Νησιά του Βορείου Αιγαίου, Έβρου και Δωδεκανήσου: Μείωση ΦΠΑ 30% από 2026

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, τα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, η περιφερειακή ενότητα Έβρου (Σαμοθράκη) και ο νομός Δωδεκανήσου με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων θα επωφεληθούν από τη μείωση του συντελεστή ΦΠΑ κατά 30%. Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στην υποστήριξη των τοπικών κοινωνιών απέναντι στην αυξανόμενη ακρίβεια και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΑΑΔΕ, η μείωση αφορά αγαθά και υπηρεσίες, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 26 του Κώδικα ΦΠΑ. Εξαιρούνται τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα.

Οι μειωμένοι συντελεστές θα ισχύουν στα εξής νησιά: Αγαθονήσι, Άγιος Ευστράτιος, Αστυπάλαια, Ικαρία, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Κάσος, Λειψοί, Λέρος, Λέσβος, Λήμνος, Μεγίστη, Νίσυρος, Οινούσσες, Πάτμος, Σαμοθράκη, Σάμος, Σύμη, Τήλος, Φούρνοι, Χάλκη, Χίος, Ψαρά. Επιπλέον, η μείωση θα εφαρμοστεί και σε πολλές νησίδες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μείωση του ΦΠΑ κατά 30% εξακολουθεί να ισχύει για τα νησιά Λέσβο, Κω, Σάμο και Χίο.

Ο διοικητής της ΑΑΔΕ, μέσω σχετικής εγκυκλίου, παρείχε λεπτομερείς διευκρινίσεις και πρακτικές οδηγίες για την εφαρμογή της μείωσης ΦΠΑ.

**Α. Πωλήσεις αγαθών από τα νησιά:**
Για την εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στις παραδόσεις αγαθών που γίνονται από τα προαναφερθέντα νησιά, πρέπει σωρευτικά να πληρούνται οι εξής προϋποθέσεις:
1. Τα παραδιδόμενα αγαθά πρέπει να βρίσκονται στα συγκεκριμένα νησιά τη στιγμή που γεννάται η φορολογική υποχρέωση, ανεξάρτητα από τον τόπο προορισμού τους.
2. Η παράδοση πρέπει να πραγματοποιείται από υποκείμενο στο φόρο, με επαγγελματική εγκατάσταση στα νησιά αυτά, ανεξαρτήτως της ιδιότητας ή του τόπου εγκατάστασης του αγοραστή ή του προορισμού των αγαθών.

**Παράδειγμα 1:** Επιχείρηση στη Χίο παραδίδει ζυμαρικά σε επιχείρηση στην Αθήνα, σε επιχειρήσεις στη Λέρο, καθώς και σε ιδιώτες πελάτες στην Αθήνα και τον Βόλο. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, εφαρμόζεται η μείωση κατά 30% του ΦΠΑ.

Ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ ισχύει και για παραδόσεις που γίνονται από μόνιμα υποκαταστήματα επιχειρήσεων στα νησιά, ανεξάρτητα από την έδρα της μητρικής εταιρείας.

**Παράδειγμα 2:** Επιχειρηματίας με έδρα την Αθήνα, μέσω του υποκαταστήματός του στη Λέσβο, παραδίδει ελιές σε επιχειρήσεις στην Κρήτη και σε ιδιώτες στη Λάρισα. Η μείωση κατά 30% του ΦΠΑ εφαρμόζεται σε όλες αυτές τις παραδόσεις.

Αντίθετα, για παραδόσεις αγαθών από επιχείρηση εγκατεστημένη στα εν λόγω νησιά, μέσω υποκαταστήματος στη λοιπή Ελλάδα, δεν εφαρμόζεται ο μειωμένος συντελεστής.

**Παράδειγμα 3:** Κάτοικος Λέσβου, μέσω του υποκαταστήματός του στην Αθήνα, παραδίδει ελιές σε επιχειρήσεις στην Κρήτη και σε ιδιώτες στη Λάρισα. Σε αυτές τις πράξεις, δεν εφαρμόζεται η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ.

