Αντιβιοτικά και προβιοτικά: Τι δείχνει η νέα έρευνα για την υγεία του εντέρου

Η χρήση αντιβιοτικών, αν και κρίσιμη για την αντιμετώπιση βακτηριακών λοιμώξεων, μπορεί να διαταράξει την ισορροπία του εντερικού μικροβιώματος, μειώνοντας τα ωφέλιμα βακτήρια. Παραδοσιακά, πολλοί γιατροί συνιστούν τον συνδυασμό αντιβιοτικών με προβιοτικά για την άμβλυνση αυτών των αρνητικών επιπτώσεων. Ωστόσο, μια πρόσφατη έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο BMC Medicine, αναδεικνύει προβληματισμούς σχετικά με την πραγματική αποτελεσματικότητα των προβιοτικών σε αυτό το πλαίσιο.

Η μελέτη κατέδειξε ελάχιστα στοιχεία ότι τα προβιοτικά επιταχύνουν σημαντικά την αποκατάσταση των ωφέλιμων μικροβίων του εντέρου κατά τη διάρκεια της θεραπείας με αντιβιοτικά. Πώς εξηγείται αυτό; Το εντερικό μικροβίωμα είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο οικοσύστημα τρισεκατομμυρίων βακτηρίων, και τα αντιβιοτικά μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένες διαταραχές. Τα προβιοτικά, τα οποία συνήθως περιέχουν περιορισμένο αριθμό στελεχών, όπως τα Lactobacillus ή τα Bifidobacterium, ενδέχεται να μην προσφέρουν την απαραίτητη ποικιλομορφία ή ανθεκτικότητα για την πλήρη αποκατάσταση της μικροβιακής ισορροπίας.

Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι, ενώ τα προβιοτικά μπορούν να επιβιώσουν στο έντερο, η επίδρασή τους στον επανεμπλουτισμό του μικροβιώματος παραμένει περιορισμένη. Η ανάλυση κλινικών δεδομένων από ασθενείς που λάμβαναν αντιβιοτικά και ταυτόχρονα προβιοτικά έδειξε τα εξής:
* Τα προβιοτικά δεν οδήγησαν σε σημαντική βελτίωση της αφθονίας των ωφέλιμων βακτηρίων του εντέρου.
* Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, παρατηρήθηκε μια προσωρινή καθυστέρηση στην επιστροφή της αρχικής σύνθεσης του εντερικού μικροβιώματος.
* Η διατροφή και οι φυσικοί μηχανισμοί αποκατάστασης του οργανισμού αποδείχθηκαν συχνά πιο αποτελεσματικοί από τη χορήγηση συμπληρωμάτων.

**Εναλλακτικές στρατηγικές για την υγεία του εντέρου**
Διατροφολόγοι και κλινικοί γιατροί τονίζουν ότι οι διατροφικές προσεγγίσεις μπορεί να προσφέρουν πιο ουσιαστικά οφέλη σε σχέση με τα προβιοτικά από μόνα τους. Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πρεβιοτικά, όπως το σκόρδο, τα κρεμμύδια, οι μπανάνες, η βρώμη και τα όσπρια, μπορεί να θρέψει τα ωφέλιμα βακτήρια και να υποστηρίξει την ανάρρωση μετά τη λήψη αντιβιοτικών. Μια ισορροπημένη διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, ζυμωμένα τρόφιμα (όπως το κεφίρ και το ξινολάχανο) και επαρκής ενυδάτωση προσφέρει ευρύτερα οφέλη σε σύγκριση με τις συμπληρωματικές προβιοτικές κάψουλες.

**Συχνές ερωτήσεις**
* **Πρέπει να σταματήσω τα προβιοτικά με τα αντιβιοτικά;** Όχι απαραίτητα. Τα προβιοτικά είναι γενικά ασφαλή και μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της διάρροιας που σχετίζεται με τα αντιβιοτικά, αλλά δεν εγγυώνται την πλήρη αποκατάσταση του μικροβιώματος.
* **Δρουν όλα τα προβιοτικά ίδια;** Όχι. Διαφορετικά στελέχη έχουν διαφορετικά αποτελέσματα, και τα περισσότερα συμπληρώματα περιέχουν λίγα μόνο στελέχη σε σύγκριση με την τεράστια ποικιλομορφία του ανθρώπινου μικροβιώματος.
* **Πόσο καιρό χρειάζεται για να ανακάμψουν τα βακτήρια του εντέρου;** Ο χρόνος ποικίλλει, από εβδομάδες έως μήνες, ανάλογα με το αντιβιοτικό, τη διατροφή και τη γενική υγεία του ατόμου.
* **Είναι τα ζυμωμένα τρόφιμα καλύτερα από τα συμπληρώματα;** Τα ζυμωμένα τρόφιμα παρέχουν ευρύτερο φάσμα ζωντανών μικροβίων και θρεπτικών συστατικών, υποστηρίζοντας την ανάπτυξη των μικροβίων, κάτι που τα καθιστά συχνά πιο ωφέλιμα από τα συμπληρώματα.
* **Ποια είναι η ασφαλέστερη στρατηγική για την υγεία του εντέρου κατά τη λήψη αντιβιοτικών;** Ακολουθήστε τις ιατρικές οδηγίες, υιοθετήστε μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, παραμείνετε ενυδατωμένοι και ενσωματώστε πρεβιοτικά και ζυμωμένα τρόφιμα μετά το τέλος της θεραπείας.

**Συμπέρασμα**
Τα προβιοτικά έχουν προωθηθεί ευρέως για την προστασία της υγείας του εντέρου κατά τη χρήση αντιβιοτικών. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι ο ρόλος τους στην αποκατάσταση του μικροβιώματος είναι περιορισμένος. Ενώ μπορεί να προσφέρουν μικρά οφέλη, όπως η μείωση της διάρροιας σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν επιταχύνουν σημαντικά την ανάρρωση του εντερικού οικοσυστήματος. Οι διατροφολόγοι επισημαίνουν τη διατροφή, ιδιαίτερα τις τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες και πρεβιοτικά, ως τον ακρογωνιαίο λίθο για τη διατήρηση της υγείας του εντέρου, τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά τη λήψη αντιβιοτικών.