Σφοδρές κατηγορίες κατά του Οικουμενικού Πατριάρχη από τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία
Το γραφείο Τύπου της SVR κατηγορεί τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο για συνεργασία με μυστικές υπηρεσίες και εθνικιστικά στοιχεία, ενώ η Μόσχα στηρίζει το Βελιγράδι και στοχεύει στην αποσταθεροποίηση του Μαυροβουνίου.
Οι σχέσεις μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας έχουν φτάσει σε οριακό σημείο, μετά την τελευταία, εξαιρετικά σφοδρή επίθεση που εξαπέλυσε χθες, Δευτέρα 12/1, το γραφείο τύπου της Ρωσικής Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών (SVR). Στο στόχαστρο της επίθεσης, που περιλάμβανε βαριές, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν και μηνύσιμες, κατηγορίες, βρέθηκε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος.
Σύμφωνα με τους Ρώσους, ο Οικουμενικός Πατριάρχης φέρεται να είναι μισθωμένο όργανο των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, ενώ συνεργάζεται και με ακραία εθνικιστικά στοιχεία, ακόμη και με νεοναζί. Ο στόχος, όπως υποστηρίζουν, είναι η εξόντωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ρωσίας, μέσω της απόσπασης από το Πατριαρχείο της Μόσχας μιας σειράς εκκλησιών από τη Λιθουανία, τη Λετονία και την Εσθονία.
Ο κ. Βαρθολομαίος κατηγορείται επίσης ότι η επιθετικότητά του δεν περιορίζεται στην Ουκρανία και τις χώρες της Βαλτικής, αλλά εξαπλώνεται σταδιακά σε όλη την Ανατολική Ευρώπη. Αναφέρεται σε «ύπουλο πνεύμα» που επιδεικνύει ο Πατριάρχης, σχεδιάζοντας, κατά τους Ρώσους, να παραχωρήσει αυτοκεφαλία στην μη αναγνωρισμένη Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου, προκειμένου να ξεκινήσει μια εκστρατεία καταστολής εναντίον της «ιδιαίτερα ξεροκέφαλης» Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Οι Ρώσοι παρομοιάζουν τις πράξεις του Πατριάρχη με αυτές των ψευδο-προφητών, λέγοντας ότι «σας προσεγγίζουν ντυμένοι πρόβατα, αλλά εσωτερικά είναι αιμοβόροι λύκοι», και ότι «με αυτά που κάνει, ο Βαρθολομαίος διαλύει το ζωντανό Σώμα της Εκκλησίας -κυριολεκτικά».
Σύμφωνα με το βουλγαρικό πρακτορείο ειδήσεων BGNES, η Μόσχα στηρίζει ανοιχτά το Βελιγράδι, σε μια προσπάθεια να αποσταθεροποιήσει το Μαυροβούνιο, γεγονός που εξηγεί την επίθεση κατά του Οικουμενικού Πατριάρχη. Οι Βούλγαροι συνδέουν τον «ιερό πόλεμο» μεταξύ Μόσχας και Κωνσταντινούπολης με τον πολιτικό αναβρασμό που επικρατεί στο Μαυροβούνιο και την ενίσχυση του φιλορωσικού και φιλοσερβικού κόμματος του Μίλαν Κνέζεβιτς. Σημειώνεται ότι το 2016 στο Μαυροβούνιο είχε γίνει απόπειρα πραξικοπήματος, με τη συμμετοχή Ρώσων και Σέρβων, με στόχο την αποτροπή της φιλοδυτικής πορείας της χώρας και την ανατροπή της τότε κυβέρνησης. Η απόπειρα αυτή είχε την ενεργό υποστήριξη της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Το Μαυροβούνιο αποτελεί το νέο σημείο τριβής μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Πατριαρχείου Μόσχας, ενώ η Ουκρανία παραμένει το κύριο ζήτημα. Ωστόσο, ήδη από το 2016, ο κ. Βαρθολομαίος φέρεται να προσπαθούσε να συγκρατήσει τους Ρώσους, οι οποίοι σκόπευαν να προσφέρουν ηθική και θρησκευτική κάλυψη σε μια επικείμενη εισβολή, χαρακτηρίζοντάς την ως «ιερό πόλεμο». Σε δημόσια ομιλία του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης είχε αναφέρει ότι κατά την προπαρασκευή της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου στην Κρήτη το 2016, υπήρξαν προσπάθειες από Ρώσους και εκπροσώπους άλλων εκκλησιών να συμπεριληφθεί η αναφορά στον «ιερό πόλεμο», κάτι που συνέβη πολύ πριν την εισβολή στην Ουκρανία. Οι «Ελληνορθόδοξοι», όπως είπε, έδωσαν μάχη για να μην αναγραφεί ο όρος αυτός.
Αντίθετα, ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος είναι ένθερμος υποστηρικτής της εισβολής, έχοντας φτάσει στο σημείο να ευλογεί τους Ρώσους στρατιώτες και να τους διαβεβαιώνει ότι «αν θυσιαστείτε εκπληρώνοντας τα στρατιωτικά καθήκοντά σας, όλες οι αμαρτίες σας θα εξαφανιστούν». Το 2022, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είχε επικρίνει δριμύτατα τον Κύριλλο, δηλώνοντας ότι ως θρησκευτικός ηγέτης έπρεπε να αντισταθεί στην πίεση του Πούτιν και να αποκηρύξει τον πόλεμο, κάτι που δεν έκανε, προκαλώντας του μεγάλη απογοήτευση. Τόνισε δε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι ούτε ευλογημένος ούτε ιερός, αλλά μια «άγρια, ανθρωποκτόνος διαμάχη».
Το ιστορικό της διαμάχης Κωνσταντινούπολης-Μόσχας είναι μακρύ. Την επαύριο των Χριστουγέννων του 2013, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ρωσίας εξέδωσε ανακοινωθέν που αμφισβητούσε το Πρωτείο του Οικουμενικού Πατριάρχη, υποστηρίζοντας ότι στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν υπάρχει κανένα Πρωτείο, αλλά απλώς μια σειρά Προκαθεδρίας.
Ένα άλλο περιστατικό έντονης αντιπαράθεσης σημειώθηκε εν όψει της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας τον Ιούνιο του 2016 στην Κρήτη. Ο Κύριλλος, παρότι είχε υπογράψει τη σύγκληση της Συνόδου και όλα τα σχετικά κείμενα που είχαν προετοιμαστεί επί 40 χρόνια, απείχε τελικά από τις εργασίες της. Αυτή η στάση προκάλεσε αίσθημα προδοσίας και προσβολής στον Οικουμενικό Πατριάρχη. Κύκλοι του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως χαρακτήρισαν τη μεταστροφή των Ρώσων ως «αήθη συμπεριφορά» και η απουσία από τη Σύνοδο ως «απόδειξη αυτονομιστικής τάσης εκ μέρους του Κυρίλλου και των Ρώσων».