Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur και ο κίνδυνος για τους εξαγωγείς ελιάς
Οργή και προβληματισμός από την άνιση μεταχείριση των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών σε σχέση με αυτές της Mercosur.
Ανησυχία έχει προκαλέσει στους Ευρωπαίους εξαγωγείς επιτραπέζιας ελιάς η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur. Ιδιαίτερα οι Ισπανοί εξαγωγείς εντόπισαν ότι, ενώ η συμφωνία προβλέπει σταδιακή κατάργηση του δασμού για τις εισαγωγές επιτραπέζιας ελιάς από τις χώρες της Mercosur στην ΕΕ, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών, θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν δασμό 14%.
Η Ισπανική Ένωση Εξαγωγέων Επιτραπέζιας Ελιάς (ASEMESA), ενημέρωσε σχετικά την Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών – Τυποποιητών – Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών (ΠΕΜΕΤΕ) και τους Ιταλούς εξαγωγείς (ASOM). Ετοιμάζεται κοινή ανακοίνωση και επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους Ευρωβουλευτές, καθώς εκτιμάται ότι η αρχή της αμοιβαιότητας καταρρίπτεται.
Ο Πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ, Κώστας Ζούκας, δήλωσε στο newmoney.gr ότι η διαπίστωση αυτή προκάλεσε αιφνιδιασμό και απογοήτευση, καταργώντας την αρχή της αμοιβαιότητας. Όπως εξήγησε, εντός επταετίας αναμένεται ο μηδενισμός των δασμών για τις εισαγωγές επιτραπέζιας ελιάς από τις χώρες της Mercosur στην ΕΕ (από το τρέχον 14%), ενώ οι ευρωπαϊκές εξαγωγές θα εξακολουθούν να υπόκεινται σε δασμό 14%.
Οι Έλληνες εξαγωγείς επιτραπέζιας ελιάς είχαν μεγάλες προσδοκίες από τη συμφωνία ΕΕ-Mercosur. Μετά τις δυσχέρειες στην αγορά των ΗΠΑ λόγω δασμών 15%, η Mercosur φάνταζε ως ευκαιρία εξισορρόπησης. Ωστόσο, η ανησυχητική αυτή συνθήκη, εάν δεν διορθωθεί, θα εμποδίσει την αύξηση των εξαγωγών προς τις χώρες της Mercosur, παρά το γεγονός ότι αγορές όπως η Βραζιλία, που εισάγει περίπου 120.000 τόνους ελιάς ετησίως, είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες.
Η επιτραπέζια ελιά αποτελεί ένα από τα κορυφαία ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα, με εξαγωγές που άγγιξαν τα 800 εκατομμύρια ευρώ πέρυσι.
Με πρωτοβουλία των Ισπανών, προετοιμάζεται κοινό δελτίο τύπου των ΠΕΜΕΤΕ, ASEMESA και ASOM, με στόχο την ενημέρωση των αρμόδιων υπουργείων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ώστε να αναληφθεί δράση για την άνιση αυτή συνθήκη. Σύμφωνα με τον κ. Ζούκα, είναι σαφές ότι πρόκειται για ένα άδικο καθεστώς για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς επιτραπέζιας ελιάς.
Παράλληλα, οι δασμοί Τραμπ έχουν πλήξει σημαντικά την ελληνική επιτραπέζια ελιά. Παρότι οι συνολικές εξαγωγές επιτραπέζιας ελιάς στις ΗΠΑ παρουσίασαν αύξηση το 2024, κατά την περίοδο Απριλίου – Σεπτεμβρίου 2025 παρατηρήθηκε μείωση, υποδεικνύοντας τις επιπτώσεις των αυξημένων δασμών. Οι επιτραπέζιες ελιές κατέχουν το μεγαλύτερο ποσοστό (περίπου 745 εκατ. ευρώ) μεταξύ των εξαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων στις ΗΠΑ. Η αύξηση του κόστους του προϊόντος στην αμερικανική αγορά κατά 25% και η ευνοϊκότερη δασμολογική μεταχείριση τρίτων χωρών απειλούν άμεσα με μείωση των πωλήσεων και απώλεια μεριδίου αγοράς στην στρατηγικής σημασίας αυτή αγορά.