Στην περίπτωση παραγγελιοδοχικής πώλησης, όπου ο παραγγέλλων είναι εγκατεστημένος στα νησιά και ο παραγγελιοδόχος στη λοιπή Ελλάδα, ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ εφαρμόζεται μόνο για παραδόσεις από τον παραγγελιοδόχο προς υποκείμενα ή μη υποκείμενα νομικά πρόσωπα εγκατεστημένα στα νησιά. Η εκκαθάριση από τον παραγγελιοδόχο προς τον παραγγέλλοντα υπάγεται στον μειωμένο συντελεστή.

**Παραδόσεις αγαθών από τη λοιπή Ελλάδα προς τα νησιά:**
Για την εφαρμογή του μειωμένου κατά 30% ΦΠΑ σε παραδόσεις αγαθών από τη λοιπή Ελλάδα προς τα εν λόγω νησιά, η παράδοση πρέπει να γίνεται σε:
α) Αγοραστή υποκείμενο στο φόρο με μόνιμη εγκατάσταση στα νησιά όπου ισχύουν οι μειωμένοι συντελεστές.
β) Υποκείμενο με έδρα εκτός των νησιών, αλλά με υποκατάστημα σε αυτά, για το οποίο προορίζεται η αγορά.
γ) Μη υποκείμενο στο φόρο νομικό πρόσωπο (Δημόσια, Δημοτική Υπηρεσία ή Οργανισμό) εγκατεστημένο στα νησιά.

Οι αγοραστές πρέπει να ασκούν μόνιμα οικονομική δραστηριότητα στην περιοχή που ισχύουν οι μειωμένοι συντελεστές και να διαθέτουν σχετική βεβαίωση έναρξης εργασιών ή υποκαταστήματος. Τα αγαθά πρέπει να προορίζονται για την άσκηση του επαγγέλματός τους στην ίδια περιοχή. Ο πωλητής φέρει την ευθύνη απόδειξης του προορισμού των αγαθών και της μόνιμης εγκατάστασης ή υποκαταστήματος του αγοραστή.

Σε περιπτώσεις που ο αγοραστής αναλαμβάνει τη μεταφορά, ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται μόνο αν διαθέτει στον πωλητή αδιαμφισβήτητα στοιχεία, που αποδεικνύουν τη μεταφορά σε νησί με μειωμένο ΦΠΑ.

**Παράδειγμα 4:** Επιχείρηση υποδημάτων στην Πάτρα παραδίδει υποδήματα σε υποκείμενους στο φόρο στην Κω και τη Χίο, αποστέλλοντας τα αγαθά εκεί. Εφαρμόζεται η μείωση κατά 30% του ΦΠΑ.

**Παράδειγμα 5:** Επιχείρηση ρουχισμού στην Αθήνα παραδίδει είδη ρουχισμού σε επιχείρηση στη Ρόδο, με υποκαταστήματα στη Σάμο και τη Χίο. Οι παραδόσεις στα υποκαταστήματα υπάγονται στη μείωση κατά 30% του ΦΠΑ.

**Παράδειγμα 6:** Υποκείμενος από Καλαμάτα πωλεί ψυγείο σε ιδιώτη στην Κάλυμνο. Δεν εφαρμόζεται μείωση ΦΠΑ, καθώς ο αγοραστής είναι ιδιώτης. Ωστόσο, αν ο ίδιος αγοραστής, όντας επαγγελματίας, αγοράσει το ψυγείο για την επιχείρησή του στην Κάλυμνο και το αγαθό μεταφερθεί εκεί, η συναλλαγή υπάγεται στον μειωμένο συντελεστή.

