Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) ολοκληρώνει την παρουσία της στην Ελλάδα

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ, EBRD) έφτασε στην Ελλάδα το 2015, σε μια από τις πιο δύσκολες οικονομικά περιόδους της νεότερης ιστορίας της χώρας. Η αποστολή της Τράπεζας είναι να παρεμβαίνει σε δοκιμαζόμενες οικονομίες, υποστηρίζοντας τη μετάβαση σε επιτυχημένες οικονομίες της αγοράς, ενισχύοντας τον ιδιωτικό τομέα και βιώσιμα μοντέλα ανάπτυξης.

Η εντολή της EBRD στην Ελλάδα ολοκληρώθηκε στο τέλος του 2025. Κατά τη διάρκεια της δεκαετούς παρουσίας της, η Τράπεζα επένδυσε πάνω από 8,6 δισεκατομμύρια ευρώ σε περισσότερα από 120 έργα, καλύπτοντας κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας, όπως ο εταιρικός και χρηματοπιστωτικός τομέας, η ενέργεια και οι υποδομές. Η αποχώρηση της EBRD σηματοδοτεί μία ακόμη επιβεβαίωση ότι η Ελλάδα έχει ξεπεράσει την περίοδο της κρίσης και έχει γυρίσει σελίδα.

Η Charlotte Ruhe, managing director της EBRD για τη ΝΑ Ευρώπη, η οποία εργάστηκε στενά με την Ελλάδα για μια δεκαετία, περιέγραψε τη συνεργασία στο newmoney ως μια πορεία που ξεκίνησε «ως μια σχέση διαχείρισης κρίσεων» και εξελίχθηκε «σε μια ώριμη συνεργασία, βασισμένη στην εμπιστοσύνη και στους κοινούς στόχους». Στη συνέντευξή της, η Ruhe αναφέρθηκε στην απόσταση που έχει διανύσει η ελληνική οικονομία, στις προκλήσεις που παραμένουν, καθώς και στη σημασία της ταυτόχρονης εξόδου της EBRD και της λήξης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για τη χώρα.

Ερωτώμενη για τα σημαντικότερα επιτεύγματα της Τράπεζας στην Ελλάδα, η Ruhe τόνισε ότι η εμπλοκή της EBRD ήταν «έγκαιρη και καταλυτική». Όταν η Τράπεζα εισήλθε στην Ελλάδα στο αποκορύφωμα της κρίσης, συνέβαλε στη σταθεροποίηση βασικών κλάδων, υποστηρίζοντας ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών, την επίλυση μη εξυπηρετούμενων δανείων και την επαναλειτουργία καναλιών χρηματοδότησης. Η EBRD έγινε ένας από τους μεγαλύτερους θεσμικούς επενδυτές σε ομόλογα ελληνικών τραπεζών και εταιρειών, με επενδύσεις άνω των 1,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενισχύοντας τις τοπικές κεφαλαιαγορές και διαφοροποιώντας τη χρηματοδότηση.

Πέρα από τον όγκο των επενδύσεων, η EBRD έδωσε έμφαση στην ποιότητα, κινητοποιώντας ιδιωτικά κεφάλαια, βελτιώνοντας πρότυπα και υποστηρίζοντας μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Στο πλαίσιο συγχρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) της ΕΕ, η Τράπεζα χρηματοδότησε έργα όπως η ανάπτυξη οπτικών ινών του ΟΤΕ, η επέκταση της χωρητικότητας υποθαλάσσιων καλωδίων της Fulgor και η ηλεκτροδότηση του στόλου της Avis. Υποστήριξε επίσης έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ηλιακό πάρκο στην Κοζάνη) και αστικής αναγέννησης (Πύργος Ελληνικού, Πειραιάς), ενώ παρείχε συμβουλευτικές υπηρεσίες σε πάνω από 220 μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ο μετασχηματισμός της Ελλάδας την τελευταία δεκαετία χαρακτηρίστηκε από σημαντικές αλλαγές. Οικονομικά, η χώρα μεταβλήθηκε από βαθιά ύφεση σε βιώσιμη ανάπτυξη, με βελτιωμένη δημοσιονομική αξιοπιστία και ένα πιο διαφοροποιημένο μοντέλο ανάπτυξης. Θεσμικά, σημειώθηκε πρόοδος στα κανονιστικά πλαίσια, τη δημόσια διοίκηση και τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η επιχειρηματική κουλτούρα και το επενδυτικό κλίμα έχουν μετατοπιστεί σημαντικά, με τους Έλληνες επιχειρηματίες να είναι πιο εξωστρεφείς, προσανατολισμένοι στην καινοτομία και ανοιχτοί σε συνεργασίες. Η εταιρική διακυβέρνηση βελτιώθηκε και η εγχώρια και διεθνής εμπιστοσύνη έχει αποκατασταθεί, καθιστώντας την Ελλάδα πλέον μια επενδυτική ευκαιρία.

