Η Γροιλανδία στο επίκεντρο: Στρατηγική σημασία, προκλήσεις ναυσιπλοΐας και η άποψη του Βασιλικού Ναυτικού της Δανίας

Η Γροιλανδία, η χώρα όπου ο πάγος, οι ακραίες καιρικές συνθήκες και οι αχανείς αποστάσεις καθιστούν τη ναυσιπλοΐα μια καθημερινή, σκληρή δοκιμασία, βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς γεωπολιτικού ενδιαφέροντος. Ο πλοίαρχος του Βασιλικού Ναυτικού της Δανίας, Ky-Tu Dang, ο οποίος είναι παντρεμένος με Ελληνίδα, μιλώντας στο Protothema, εξηγεί ως αξιωματικός του Βασιλικού Ναυτικού της Δανίας, γιατί η Γροιλανδία συγκεντρώνει τόση προσοχή, αλλά και γιατί κατά καιρούς επανέρχονται δημόσιες τοποθετήσεις, όπως εκείνες του Ντόναλντ Τραμπ, περί «αγοράς» του νησιού.

Ο Ky-Tu Dang βρέθηκε για πρώτη φορά στη Γροιλανδία το 2006, στο πλαίσιο των καθηκόντων του στη ναυτιλιακή ασφάλεια. Οι αποστολές του είχαν σαφή στόχο: «τη διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας, την εποπτεία της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς και την υποστήριξη των διεθνών υποχρεώσεων της Δανίας στα γροιλανδικά ύδατα». Σε μια θαλάσσια περιοχή από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως, ο ίδιος λειτουργούσε συχνά «αυτόνομα, ως εκπρόσωπος της Αρχής», αναλαμβάνοντας επιθεωρήσεις πλοίων, συντονισμό με τοπικές αρχές και, όταν χρειαζόταν, επιχειρήσεις Έρευνας και Διάσωσης.

Η ναυσιπλοΐα στη Γροιλανδία, υπογραμμίζει, «δεν μοιάζει με καμία άλλη». Ο πάγος, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι περιορισμένες υποδομές δημιουργούν συνθήκες που αλλάζουν «μέσα σε δευτερόλεπτα». Δεν είναι τυχαίο ότι, όπως αναφέρει, «οι χάρτες δεν είναι πάντοτε πλήρεις ή επικαιροποιημένοι», με την ασφάλεια να βασίζεται πρωτίστως στην εμπειρία και την επαγγελματική κρίση. «Εξακολουθούμε να συλλέγουμε υδρογραφικά δεδομένα και στοιχεία για τον βυθό και το περιβάλλον», τονίζει.

Γιατί, όμως, τόση σημασία; Ο Ky-Tu Dang είναι σαφής: «Η Γροιλανδία είναι αναπόσπαστο μέρος της ναυτιλιακής δικαιοδοσίας και των διεθνών υποχρεώσεων του Βασιλείου της Δανίας». Η περιοχή αυτή καθιστά τη Δανία ένα βασικό αρκτικό παράκτιο κράτος, με ευθύνη σε μια τεράστια θαλάσσια επικράτεια. «Η Δανία και η Γροιλανδία συνδιοικούνται εδώ και πάνω από 500 χρόνια», υπενθυμίζει.

**Αυξημένη ετοιμότητα για την ασφαλή ναυτιλιακή δραστηριότητα**
Στην πράξη, η παρουσία της Βασιλικής Ναυτιλιακής Αρχής μεταφράζεται σε αυστηρούς κανονισμούς, συχνές επιθεωρήσεις, πρόληψη ατυχημάτων και στενή συνεργασία με το Ναυτικό, την Αστυνομία και τις τοπικές αρχές. «Στόχος είναι η ναυτιλιακή δραστηριότητα να διεξάγεται με ασφάλεια, υπευθυνότητα και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο», δηλώνει. Ιδίως τα τελευταία χρόνια, με την εκρηκτική αύξηση του τουρισμού και των κρουαζιερόπλοιων, «απαιτείται αυξημένη ετοιμότητα και επιτήρηση».

Η σημασία της Γροιλανδίας, ωστόσο, υπερβαίνει τα δανικά σύνορα. Βρίσκεται «σε στρατηγική θέση μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής» και διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στις αρκτικές θαλάσσιες οδούς, στην παρακολούθηση της κλιματικής αλλαγής και στη ναυτιλιακή ασφάλεια. «Ό,τι συμβαίνει στα γροιλανδικά ύδατα έχει άμεσες επιπτώσεις στο ευρωπαϊκό εμπόριο, την ασφάλεια και το περιβάλλον», επισημαίνει.

Σε αυτό το πλαίσιο, η κλιματική αλλαγή παρουσιάζει μια διπλή όψη. «Η μείωση των πάγων αυξάνει την προσβασιμότητα, αλλά εισάγει και νέους κινδύνους», εξηγεί. Η απρόβλεπτη κίνηση του πάγου και οι μεγαλύτερες περίοδοι ναυσιπλοΐας απαιτούν «επικαιροποιημένες διαδικασίες και συνεχή επαγρύπνηση», καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται ολοένα και πιο συχνά.

**Τα περιστατικά κινδύνου**
Οι πιο έντονες μνήμες του συνδέονται με περιστατικά κινδύνου. «Οι στιγμές που πλοία βρίσκονται σε δυσχέρεια μένουν χαραγμένες», λέει, ιδίως όταν «ο έγκαιρος συντονισμός και ο επαγγελματισμός κάνουν τη διαφορά». Δεν κρύβει ότι έχει βρεθεί «για ημέρες εκτός λιμανιών, χωρίς δυνατότητα εισόδου», καθώς «ο καιρός μπορεί να αλλάξει απότομα, με διαφορές 20–30 κόμβων σε λίγα δευτερόλεπτα». Παρά τη σκληρότητα των συνθηκών, «η φύση εκεί είναι από τις πιο όμορφες που έχω δει».

Στο ερώτημα πώς διαχειρίζεται την αβεβαιότητα, απαντά χωρίς περιστροφές: «Με εκτίμηση κινδύνου, συντηρητικές αποφάσεις και επικοινωνία. Στη Γροιλανδία, η προσοχή δεν είναι αδυναμία, είναι επαγγελματική αναγκαιότητα». Και προσθέτει: «Ο καλός σχεδιασμός και η ετοιμότητα για το απρόβλεπτο είναι το παν».

**«Κεντρικός παράγοντας στην αρκτική ναυσιπλοΐα και διακυβέρνηση»**
Το διεθνές ενδιαφέρον για την Αρκτική αυξάνεται εμπορικά, επιστημονικά και πολιτικά. «Αυτό ήταν αναμενόμενο και αντιμετωπίζεται», σημειώνει, αν και παραδέχεται ότι «εμφανίζονται κατά καιρούς και μορφές ενδιαφέροντος τόσο αδαείς που προκαλούν απορία». Σε κάθε περίπτωση, θεωρεί βέβαιο ότι «η Γροιλανδία θα παραμείνει κεντρικός παράγοντας στην αρκτική ναυσιπλοΐα και διακυβέρνηση».

Κλείνοντας, απευθύνεται στον Ευρωπαίο πολίτη που ίσως αναρωτιέται γιατί όλα αυτά τον αφορούν: «Τα ασφαλή και καλά ρυθμισμένα αρκτικά ύδατα συμβάλλουν άμεσα στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, το εμπόριο και την προστασία του περιβάλλοντος». Η Γροιλανδία, λέει, «είναι μέρος της ευρύτερης ευρωπαϊκής θαλάσσιας ευθύνης».