Πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρωζώνη: Ανησυχητικά υψηλά επίπεδα παρά την εξασθένιση της πανδημίας
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές βασικών προϊόντων, όπως το κρέας, ο καφές και η σοκολάτα, διατηρούν τον πληθωρισμό τροφίμων σε επίπεδα άνω του μακροχρόνιου μέσου όρου.
Παρά την παρέλευση της περιόδου της πανδημίας, ο πληθωρισμός των τροφίμων στην Ευρωζώνη παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας τα προ κορωνοϊού δεδομένα. Σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η κύρια αιτία αυτής της κατάστασης είναι οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές ορισμένων προϊόντων.
Ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων διαμορφώθηκε στο 2,9% κατά μέσο όρο το 11μηνο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου του 2025. Αυτό το ποσοστό είναι υψηλότερο από τον μακροχρόνιο μέσο όρο πριν από την πανδημία, ο οποίος ήταν 2,2%. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτες είναι οι αυξήσεις στις τιμές του κρέατος, του καφέ, του τσαγιού, του κακάο, της σοκολάτας και των γλυκών. Αυτές οι ανατιμήσεις εξηγούν πάνω από το 50% της αύξησης του ετήσιου πληθωρισμού τροφίμων, παρόλο που ο συντελεστής στάθμισής τους στον σχετικό δείκτη είναι μικρότερος από 25%.
Αντίθετα, οι αυξήσεις στα υπόλοιπα τρόφιμα έχουν γενικά ομαλοποιηθεί μετά την εκτίναξη που σημειώθηκε τη διετία 2022-2023. Το αποκορύφωμα καταγράφηκε τον Μάρτιο του 2023, όταν ο γενικός δείκτης τροφίμων παρουσίασε ετήσια αύξηση 15,5%.
Οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των τροφίμων είχαν αρχίσει να εμφανίζονται από την περίοδο της πανδημίας, λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, και εντάθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αρχικά, οι αυξήσεις αφορούσαν κυρίως το σιτάρι, τα δημητριακά, τη ζάχαρη, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Στη συνέχεια, παρατηρήθηκε αύξηση στις διεθνείς τιμές του ελαιόλαδου, εξαιτίας της μειωμένης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες. Την τελευταία διετία, το βάρος μετατοπίστηκε στο κρέας, τη σοκολάτα, το κακάο και τον καφέ, επιβαρύνοντας σημαντικά τους καταναλωτές.
Ενδεικτικά, οι διεθνείς τιμές του καφέ διπλασιάστηκαν στις αρχές του 2025 σε σχέση με την αρχή του 2024. Αν και ακολούθησε μια πτώση, οι τιμές παρουσίασαν νέα αύξηση. Η μελέτη της ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές των τροφίμων επηρεάζουν τις τιμές καταναλωτή με χρονική καθυστέρηση, όπως υποστηρίζει και παλαιότερη έρευνα του ΔΝΤ. Αυτό σημαίνει ότι και οι μειώσεις στις διεθνείς τιμές θα αντικατοπτριστούν στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές μετά από κάποιο χρονικό διάστημα.
Η εκτίναξη της διεθνούς τιμής της σοκολάτας ξεκίνησε από το δεύτερο εξάμηνο του 2023, κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024 και, παρόλο που υποχώρησε, παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
Όσον αφορά το κρέας, οι αυξήσεις αφορούν κυρίως το μοσχάρι. Στα τέλη Νοεμβρίου, οι τιμές παραγωγού στην Ευρώπη είχαν αυξηθεί κατά μέσο όρο 28% σε ετήσια βάση, λόγω περιορισμένης διαθεσιμότητας ζώων και ισχυρής παγκόσμιας ζήτησης. Τον πρώτο εννιάμηνο του 2025, η παραγωγή στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7% ετησίως, με σημαντικές υποχωρήσεις σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία. Αυτή η μείωση της παραγωγής οδήγησε σε αύξηση των εισαγωγών βόειου κρέατος κατά 14,2% στο πρώτο οκτάμηνο του 2025.
Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) επιβεβαιώνει την αύξηση των διεθνών τιμών στο βόειο κρέας, σημειώνοντας αύξηση 5,1% το 2025. Αντίθετα, οι τιμές για το χοιρινό και το κοτόπουλο μειώθηκαν, λόγω εξασθένησης της παγκόσμιας ζήτησης για εισαγωγές και μεγάλης προσφοράς αντίστοιχα.
Τέλος, η ανάλυση της ΕΚΤ υποδεικνύει ότι στις αυξήσεις των τιμών τροφίμων συμβάλλει και η αύξηση των μισθών στον τομέα λιανικών πωλήσεων. Η ΕΚΤ αναμένει, πάντως, ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα μειωθεί σημαντικά το 2026, πλησιάζοντας το 2% στα τέλη του έτους.