Επιστροφή του μειωμένου ΦΠΑ σε νησιά από 1η Ιανουαρίου 2026

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, τίθεται σε ισχύ η απόφαση για τη μείωση κατά 30% των συντελεστών ΦΠΑ σε μια σειρά από νησιωτικές περιοχές της χώρας. Η ρύθμιση, που προκύπτει από τις τροποποιήσεις του άρθρου 26 του Κώδικα ΦΠΑ και τις αναλυτικές διευκρινίσεις της εγκυκλίου Ε.2113/31.12.2025 της ΑΑΔΕ, σηματοδοτεί την επαναφορά ενός κρίσιμου μέτρου νησιωτικής πολιτικής, με προβλεπόμενες άμεσες επιπτώσεις τόσο στην τοπική οικονομία όσο και στη λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η μείωση αυτή αφορά όλους τους ισχύοντες συντελεστές ΦΠΑ, οι οποίοι θα διαμορφωθούν πλέον ως εξής: ο συντελεστής 24% θα μειωθεί στο 17%, ο 13% στο 9%, ο 6% στο 4%, και ο 4% στο 3%. Η εφαρμογή του μέτρου είναι γεωγραφικά στοχευμένη και ισχύει αποκλειστικά για νησιά που πληρούν συγκεκριμένα πληθυσμιακά και θεσμικά κριτήρια.

Στο καθεστώς υπάγονται τα νησιά Λέσβος, Κως, Σάμος και Χίος, με την προϋπόθεση λειτουργίας δομών του Υπουργείου Μετανάστευσης. Επιπλέον, εντάσσονται τα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, η Σαμοθράκη (Π.Ε. Έβρου) και ο Νομός Δωδεκανήσου, εφόσον έχουν πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή. Η εγκύκλιος περιλαμβάνει αναλυτικό παράρτημα με τον πλήρη κατάλογο των νησιών και νησίδων όπου θα εφαρμόζεται η μείωση.

Η μείωση ΦΠΑ θα εφαρμόζεται στην παράδοση αγαθών από και προς αυτά τα νησιά, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις εγκατάστασης και προορισμού, στις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις και στις εισαγωγές αγαθών που πραγματοποιούνται στα νησιά, καθώς και στην παροχή υπηρεσιών που εκτελούνται υλικά στα νησιά από υποκείμενους εγκατεστημένους σε αυτά. Ωστόσο, εξαιρούνται ρητά τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα, για τα οποία θα εξακολουθεί να εφαρμόζεται ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ.

Η ρύθμιση έχει άμεσο ενδιαφέρον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Οι Δήμοι των νησιωτικών περιοχών θα αγοράζουν αγαθά και εξοπλισμό, όπως κλιματιστικά, μηχανήματα και υλικά, με μειωμένο ΦΠΑ, εφόσον είναι εγκατεστημένοι στα νησιά. Αυτό αναμένεται να ελαφρύνει το κόστος λειτουργίας τους, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η πολιτική προστασία, η ύδρευση, η καθαριότητα και οι κοινωνικές δομές. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα στους Δήμους να ανακατανείμουν πόρους σε επενδύσεις και υπηρεσίες προς τους πολίτες, αξιοποιώντας τη δημοσιονομική ανάσα που δημιουργεί η μείωση. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, η προμήθεια εξοπλισμού από Δήμο νησιού, εφόσον τα αγαθά αποστέλλονται και προορίζονται για χρήση εντός της νησιωτικής περιοχής, υπάγεται στον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ.

Η επαναφορά του μειωμένου ΦΠΑ δεν αποτελεί απλώς μια φορολογική παρέμβαση, αλλά ένα δομικό εργαλείο νησιωτικής πολιτικής. Ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των τοπικών επιχειρήσεων, την αγοραστική δύναμη των κατοίκων και τη βιωσιμότητα των δημοτικών υπηρεσιών σε περιοχές με αυξημένο κόστος μεταφορών και υποδομών. Για τους Δήμους, η πρόκληση πλέον είναι η σωστή εφαρμογή του μέτρου και η αξιοποίησή του στον προγραμματισμό προμηθειών και έργων, ώστε το όφελος να μεταφραστεί σε απτό αποτέλεσμα για τις τοπικές κοινωνίες.