Οδηγός αντιμετώπισης για κνησμό, κάψιμο και πόνο στα μάτια

Ο κνησμός, το κάψιμο και ο πόνος στα μάτια μπορεί να αποτελούν ένδειξη ήπιων, παροδικών καταστάσεων, αλλά και σοβαρότερων οφθαλμικών παθήσεων που απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Καθώς τα μάτια είναι εξαιρετικά ευαίσθητα, ακόμη και μικρές διαταραχές στη δακρυϊκή μεμβράνη, τους επιφανειακούς ιστούς ή την ανοσοποιητική ισορροπία μπορούν να προκαλέσουν σημαντική δυσφορία.

Πολλές οφθαλμικές παθήσεις παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα, καθώς επηρεάζουν κοινές δομές όπως ο επιπεφυκότας, ο κερατοειδής, τα βλέφαρα και η δακρυϊκή μεμβράνη. Φλεγμονή, ξηρότητα, μόλυνση και νευρικός ερεθισμός μπορούν να οδηγήσουν σε συνδυασμό συμπτωμάτων όπως κάψιμο, κνησμός, πόνος, ερυθρότητα ή δακρύρροια.

**Αλλεργικές οφθαλμικές αντιδράσεις**
Οι αλλεργίες αποτελούν συχνή αιτία φαγούρας και καύσου. Προκαλούνται από την αντίδραση του ανοσοποιητικού σε αλλεργιογόνα όπως η γύρη, τα ακάρεα σκόνης, η πιτυρίδα κατοικίδιων και η μούχλα. Χαρακτηρίζονται από έντονο κνησμό, κόκκινα και υγρά μάτια, πρήξιμο των βλεφάρων και επηρεάζουν συνήθως και τα δύο μάτια. Ο πόνος είναι συνήθως ήπιος και η όραση ελάχιστα επηρεασμένη. Ανακούφιση προσφέρουν οι κρύες κομπρέσες, η αποφυγή των αλλεργιογόνων και τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά. Σε επίμονες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστούν αντιαλλεργικές οφθαλμικές σταγόνες.

**Ξηροφθαλμία**
Η ξηροφθαλμία είναι πρωταρχική αιτία καύσου, τσούξιμου και πόνου, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και χρήστες οθονών. Προκύπτει όταν τα δάκρυα είναι ανεπαρκή ή εξατμίζονται γρήγορα, προκαλώντας ερεθισμό και φλεγμονή. Συμπτώματα περιλαμβάνουν αίσθημα καύσου, τσούξιμο, αίσθηση ξένου σώματος, κυμαινόμενη θολή όραση, με επιδείνωση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Βοήθεια προσφέρει η τακτική χρήση λιπαντικών σταγόνων, η μείωση του χρόνου χρήσης οθόνης, το συχνότερο βλεφάρισμα και οι ζεστές κομπρέσες. Σοβαρές περιπτώσεις απαιτούν ιατρική φροντίδα.

**Οφθαλμικές μολύνσεις**
Μολύνσεις όπως βακτηριακές ή ιογενείς, μπορούν να προκαλέσουν πόνο, κάψιμο και ερυθρότητα, είναι δε συνήθως σοβαρότερες από αλλεργίες ή ξηροφθαλμία. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πόνο, ερυθρότητα, εκκρίσεις (υδαρείς ή παχύρρευστες) και φωτοφοβία. Μπορεί να ξεκινήσουν από το ένα μάτι και να επεκταθούν στο άλλο. Απαραίτητη είναι η ιατρική αξιολόγηση και, εφόσον ενδείκνυται, η χορήγηση συνταγογραφούμενων αντιβιοτικών ή αντιικών σταγόνων.

**Βλεφαρίτιδα**
Η βλεφαρίτιδα, μια χρόνια φλεγμονή των βλεφάρων, αποτελεί συχνή αιτία καύσου, κνησμού και ερεθισμού, ιδιαίτερα το πρωί. Χαρακτηρίζεται από ερυθρότητα και ερεθισμό στο περίγραμμα των βλεφάρων, κρούστα στη βάση των βλεφαρίδων και αίσθημα καύσου ή ξηρότητας. Η τακτική υγιεινή των βλεφάρων, οι ζεστές κομπρέσες και η ιατρική θεραπεία, αν χρειαστεί, είναι βασικά μέτρα.

**Κόπωση των ματιών από χρήση οθόνης**
Η παρατεταμένη χρήση οθονών μειώνει το βλεφάρισμα, ξηραίνοντας τον οφθαλμό και προκαλώντας κάψιμο, πόνο ή αίσθημα πίεσης. Συνοδά συμπτώματα μπορεί να είναι πονοκέφαλοι, θολή όραση μετά τη χρήση οθόνης και ανακούφιση μετά από ξεκούραση. Προτείνονται συχνά διαλείμματα, σωστός φωτισμός και χρήση τεχνητών δακρύων. Η καταπόνηση αυτή δεν προκαλεί μόνιμη βλάβη, επηρεάζει όμως την άνεση.

**Πιο σοβαρές αιτίες πόνου στα μάτια**
Ενώ οι περισσότερες ενοχλήσεις είναι καλοήθεις, ο έντονος, ξαφνικός πόνος μπορεί να υποδηλώνει σοβαρή πάθηση. Προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν έντονο πόνο βαθιά στο μάτι, αιφνίδιες οπτικές αλλαγές, επώδυνη φωτοφοβία ή πόνο μετά από τραυματισμό. Καταστάσεις όπως τραυματισμός του κερατοειδούς, οξύ γλαύκωμα ή ενδοφθάλμια φλεγμονή απαιτούν επείγουσα ιατρική φροντίδα.

**Σπιτική αντιμετώπιση ή ιατρική θεραπεία;**
Τα οικιακά μέτρα είναι κατάλληλα για ήπια συμπτώματα, όταν επηρεάζονται και τα δύο μάτια, δεν υπάρχει αλλαγή στην όραση ή έντονος πόνος. Απαιτείται ιατρική αξιολόγηση εάν ο πόνος είναι σημαντικός ή επιδεινώνεται, εάν επηρεάζεται η όραση, εάν υπάρχουν παχύρρευστες ή επίμονες εκκρίσεις, ή εάν τα συμπτώματα διαρκούν για πάνω από μερικές ημέρες.

**Συχνές Ερωτήσεις**
* **Μπορούν οι οφθαλμικές αλλεργίες να προκαλέσουν πόνο;** Συνήθως προκαλούν κνησμό και κάψιμο. Ο έντονος πόνος υποδηλώνει άλλη αιτία.
* **Είναι ασφαλείς οι σταγόνες για ερυθρότητα/κάψιμο;** Κάποιες μειώνουν προσωρινά την ερυθρότητα, αλλά μπορεί να επιδεινώσουν τον ερεθισμό με υπερβολική χρήση.
* **Είναι η ξηροφθαλμία επώδυνη;** Ναι, η χρόνια ξηροφθαλμία μπορεί να προκαλέσει σημαντικό κάψιμο, πόνο και φωτοφοβία.

Ο κνησμός, το κάψιμο και ο πόνος στα μάτια οφείλονται συχνότερα σε αλλεργίες, ξηροφθαλμία, λοιμώξεις, βλεφαρίτιδα ή καταπόνηση. Η ένταση και το μοτίβο των συμπτωμάτων είναι καθοριστικά. Η ήπια ενόχληση αντιμετωπίζεται συνήθως με οικιακή φροντίδα, ενώ επίμονα ή επώδυνα συμπτώματα απαιτούν ιατρική διερεύνηση.