Η μυστική ιστορία της Σελήνης αποκαλύπτεται: Σκόνη από τη μακρινή πλευρά δίνει απαντήσεις
Νέα ανάλυση δειγμάτων από την αποστολή Chang'e-6 φωτίζει τη βίαιη σύγκρουση που διαμόρφωσε το φεγγάρι.
Επιστήμονες εκτιμούν ότι έχουν κάνει ένα καθοριστικό βήμα προς την επίλυση ενός μυστηρίου δεκαετιών σχετικά με την άνιση μορφολογία της Σελήνης. Ανάλυση σκόνης που συλλέχθηκε από τη μακρινή πλευρά του φεγγαριού αποκαλύπτει έντονα χημικά ίχνη ενός βίαιου διαστημικού χτυπήματος. Το γεγονός αυτό φαίνεται πως αναδιαμόρφωσε τη Σελήνη όχι μόνο στην επιφάνεια, αλλά και σε βάθος, σύμφωνα με ερευνητές της Chinese Academy of Sciences.
Τα ευρήματα, που βασίζονται σε δείγματα που επέστρεψε στη Γη το 2024 η κινεζική αποστολή Chang’e-6, ενισχύουν την άποψη ότι αρχαίες κοσμικές συγκρούσεις έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της εσωτερικής δομής της Σελήνης.
Γιατί η μία πλευρά της Σελήνης είναι τόσο διαφορετική από την άλλη;
Από το 1959, όταν το σοβιετικό διαστημόπλοιο Luna 3 κατέγραψε για πρώτη φορά εικόνες της «αθέατης» πλευράς της Σελήνης, οι επιστήμονες προσπαθούν να εξηγήσουν την έντονη διαφορά μεταξύ των δύο ημισφαιρίων. Η ορατή πλευρά διαθέτει εκτεταμένες πεδιάδες λάβας, ενώ η μακρινή πλευρά κυριαρχείται από κρατήρες και ανώμαλο ανάγλυφο. Ωστόσο, για δεκαετίες η έλλειψη φυσικών δειγμάτων από τη μακρινή πλευρά άφηνε τα περισσότερα σενάρια χωρίς άμεση απόδειξη.
Το κενό αυτό καλύφθηκε όταν η Chang’e-6 επέστρεψε με σκόνη από τη λεκάνη South Pole–Aitken. Πρόκειται για έναν τεράστιο κρατήρα που καλύπτει σχεδόν το ένα τέταρτο της σεληνιακής επιφάνειας και θεωρείται προϊόν της μεγαλύτερης σύγκρουσης στο Ηλιακό Σύστημα.
Ισοτοπικές διαφορές που δεν εξηγούνται αλλιώς
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Χενγκ-Τσι Τιαν, ανέλυσε ισότοπα καλίου και σιδήρου στα δείγματα της μακρινής πλευράς και τα συνέκρινε με υλικό από την κοντινή πλευρά, που είχε συλλεχθεί στο παρελθόν από τις αποστολές Apollo και την κινεζική Chang’e-5. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, έδειξαν σαφή υπεροχή βαρέων ισοτόπων στη μακρινή πλευρά.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, μια τέτοια χημική υπογραφή δεν μπορεί να εξηγηθεί από συνηθισμένη ηφαιστειακή δραστηριότητα. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι η σύγκρουση που δημιούργησε τη λεκάνη South Pole–Aitken προκάλεσε ακραίες θερμοκρασίες, οδηγώντας στην εξάτμιση των ελαφρύτερων ισοτόπων και αφήνοντας πίσω ένα «βαρύτερο» χημικό αποτύπωμα.
Πιθανή αναδιάταξη του μανδύα της Σελήνης
Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο της μελέτης είναι ότι οι συνέπειες της σύγκρουσης φαίνεται να έφτασαν βαθιά στο εσωτερικό της Σελήνης. Τα δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα ισότοπα καλίου της μακρινής πλευράς προέρχονται από διαφορετική πηγή μανδύα σε σχέση με εκείνα της κοντινής πλευράς.