Παρά τις θετικές προοπτικές, η Ελλάδα αντιμετωπίζει προκλήσεις. Η διατήρηση της αύξησης της παραγωγικότητας, η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης, η αντιμετώπιση των αναντιστοιχιών δεξιοτήτων, των δημογραφικών πιέσεων και η ολοκλήρωση της πράσινης μετάβασης είναι κρίσιμες. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση για τις μικρότερες επιχειρήσεις, ιδίως σε μετοχικό κεφάλαιο, παραμένει περιορισμός. Ωστόσο, η Ελλάδα βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση, με ισχυρότερους θεσμούς, υψηλότερη πολιτική αξιοπιστία και εμπειρία μεταρρυθμίσεων. Η συνέπεια στη δυναμική των μεταρρυθμίσεων και η διασφάλιση χωρίς αποκλεισμούς και επενδυτικά προσανατολισμένης ανάπτυξης είναι το κλειδί.

Η συνεργασία με τις ελληνικές αρχές, τις τράπεζες, τους επενδυτές και τις επιχειρήσεις περιγράφηκε ως «εξαιρετικά εποικοδομητική». Η σχέση, που ξεκίνησε ως διαχείριση κρίσεων, εξελίχθηκε σε ώριμη συνεργασία, βασισμένη στην εμπιστοσύνη και στους κοινούς στόχους. Οι Έλληνες εταίροι ήταν προνοητικοί, προσανατολισμένοι σε μεταρρυθμίσεις και ευθυγραμμισμένοι με διεθνείς βέλτιστες πρακτικές. Ο ελληνικός Μηχανισμός Προετοιμασίας ΣΔΙΤ (PPP Preparation Facility) αποτελεί παράδειγμα αυτής της συνεργασίας. Πολλά στοιχεία, όπως ισχυρότεροι θεσμοί, βαθύτερες κεφαλαιαγορές, βελτιωμένες τραπεζικές πρακτικές και ένας πιο ανθεκτικός ιδιωτικός τομέας, θα διαρκέσουν πέρα από την εντολή της EBRD. Η κουλτούρα συνεργασίας μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων είναι πλέον εδραιωμένη, ενώ Έλληνες χορηγοί θα συνεχίσουν να συνεργάζονται με την EBRD σε άλλες οικονομίες.

Η απόσυρση της EBRD και η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θεωρούνται φυσική μετάβαση σε μια φάση που βασίζεται περισσότερο στην αγορά, χωρίς αναμενόμενες αναστατώσεις. Η Ελλάδα απολαμβάνει σταθερή πρόσβαση στην αγορά, υγιή τραπεζικό τομέα και ευρύτερη βάση επενδυτών. Ο ιδιωτικός τομέας είναι έτοιμος να σταθεί στα πόδια του. Για να διατηρηθεί μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, η Ελλάδα πρέπει να επικεντρωθεί στην εμβάθυνση των κεφαλαιαγορών, στη συνέχιση των ρεαλιστικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και στη διατήρηση ενός σταθερού, προβλέψιμου πολιτικού περιβάλλοντος. Αυτά τα θεμέλια θα καθορίσουν το κεφάλαιο μετά το RRF και την EBRD, με πρωταγωνιστές την εγχώρια δύναμη, την καινοτομία και την ιδιωτική πρωτοβουλία.