**Παράδειγμα 7:** Επιχείρηση από Αθήνα παραδίδει κλιματιστικά στον Δήμο Χίου, αποστέλλοντάς τα στο νησί. Η πράξη υπάγεται σε μειωμένο κατά 30% ΦΠΑ.

**Γ. Υπηρεσίες που εκτελούνται «υλικά» στα νησιά:**
Παροχή υπηρεσιών από υποκείμενους στο φόρο, εγκατεστημένους στα προαναφερθέντα νησιά, υπάγεται στους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ, μόνο εφόσον οι υπηρεσίες εκτελούνται «υλικά» εκεί.

Αντίθετα, η παροχή υπηρεσιών από μη εγκατεστημένους στα νησιά δεν υπάγεται στους μειωμένους συντελεστές, ακόμη κι αν εκτελούνται υλικά εκεί. Επίσης, παροχή υπηρεσιών από εγκατεστημένους στα νησιά, εάν δεν εκτελούνται υλικά εκεί, δεν υπάγεται στους μειωμένους συντελεστές. Η ύπαρξη εργοταξίου σε νησί θεωρείται επαγγελματική εγκατάσταση για τεχνικά έργα.

**Παράδειγμα 8:** Μηχανικός στην Κάρπαθο παρέχει υπηρεσίες επίβλεψης σε τουριστικές κατοικίες στην Κάλυμνο. Εφαρμόζεται η μείωση κατά 30% του ΦΠΑ, καθώς και τα δύο νησιά εμπίπτουν στην εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών.

**Παράδειγμα 9:** Μηχανικός από Ρόδο παρέχει υπηρεσίες επίβλεψης στην Κάρπαθο. Δεν εφαρμόζεται μειωμένος συντελεστής, λόγω έλλειψης μόνιμης εγκατάστασης στο νησί με μειωμένο συντελεστή.

**Παράδειγμα 10:** Μηχανικός στην Κάρπαθο παρέχει υπηρεσίες επίβλεψης στη Ρόδο. Οι υπηρεσίες υπάγονται σε κανονικό συντελεστή ΦΠΑ (24%), καθώς δεν πληρούται ο όρος της υλικής εκτέλεσης στο νησί με μειωμένο συντελεστή.

**Δ. Εισαγωγή αγαθών:**
Στις εισαγωγές αγαθών στα εν λόγω νησιά, εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ, εφόσον η εισαγωγή πραγματοποιείται σε αυτά και τα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) είναι εγκατεστημένα ή έχουν κατοικία/συνήθη διαμονή στα νησιά.

Προϋποθέσεις:
α) Για υποκείμενους στον ΦΠΑ, αγρότες ειδικού καθεστώτος, απαιτείται επιβεβαίωση από την ΑΑΔΕ της επαγγελματικής εγκατάστασης στα νησιά.
β) Για ιδιώτες (μη υποκείμενα στο φόρο), απαιτείται η υποβολή αποδεικτικών στοιχείων μόνιμης εγκατάστασης (π.χ. πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου, λογαριασμοί κοινής ωφέλειας) και υπεύθυνη δήλωση.

**Παράδειγμα 11:** Επιχείρηση ηλεκτρικών ειδών στη Χίο εισάγει συσκευές από την Ιαπωνία. Η συναλλαγή υπάγεται στον μειωμένο κατά 30% ΦΠΑ.

**Παράδειγμα 12:** Ιδιώτης κάτοικος Λέσβου εισάγει ποδήλατο από την Κίνα. Η συναλλαγή υπάγεται στον μειωμένο κατά 30% ΦΠΑ, με την προσκόμιση των απαραίτητων αποδεικτικών.

**Παράδειγμα 13:** Ιδιώτης κάτοικος Καλύμνου εισάγει τηλεόραση από την Κίνα, αλλά η διασάφηση γίνεται στο Τελωνείο Πειραιά. Η συναλλαγή δεν υπάγεται στον μειωμένο συντελεστή, καθώς η εισαγωγή δεν έγινε στο νησί.