Νέο Συμβούλιο Ειρήνης στη Γάζα: Ευρωπαίοι ηγέτες επιθυμούν συμμετοχή παρά τις επικρίσεις

Το νέο Συμβούλιο Ειρήνης (Board of Peace – BoP) για τη Γάζα, μια πρωτοβουλία που χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «νεοαποικιακή απάτη» και «προσβολή του διεθνούς δικαίου», συνεχίζει να προκαλεί συζητήσεις, καθώς ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες εκφράζουν ενδιαφέρον για συμμετοχή. Το διοικητικό αυτό όργανο αναμένεται να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στο ειρηνευτικό σχέδιο για την επίλυση της μακροχρόνιας σύγκρουσης μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών.

Το ειρηνευτικό σχέδιο 20 σημείων για τη Γάζα, που προτάθηκε από τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, περιγράφει το BoP ως όργανο που θα επιβλέπει την παροχή βοήθειας, την ανοικοδόμηση και τη λειτουργία μιας τεχνοκρατικής παλαιστινιακής διοίκησης στην περιοχή. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει δηλώσει την πρόθεσή του να προεδρεύσει του BoP, το οποίο θα αποτελείται από 15 μέλη. Η πρωτοβουλία αυτή, συμπεριλαμβανομένου του BoP, επικυρώθηκε επίσημα με το ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών τον περασμένο Νοέμβριο.

Ωστόσο, η πρόταση έχει εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Τα κύρια επιχειρήματα κατά του BoP εστιάζουν στην έλλειψη συμμετοχής των Παλαιστινίων στη διαμόρφωση του μέλλοντός τους, στην απουσία χρονικού ορίου, και στο ότι μπορεί να διαιωνίσει την ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών, κάτι που ο ΟΗΕ θεωρεί παράνομο. Επιπλέον, επικαλείται νομικές αναλύσεις που υποστηρίζουν ότι το BoP παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, μετατρέποντας το «αναφαίρετο δικαίωμα αυτοδιάθεσης» του παλαιστινιακού λαού σε «υπό όρους προνόμιο», όπως επισημάνθηκε σε σχετική νομική ανάλυση.

Παρά τις έντονες επικρίσεις, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ανακοίνωσε πρόσφατα τον διορισμό του Νικολάι Μλαντένοφ, Βούλγαρου διπλωμάτη, ως διευθυντή του BoP. Ο Μλαντένοφ, που υπηρέτησε ως ειδικός συντονιστής του ΟΗΕ για την ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή (2015-2020), είναι γνωστός τόσο στους Ισραηλινούς όσο και στους Παλαιστίνιους πολιτικούς. Αναμένονται σύντομα περαιτέρω ανακοινώσεις για τα υπόλοιπα μέλη του BoP. Δημοσιεύματα ανέφεραν ότι ο Τραμπ θα ανακοίνωνε ονόματα αυτή την εβδομάδα, εν όψει της πρώτης συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός. Μεταξύ των χωρών που αναμένεται να κληθούν να συμμετάσχουν είναι η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, η Αίγυπτος, η Τουρκία, καθώς και ευρωπαϊκές χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία.

Ωστόσο, προκύπτουν και πιο ανησυχητικές προοπτικές. Ένα άρθρο στην ισραηλινή εφημερίδα Haaretz υπαινίχθηκε ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει την επέκταση της εντολής του BoP, ώστε να διαχειρίζεται και άλλες συγκρούσεις, όπως αυτή στην Ουκρανία, και ενδεχομένως να λειτουργήσει ως εναλλακτική λύση στον ΟΗΕ. Η ιδέα της πλήρους παράκαμψης του ΟΗΕ προκαλεί ανησυχία σε πιθανά ευρωπαϊκά μέλη, καθώς το BoP ήδη λειτουργεί εκτός του πλαισίου του ΟΗΕ με πρωτοφανή τρόπο.

Παρά τις ενστάσεις, η ΕΕ και ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη φαίνεται να επιθυμούν τη συμμετοχή τους. Τον Νοέμβριο, η Επίτροπος της ΕΕ για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σούιτσα, υποστήριξε τη συμμετοχή των κρατών-μελών, ενώ τον Δεκέμβριο, οι ηγέτες της ΕΕ εξέδωσαν δήλωση ετοιμότητας για συνεργασία. Ωστόσο, ειδικοί εκφράζουν επιφυλάξεις, τονίζοντας ότι η συμμετοχή της ΕΕ θα πρέπει να εξαρτηθεί από τη συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να διευκολυνθούν εγκλήματα πολέμου και η αποδόμηση του συστήματος που βασίζεται σε κανόνες.