Κληρονομική σύμβαση: Νέα εποχή στο ελληνικό κληρονομικό δίκαιο

Το ελληνικό δίκαιο εισάγει ουσιαστικές αλλαγές στον κληρονομικό προγραμματισμό, με την πρόσφατη εισαγωγή της κληρονομικής σύμβασης. Μέχρι πρότινος, η διαθήκη αποτελούσε τον μοναδικό τρόπο για τη ρύθμιση της περιουσιακής διαδοχής μετά θάνατον, ενώ η κληρονομική σύμβαση, καθιερωμένη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, παρέμενε ανύπαρκτη στην ελληνική νομοθεσία.

Το νέο νομοσχέδιο, που αφορά το κληρονομικό δίκαιο, φέρνει ριζικές αλλαγές, επιδιώκοντας να ενισχύσει την ελευθερία του διαθέτη και να προσφέρει περισσότερες επιλογές για τη μεταβίβαση της περιουσίας. Πλέον, δίπλα στην ιδιόγραφη, δημόσια ή μυστική διαθήκη, οι πολίτες θα μπορούν να κάνουν χρήση της κληρονομικής σύμβασης. Αυτή η νέα ρύθμιση μετατοπίζει το σύστημα από ένα αυστηρά μονοδιάστατο σε ένα πιο ευέλικτο και πολυεπίπεδο πλαίσιο.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των «ΤΑ ΝΕΑ», η κληρονομική σύμβαση προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τη διαθήκη, όπως ασφάλεια, σαφήνεια και οριστικότητα. Είναι ένα δημόσιο έγγραφο, συνήθως συμβολαιογραφικό, το οποίο είναι πολύ πιο δύσκολο να προσβληθεί νομικά, παρέχοντας έτσι μεγαλύτερη σταθερότητα. Αντίθετα, η διαθήκη μπορεί να ανακληθεί ελεύθερα ανά πάσα στιγμή, δημιουργώντας αβεβαιότητα.

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της κληρονομικής σύμβασης είναι η δυνατότητα παράκαμψης της νόμιμης μοίρας, κάτι που δεν επιτρέπεται με τη διαθήκη. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιπτώσεις επιχειρήσεων, όπου απαιτείται η διασφάλιση της συνέχειας και της ομαλής λειτουργίας τους, χωρίς διασπάσεις.

Παρουσιάζονται μάλιστα συγκεκριμένα παραδείγματα, όπως η περίπτωση ενός πατέρα που θέλει να κληροδοτήσει την ατομική του ξενοδοχειακή μονάδα στον γιο του που ασχολείται με αυτήν, ενώ έχει και άλλο γιο και δεύτερη σύζυγο. Με την κληρονομική σύμβαση, μπορεί να εξασφαλίσει ότι ο γιος του θα αναλάβει την επιχείρηση, ενώ παράλληλα, μέσω άλλων συμβάσεων, μπορεί να ρυθμιστούν οι οικονομικές απαιτήσεις των υπολοίπων.

Ένα άλλο σενάριο αφορά έναν ηλικιωμένο, άτεκνο άνδρα που θέλει να αφήσει το διαμέρισμά του σε μια γειτόνισσα που τον φροντίζει, αντί να περιέλθει στις ανιψιές του. Η κληρονομική σύμβαση καθιστά εφικτή αυτή την επιθυμία, εξασφαλίζοντας τη μεταβίβαση του ακινήτου στη γειτόνισσα.

Τέλος, εξετάζεται η περίπτωση ενός ζευγαριού που επιθυμεί ο ένας να κληρονομήσει τον άλλον και στη συνέχεια η κληρονομιά να περιέλθει στον γιο τους. Η κληρονομική σύμβαση επιτρέπει την κατάρτιση μιας δεσμευτικής συμφωνίας, αποτρέποντας μεταγενέστερες αλλαγές στη βούληση με διαθήκη, ενώ μπορούν να ρυθμιστούν και οι αξιώσεις για νόμιμη μοίρα.

Όλα αυτά αποδεικνύουν την ευελιξία και την ασφάλεια που προσφέρει ο νέος θεσμός της κληρονομικής σύμβασης, αναβαθμίζοντας σημαντικά τον τρόπο προγραμματισμού της περιουσιακής διαδοχής στην Ελλάδα.