Εγκύκλιος Υπουργείου Ανάπτυξης: Λεπτομερείς Οδηγίες για τις Απευθείας Αναθέσεις

Νέες, σαφείς και αναλυτικές οδηγίες προς τις αναθέτουσες αρχές για τη διαδικασία των απευθείας αναθέσεων προμηθειών και υπηρεσιών, με στόχο τη διασφάλιση της νομιμότητας, της διαφάνειας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, παρέχει νέα εγκύκλιος του υπουργείου Ανάπτυξης. Η εγκύκλιος, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στη Διαύγεια από τη γενική γραμματεία Εμπορίου, αφορά στην εφαρμογή του άρθρου 118 του ν. 4412/2016 και υπενθυμίζει ότι η απευθείας ανάθεση αποτελεί εξαιρετική διαδικασία, η οποία επιτρέπεται μόνο για συμβάσεις μικρής αξίας και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Το ανώτατο όριο για προμήθειες και υπηρεσίες ανέρχεται στις 30.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ για ορισμένες συμβάσεις υπηρεσιών και έργα ΤΠΕ το όριο αυξάνεται στις 60.000 ευρώ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποχρεωτική τεκμηρίωση της σκοπιμότητας και της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης, η οποία πρέπει να βασίζεται σε προηγούμενη έρευνα αγοράς. Το υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι απαγορεύονται οι τεχνητές κατατμήσεις συμβάσεων με σκοπό την αποφυγή διαγωνιστικών διαδικασιών, ενώ υπογραμμίζεται ότι κάθε απευθείας ανάθεση πρέπει να εντάσσεται σε ορθολογικό προγραμματισμό των αναγκών του φορέα.

Η διαδικασία εκκινεί με τη δημοσίευση εγκεκριμένου αιτήματος στο ΚΗΜΔΗΣ, ενώ ακολουθεί η αποστολή πρόσκλησης υποβολής προσφοράς σε έναν ή περισσότερους συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς. Η πρόσκληση προς κάθε ενδιαφερόμενο δεν συνιστά απευθείας ανάθεση, αλλά ανοιχτή διαγωνιστική διαδικασία, με όλες τις υποχρεώσεις που αυτή συνεπάγεται. Κρίσιμο σημείο αποτελεί η πενθήμερη υποχρεωτική προθεσμία που πρέπει να μεσολαβεί από τη δημοσίευση της πρώτης πρόσκλησης έως την απόφαση ανάθεσης. Η μη τήρηση της προθεσμίας καθιστά την ανάθεση παράνομη και οδηγεί σε ακυρότητα της σύμβασης.

Παράλληλα, η εγκύκλιος αποσαφηνίζει τα υποχρεωτικά δικαιολογητικά που πρέπει να ζητούνται από τον ανάδοχο, όπως ποινικό μητρώο και φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, καθώς και τα έγγραφα νόμιμης εκπροσώπησης. Για συμβάσεις έως 30.000 ευρώ δεν εφαρμόζονται οι λεγόμενοι «δυνητικοί λόγοι αποκλεισμού», περιορίζοντας έτσι τη γραφειοκρατία. Η επιλογή αναδόχου εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής.

Μέσα από ενδεικτικά ερωτήματα και απαντήσεις, η εγκύκλιος επιχειρεί να λύσει πρακτικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι υπηρεσίες, ξεκαθαρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι δεν υπάρχει όριο στον αριθμό των απευθείας αναθέσεων. Ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι η ευχέρεια αυτή δεν είναι ανεξέλεγκτη, αλλά οφείλει να στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια και να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση. Με την εγκύκλιο αυτή, το υπουργείο επιδιώκει να θέσει έναν «οδηγό» για τις απευθείας αναθέσεις, ενισχύοντας τη διαφάνεια και περιορίζοντας τον κίνδυνο λαθών ή καταχρήσεων στη διαχείριση δημόσιων πόρων.