Η τεχνητή νοημοσύνη φέρνει επανάσταση στη διάγνωση του καρκίνου του μαστού

Μια νέα τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό “The Lancet”, αναδεικνύει τον πρωταγωνιστικό ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στην αναβάθμιση της μαστογραφίας, μιας εξέτασης κλειδί για τη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού. Παρόλο που η μαστογραφία συμβάλλει καθοριστικά στην έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, ένα ποσοστό καρκίνων εξακολουθεί να διαφεύγει της ανίχνευσης, με εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για 20% έως 30% περιπτώσεις που θα μπορούσαν να είχαν εντοπιστεί νωρίτερα.

Η μελέτη, που διεξήχθη μεταξύ Απριλίου 2021 και Δεκεμβρίου 2022 στη Σουηδία, περιέλαβε πάνω από 100.000 γυναίκες. Οι συμμετέχουσες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία υποβλήθηκε σε μαστογραφία με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, ενώ η άλλη ακολούθησε την παραδοσιακή μέθοδο διπλής ανάγνωσης από ακτινολόγους χωρίς τη χρήση AI. Το εξειδικευμένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ανέλυσε τις μαστογραφίες, ταξινομώντας τα περιστατικά χαμηλού κινδύνου για μία μόνο ανάγνωση και τα υψηλού κινδύνου για διπλή, ενώ ταυτόχρονα επισημαίνοντας ύποπτα ευρήματα. Το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης είχε εκπαιδευτεί εκτενώς σε περισσότερες από 200.000 εξετάσεις από πολλαπλά ιδρύματα σε δέκα χώρες.

Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά: η χρήση τεχνητής νοημοσύνης οδήγησε σε μείωση κατά 12% των διαγνώσεων που γίνονται στα επόμενα χρόνια μετά από έναν προληπτικό έλεγχο. Επιπλέον, η ομάδα που χρησιμοποίησε AI εμφάνισε 16% λιγότερους διηθητικούς καρκίνους, 21% λιγότερους μεγάλους όγκους και 27% λιγότερους επιθετικούς υποτύπους. Συνολικά, το 77% των περιστατικών καρκίνου στην ομάδα με AI εντοπίστηκε κατά τον προσυμπτωματικό έλεγχο, έναντι 74% στην ομάδα ελέγχου, χωρίς ουσιαστικές διαφορές στα ποσοστά ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.

Προηγούμενες αναλύσεις της ίδιας δοκιμής, όπως αυτή που δημοσιεύθηκε το 2023 στο “The Lancet Oncology”, είχαν ήδη δείξει μείωση κατά 44% στον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων. Μια πρώιμη ανάλυση, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025 στο “The Lancet Digital Health”, είχε καταγράψει αύξηση κατά 29% στην ανίχνευση καρκίνου, χωρίς αύξηση των ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτά τα ευρήματα μπορούν να δικαιολογήσουν την ευρύτερη υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης στα προγράμματα προληπτικού ελέγχου, ειδικά ενόψει της παγκόσμιας έλλειψης εξειδικευμένου ιατρικού προσωπικού. Η Δρ. Κριστίνα Λονγκ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του Λουντ, τονίζει ότι η ευρεία εφαρμογή της μαστογραφίας με AI θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση του φόρτου εργασίας των ακτινολόγων και στην ανίχνευση περισσότερων καρκίνων σε πρώιμο στάδιο. Παρόλα αυτά, υπογραμμίζει την ανάγκη για προσεκτική εισαγωγή της AI στην υγειονομική περίθαλψη, με χρήση δοκιμασμένων εργαλείων και συνεχή παρακολούθηση.

Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ορισμένους περιορισμούς της μελέτης, καθώς αυτή πραγματοποιήθηκε στη Σουηδία, αφορούσε έναν συγκεκριμένο τύπο μηχανήματος μαστογραφίας και ένα σύστημα AI, ενώ οι συμμετέχοντες ακτινολόγοι διέθεταν εμπειρία από μέτρια έως πολύ υψηλή.