Ο «τεχνολογικός αυχένας»: Πώς η χρήση οθονών επιβαρύνει την αυχενική μοίρα
Ειδικός εξηγεί πώς η παρατεταμένη κάμψη του κεφαλιού προκαλεί πόνο και δυσκαμψία, και ποιες απλές λύσεις μπορούν να ανακουφίσουν.
Στην ψηφιακή εποχή, οι οθόνες έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, είτε για εργασία, επικοινωνία είτε ψυχαγωγία. Αυτή η αυξημένη χρήση, ωστόσο, έχει οδηγήσει στην εμφάνιση του φαινομένου “tech neck”, δηλαδή του “τεχνολογικού αυχένα”. Ο όρος αυτός περιγράφει τον πόνο και τη δυσκαμψία που εμφανίζεται στην περιοχή του αυχένα, ως αποτέλεσμα της συνεχούς κάμψης του κεφαλιού για την παρακολούθηση περιεχομένου σε smartphones, tablets και άλλες συσκευές.
Ο κ. Ιωάννης Πολυθοδωράκης, νευροχειρουργός και ειδικός στη χειρουργική της σπονδυλικής στήλης, εξηγεί τους μηχανισμούς πίσω από την επιβάρυνση του αυχένα κατά τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών και προτείνει πρακτικές λύσεις για τη μείωση της καταπόνησης.
Η μηχανική της επιβάρυνσης στον αυχένα
Ο αυχένας μας είναι σχεδιασμένος να διατηρεί το κεφάλι σε μια ουδέτερη, ισορροπημένη θέση, κατανέμοντας το βάρος ομοιόμορφα στους μύες, τους συνδέσμους και τις αρθρώσεις. Όταν όμως το κεφάλι κάμπτεται προς τα εμπρός και κάτω, όπως συμβαίνει κατά την ενασχόληση με κινητά τηλέφωνα, οι δυνάμεις που ασκούνται στην αυχενική μοίρα αυξάνονται σημαντικά. Η παρατεταμένη αυτή θέση οδηγεί σε κόπωση των μυών, υπερφόρτιση και, κατ’ επέκταση, σε πόνο στον αυχένα, δυσκαμψία, αίσθημα βάρους στο κεφάλι, αλλά και πονοκεφάλους τάσης. Σε πολλές περιπτώσεις, ο πόνος επεκτείνεται και στους ώμους και τις ωμοπλάτες.
Σύμφωνα με τον κ. Πολυθοδωράκη, ενώ το κεφάλι σε ουδέτερη θέση ζυγίζει περίπου 4,5-5,5 κιλά, η κλίση του προς τα εμπρός αυξάνει δραματικά την πίεση. Σε μια κλίση 15 μοιρών, η πίεση φτάνει τα 12 κιλά, ενώ σε μια συνηθισμένη για χρήση κινητού κλίση 60 μοιρών, μπορεί να εκτοξευθεί στα 27 κιλά. Ουσιαστικά, είναι σαν να κουβαλάμε ένα παιδί 8 ετών στον αυχένα μας για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο, δυσφορία, πονοκεφάλους, δυσκαμψία, και ενίοτε πόνο που αντανακλά στους ώμους ή την άνω ράχη. Μακροπρόθεσμα, αυτή η στάση μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκή καταπόνηση, αλλαγές στη φυσική καμπύλη του αυχένα, ή επιταχυνόμενη φθορά της σπονδυλικής στήλης.
Παράγοντες που επηρεάζουν την επιβάρυνση
Η στάση του σώματος είναι σημαντική, αλλά όχι ο μοναδικός παράγοντας. Ο ύπνος, το άγχος, η γενικότερη φυσική κατάσταση, η καθιστική καθημερινότητα, προηγούμενοι τραυματισμοί και η έλλειψη ενδυνάμωσης επηρεάζουν σημαντικά την αντοχή των μυών και των αρθρώσεων. Αυτό εξηγεί γιατί η εμπειρία των ανθρώπων με παρόμοια χρήση οθονών μπορεί να διαφέρει: κάποιοι δεν αισθάνονται ποτέ ενόχληση, ενώ άλλοι υποφέρουν συχνά από πόνους στον αυχένα.
Απλά βήματα για τη μείωση της επιβάρυνσης
Σύμφωνα με τον ιατρό, η πιο αποτελεσματική πρόληψη επιτυγχάνεται μέσω αλλαγών στις καθημερινές συνήθειες, με απλά, μη υπερβολικά βήματα:
* **Στη χρήση κινητού:** Φέρτε τη συσκευή πιο κοντά στο ύψος των ματιών, ξεκουράζετε συχνά το βλέμμα και αποφεύγετε τα πολύωρα διαστήματα σκυψίματος.
* **Στη χρήση υπολογιστή:** Δώστε προτεραιότητα στην εργονομία. Η οθόνη πρέπει να βρίσκεται σε ύψος που δεν αναγκάζει το κεφάλι να προεξέχει, οι ώμοι να είναι χαλαροί, οι αγκώνες κοντά στο σώμα, και η καρέκλα να υποστηρίζει σταθερά την πλάτη, αποτρέποντας την κατάρρευση της στάσης.
* **Διαλείμματα κίνησης:** Το πιο σημαντικό είναι το διάλειμμα κίνησης. Ακόμα και σύντομες, συχνές διακοπές με λίγα βήματα, ήπιες κινήσεις των ώμων και αλλαγή θέσης, “σπάνε” την παρατεταμένη φόρτιση και μειώνουν το μυϊκό σφίξιμο.
Πότε απαιτείται ιατρική αξιολόγηση
Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε πότε τα συμπτώματα χρειάζονται ιατρική διερεύνηση. Ο κ. Πολυθοδωράκης υπογραμμίζει ότι εάν ο πόνος επιμένει για εβδομάδες, εάν υπάρχει μούδιασμα ή αδυναμία στο χέρι, εάν ο πόνος επεκτείνεται προς τον βραχίονα, εάν συνοδεύεται από έντονη ζάλη, αστάθεια ή επιδείνωση κατά τη διάρκεια της νύχτας, τότε είναι απαραίτητη η ιατρική αξιολόγηση. Ενώ σε πολλές περιπτώσεις η αιτία είναι λειτουργική και βελτιώνεται με στοχευμένες αλλαγές και αποκατάσταση, είναι κρίσιμο να αποκλειστεί οποιαδήποτε νευρολογική εμπλοκή.
“Τα κινητά και οι υπολογιστές δεν είναι εχθροί της υγείας της σπονδυλικής στήλης, αλλά εργαλεία που απαιτούν σωστή χρήση”, καταλήγει ο ιατρός. “Εάν υιοθετήσουμε μια πιο ουδέτερη στάση σώματος, φροντίσουμε την εργονομία στον χώρο εργασίας και προσφέρουμε στο σώμα μας αυτό που του λείπει περισσότερο στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή – δηλαδή κίνηση και ποικιλία στάσεων – μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τον πόνο στον αυχένα και την επιβάρυνση της σπονδυλικής στήλης, με ασφάλεια και χωρίς υπερβολές.”