόμησης της Γάζας. Ωστόσο, το καταστατικό του, που διανεμήθηκε, δεν περιορίζει τον ρόλο του στα παλαιστινιακά εδάφη. Σύμφωνα με τον ιδρυτικό του χάρτη, ο Ντόναλντ Τραμπ θα είναι ισόβιος πρόεδρος, προεδρεύοντας ενός διεθνούς οργανισμού που στοχεύει στην «προώθηση της σταθερότητας, την αποκατάσταση αξιόπιστης και νόμιμης διακυβέρνησης και τη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις». Το Συμβούλιο θα αναλαμβάνει την «οικοδόμηση της ειρήνης σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο», με τον Τραμπ να έχει διπλή ιδιότητα, εκπροσωπώντας και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ως πρόεδρος, θα επιλέγει τα μέλη του Εκτελεστικού Συμβουλίου, «ηγέτες παγκόσμιου κύρους», με διετείς θητείες και δυνατότητα απομάκρυνσής τους από τον ίδιο. Ο πρόεδρος θα είναι ισόβιος, αντικαταστάσιμος μόνο σε περίπτωση «εθελούσιας παραίτησης ή ανικανότητας», και θα διαθέτει δικαίωμα βέτο σε όλες τις αποφάσεις, οι οποίες θα λαμβάνονται με πλειοψηφία των παρόντων μελών.