Ιράν: Γιατί οι ΗΠΑ αποφεύγουν τη στρατιωτική σύγκρουση, παρά τη σκληρή ρητορική

Παρά τη σκληρή ρητορική του Λευκού Οίκου και την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν, η Ουάσινγκτον φαίνεται να αποφεύγει, προς το παρόν, μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση με την Τεχεράνη. Τι βρίσκεται, όμως, πίσω από αυτή την επιλογή; Ένα σύνθετο πλέγμα κυρώσεων, περιορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες, έντονες πιέσεις από αραβικούς συμμάχους και ο φόβος ότι μια επίθεση θα μπορούσε να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτες εξελίξεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, αποτελούν τους βασικούς λόγους.

Η σφοδρή καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν, με περισσότερους από 2.600 επιβεβαιωμένους νεκρούς και πάνω από 18.000 συλλήψεις, έχει επιβάλει μια εύθραυστη, όσο και ανησυχητική σιωπή στους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων μεγάλων πόλεων. Το καθεστώς έχει μπλοκάρει το Διαδίκτυο, έχει διακόψει τις επικοινωνίες και έχει αναπτύξει μεγάλες δυνάμεις ασφαλείας, επιχειρώντας να καταστείλει τη σοβαρότερη εσωτερική πρόκληση από την Επανάσταση του 1979. Ο Ντόναλντ Τραμπ, έχοντας λάβει πληροφορίες, δήλωσε ότι το Ιράν έχει σταματήσει να σκοτώνει διαδηλωτές και δεν σκοπεύει να προχωρήσει σε εκτελέσεις αντικαθεστωτικών, εμφανιζόμενος να απομακρύνεται από το ενδεχόμενο άμεσης στρατιωτικής δράσης.

Αντί για στρατιωτικό πλήγμα, η Ουάσινγκτον έχει επιλέξει να εντείνει την οικονομική και πολιτική πίεση. Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε νέο πακέτο κυρώσεων κατά κορυφαίων στελεχών του ιρανικού μηχανισμού ασφαλείας. Ο υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιήσουν «κάθε διαθέσιμο μέσο» για να στοχεύσουν όσους ευθύνονται για την καταστολή, αφήνοντας ταυτόχρονα ανοιχτό ένα παράθυρο αποκλιμάκωσης, εφόσον «σταματήσει η βία και το καθεστώς σταθεί στο πλευρό του ιρανικού λαού». Παράλληλα, επιβλήθηκαν κυρώσεις σε 18 άτομα που φέρονται να συμμετέχουν σε δίκτυα ξεπλύματος εσόδων από πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών, στενεύοντας περαιτέρω τα οικονομικά περιθώρια της Τεχεράνης.

Οι στρατιωτικές επιλογές των ΗΠΑ, ωστόσο, δεν είναι απεριόριστες. Η απουσία ομάδας κρούσης αεροπλανοφόρου από τη Μέση Ανατολή περιορίζει τη δυνατότητα άμεσης και μαζικής στρατιωτικής αντίδρασης. Αν και οι ΗΠΑ μπορούν να πλήξουν το Ιράν με πυραύλους Tomahawk, μαχητικά από βάσεις συμμάχων ή βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς, μια τέτοια επιχείρηση θα είχε αυξημένο επιχειρησιακό ρίσκο και μεγαλύτερη πιθανότητα κλιμάκωσης. Αμερικανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι το ζήτημα δεν είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να χτυπήσουν, αλλά πώς και με ποιες συνέπειες.

Καθοριστικό ρόλο στην αμερικανική «αυτοσυγκράτηση» παίζουν και οι παρεμβάσεις Αράβων συμμάχων. Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Ομάν φέρονται να πίεσαν τον Τραμπ να δώσει «μια ευκαιρία» στο Ιράν, προειδοποιώντας ότι ένα αμερικανικό πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή αποσταθεροποίηση. Οι χώρες του Κόλπου ανησυχούν ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο διατάραξης της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ομάν.

Το σημερινό «πάγωμα» της αμερικανικής επίθεσης, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με αποκλιμάκωση. Οι ΗΠΑ διατηρούν τις στρατιωτικές επιλογές στο τραπέζι, ενώ το Ιράν παραμένει υπό ασφυκτική οικονομική πίεση και εσωτερική ένταση. Ωστόσο, η συνδυαστική επίδραση των κυρώσεων, των στρατιωτικών περιορισμών και των πιέσεων από συμμάχους εξηγεί γιατί η Ουάσινγκτον, παρά τη σκληρή ρητορική, δεν έχει προχωρήσει ακόμη σε ένα άμεσο χτύπημα. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι τόσο η σιωπή στους δρόμους του Ιράν όσο και η αμερικανική αυτοσυγκράτηση είναι εξαιρετικά εύθραυστες και μπορούν να ανατραπούν γρήγορα.