Νέος πειθαρχικός νόμος για τους δημοσίους υπαλλήλους από 1/1/2026

Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε ισχύ το νέο πειθαρχικό δίκαιο, το οποίο αναμένεται να αλλάξει ριζικά το πλαίσιο ευθυνών και κυρώσεων για τους δημοσίους υπαλλήλους. Ο νόμος 5225/25 επαναχαράσσει τα όρια της υπηρεσιακής ευθύνης, προβλέποντας σημαντική αυστηροποίηση των ποινών και διεύρυνση τόσο των πειθαρχικών παραπτωμάτων όσο και των περιπτώσεων απόλυσης υπαλλήλου.

Στον κατάλογο των πειθαρχικών παραπτωμάτων προστίθενται νέα, ενώ κωδικοποιούνται και άλλα που προβλέπονταν από ειδικούς νόμους. Ενδεικτικά, στα παραπτώματα που πλέον αντιμετωπίζονται πειθαρχικά περιλαμβάνονται η παράλειψη δήλωσης κωλύματος συμφέροντος, η εκδήλωση κάθε μορφής βίας και παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, η παράλειψη ή καθυστέρηση έκδοσης διαπιστωτικής πράξης έκπτωσης από την υπηρεσία, καθώς και η συμμετοχή σε εταιρείες ή η άσκηση έργων ασυμβίβαστων με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.

Ειδικότερα, διακριτό πειθαρχικό παράπτωμα θεωρείται πλέον η άρνηση υπαλλήλου να συμμετάσχει στη διαδικασία αξιολόγησης, είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος. Στην περίπτωση αυτή, η ποινή είναι πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές δύο μηνών. Ωστόσο, η άρνηση στην αξιολόγηση για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους επισύρει την οριστική παύση από τα καθήκοντα.

Οι διατάξεις του νέου πειθαρχικού νόμου, που εισήγαγαν οι υπουργοί Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος και η υφυπουργός Βιβή Χαραλαμπογιάννη, αφορούν στο σύνολο των υπαλλήλων του Δημοσίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ).

Για τους δημοτικούς υπαλλήλους, ειδικά πειθαρχικά παραπτώματα αποτελούν η άρνησή τους να φέρουν τα μέσα ατομικής προστασίας (γάντια, κράνη, μάσκες κ.λπ.) που τους χορηγεί η υπηρεσία κατά την εργασία τους, καθώς και η μη προσέλευσή τους στον προληπτικό ιατρικό έλεγχο. Αντίστοιχα, σοβαρή παράβαση καθήκοντος για το αρμόδιο όργανο διοίκησης του δήμου συνιστά η μη παροχή των μέσων ατομικής προστασίας στους δικαιούχους υπαλλήλους.

Όσον αφορά το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά η άρνησή του να φέρει τη στολή και το διακριτικό σήμα που του χορηγεί η υπηρεσία κατά τον χρόνο της εργασίας του.

Στις ήδη προβλεπόμενες πειθαρχικές ποινές προστίθενται τρεις νέες: η στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου κατ’ αναπλήρωση ή με ειδικές διατάξεις για διάστημα από ένα έως πέντε έτη.

Οι ποινές που επιβάλλονται στους υπαλλήλους, σε αύξουσα σειρά βαρύτητας, είναι:
α) η έγγραφη επίπληξη,
β) το πρόστιμο έως τις αποδοχές 12 μηνών,
γ) η στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη,
δ) η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων,
ε) η στέρηση του δικαιώματος για προαγωγή από ένα έως πέντε έτη,
στ) η στέρηση του δικαιώματος συμμετοχής σε διαδικασία επιλογής προϊσταμένου από ένα έως πέντε έτη,
ζ) η αφαίρεση της άσκησης των καθηκόντων προϊσταμένου για τη θητεία ή το υπόλοιπό της και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου από ένα έως πέντε έτη,
η) ο υποβιβασμός έως δύο βαθμούς,
θ) η προσωρινή παύση από τρεις έως 12 μήνες με πλήρη στέρηση των αποδοχών και
ι) η οριστική παύση.

Παράλληλα, αυξάνεται σε κάποιες περιπτώσεις το ανώτατο όριο ποινής που μπορούν να επιβάλουν οι πειθαρχικώς προϊστάμενοι. Για παράδειγμα, το όριο προστίμου αποδοχών που μπορεί να επιβάλει ο υπουργός ως πειθαρχικό όργανο αυξάνεται από τρεις σε πέντε μήνες πρόστιμο αποδοχών.

Για πρώτη φορά εισάγεται στο πειθαρχικό δίκαιο του Δημοσίου η «πειθαρχική συνδιαλλαγή». Μέσω αυτής, ο ελεγχόμενος υπάλληλος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να τύχει ευνοϊκότερης ποινής. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί σε περιπτώσεις πειθαρχικών παραπτωμάτων που δεν επισύρουν την ποινή της οριστικής παύσης και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημιά, ή εάν η ζημία έχει αποκατασταθεί πλήρως από τον υπάλληλο.

Οι υποθέσεις μέχρι τα τέλη του 2025 παραπέμπονται στα υφιστάμενα συλλογικά πειθαρχικά όργανα. Από το νέο έτος, την ευθύνη αναλαμβάνει το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα. Το νέο όργανο θα αποτελείται από 60 δικαστές μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και θα λειτουργεί σε κλιμάκια τριμελούς και πενταμελούς σύνθεσης, ανάλογα με τη βαρύτητα της υπόθεσης. Ειδικό Πενταμελές Κλιμάκιο θα εξετάζει εξαιρετικά σοβαρές υποθέσεις που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.

Με το νέο σύστημα, η πειθαρχική δικαιοσύνη στο Δημόσιο αποκτά τυποποιημένη μορφή, τίθενται δικλείδες ασφαλείας για τη διαφάνεια και την αντικειμενικότητα, ενώ προβλέπεται επιτάχυνση στην έκδοση των αποφάσεων, οι οποίες με την προηγούμενη διαδικασία καθυστερούσαν έως και πέντε έτη. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις εκκρεμούν, εκ των οποίων οι 77 χρονολογούνται από το 2021, ενώ ο αριθμός των υπαλλήλων με εκκρεμείς πειθαρχικές υποθέσεις υπερβαίνει τις 5.900. Τα πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πειθαρχικά συμβούλια καταργούνται από τις αρχές του 2027, αλλά υποχρεούνται να ολοκληρώσουν την εξέταση των εκκρεμουσών υποθέσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.