Νυχτερίδες στο Μπαγκλαντές: Η πηγή ανεξήγητης αναπνευστικής νόσου και εγκεφαλίτιδας

Μια πρωτοποριακή μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Emerging Infectious Diseases του CDC, ρίχνει φως στη σύνδεση μεταξύ των νυχτερίδων και μιας σειράς ανεξήγητων περιστατικών οξείας αναπνευστικής νόσου και εγκεφαλίτιδας στο Μπαγκλαντές. Τα ευρήματα προσφέρουν ζωτικής σημασίας πληροφορίες για τους μηχανισμούς μετάδοσης των ζωονόσων στον άνθρωπο, υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα αυξημένης επαγρύπνησης.

Τι αποκάλυψε η έρευνα

Ερευνητές που διερευνούσαν ανεξήγητες περιπτώσεις σοβαρής αναπνευστικής ασθένειας, η οποία συνοδευόταν από νευρολογικά συμπτώματα, στο Μπαγκλαντές, εντόπισαν γενετικό υλικό ιών στενά συνδεδεμένο με αυτούς που μεταδίδονται από νυχτερίδες. Η επιδημιολογική ανάλυση έδειξε σαφείς οδούς έκθεσης που υποδηλώνουν μετάδοση από τις νυχτερίδες, παρά συνεχή μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Βασικά συμπεράσματα:

* Οι επιστήμονες αναγνώρισαν τους ιούς PRV (Pteropine orthoreoviruses), μια ομάδα αναδυόμενων ιών που ενδημούν στις νυχτερίδες, ως την αιτία μιας προηγουμένως ανεξήγητης ασθένειας σε πέντε ασθενείς στο Μπαγκλαντές, με έναν από αυτούς να χάνει τη ζωή του.
* Αυτά τα ευρήματα σηματοδοτούν την πρώτη τεκμηριωμένη ανίχνευση ορθορεοϊού από νυχτερίδες (ιός RNA διπλής έλικας) σε ανθρώπινα περιστατικά οξείας αναπνευστικής νόσου και εγκεφαλίτιδας στη χώρα.
* Και οι πέντε ασθενείς είχαν καταναλώσει πρόσφατα ωμό χυμό χουρμαδιάς, μια λιχουδιά που προσελκύει και τις νυχτερίδες τους χειμερινούς μήνες. Αυτή η πηγή τροφής είναι γνωστό ότι συνδέεται με μολύνσεις από τον ιό Nipah στο Μπαγκλαντές.
* Οι ασθενείς νοσηλεύτηκαν μεταξύ 2022 και 2023. Παρότι αρχικά πιθανολογήθηκε μόλυνση από τον ιό Nipah, οι εξετάσεις απέβησαν αρνητικές, παρά την εμφάνιση παρόμοιων συμπτωμάτων, όπως πυρετός, έμετος, πονοκέφαλος, κόπωση, αυξημένη σιελόρροια, αναπνευστικές και νευρολογικές επιπλοκές.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ευρείας μετάδοσης στην κοινότητα

Το μοτίβο των κρουσμάτων υποδηλώνει σποραδικά συμβάντα ζωονόσων, όπου οι ιοί μεταπηδούν από τα ζώα στον άνθρωπο, αλλά δεν εξαπλώνονται ακόμη αποτελεσματικά μεταξύ των ανθρώπων. Ωστόσο, εάν δεν περιοριστούν και υποστούν κατάλληλες μεταλλάξεις, αυτό το ενδεχόμενο δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Γιατί οι νυχτερίδες είναι συχνή πηγή ζωονόσων

Οι νυχτερίδες αναγνωρίζονται ως “δεξαμενές” για ένα ευρύ φάσμα ιών, ικανών να μολύνουν τους ανθρώπους. Πολλαπλοί βιολογικοί και οικολογικοί παράγοντες συμβάλλουν σε αυτό:

* Αποτελούν τη φυσική δεξαμενή για πολυάριθμες γνωστές και νέες ζωονόσους, όπως οι ιοί της λύσσας, Nipah, Hendra, Marburg και SARS1.
* Ζουν σε μεγάλες, πυκνές αποικίες που διευκολύνουν την κυκλοφορία των ιών.
* Έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, επιτρέποντας στους ιούς να επιμένουν και να μεταλλάσσονται με την πάροδο του χρόνου.
* Διαθέτουν ένα μοναδικό ανοσοποιητικό σύστημα, που ανέχεται ιογενείς λοιμώξεις χωρίς να τους προκαλεί σοβαρή ασθένεια.

Αυτός ο συνδυασμός καθιστά τις νυχτερίδες φορείς ιών που μπορούν να γίνουν επικίνδυνοι όταν μεταπηδούν σε ανθρώπους χωρίς προηγούμενη ανοσία.

Πώς μπορεί να εξαπλωθεί ένας ιός PRV στον άνθρωπο

Η μελέτη υποδεικνύει ότι η ανθρώπινη μόλυνση πιθανότατα προήλθε από έμμεση επαφή με εκκρίσεις νυχτερίδας (σάλιο, ούρα, κόπρανα), παρά από άμεσα δαγκώματα.

Συνήθεις οδοί έκθεσης περιλαμβάνουν:

* Μολυσμένες πηγές τροφίμων ή νερού.
* Διαβίωση ή εργασία κοντά σε φωλιές νυχτερίδων.
* Περιβαλλοντική έκθεση σε κλειστούς ή κακώς αεριζόμενους χώρους.

Αυτό το μοτίβο αντικατοπτρίζει πιστά προηγούμενα περιστατικά με ιούς που σχετίζονται με νυχτερίδες.

Γιατί εμφανίστηκαν τόσο αναπνευστικές ασθένειες όσο και εγκεφαλίτιδα

Μια από τις πιο ανησυχητικές πτυχές ήταν ο συνδυασμός προσβολής των πνευμόνων και του εγκεφάλου. Ορισμένοι ιοί που μεταδίδονται από νυχτερίδες είναι νευροτρόποι, ικανοί να εισβάλουν στο νευρικό σύστημα. Αφού εισέλθουν στο σώμα μέσω της αναπνευστικής οδού, μπορούν να εξαπλωθούν μέσω της κυκλοφορίας του αίματος και των νεύρων στον εγκέφαλο, προκαλώντας φλεγμονή και εγκεφαλίτιδα. Αυτή η διπλή προσβολή αυξάνει τη σοβαρότητα και περιπλέκει τη διάγνωση, καθώς τα συμπτώματα μπορεί αρχικά να μοιάζουν με κοινές αναπνευστικές λοιμώξεις, πριν εκδηλωθούν νευρολογικά συμπτώματα.

Σύγκριση με την πανδημία COVID-19

Τα ευρήματα προκαλούν αναπόφευκτα συγκρίσεις με τον SARS-CoV-2, ο οποίος πιστεύεται ευρέως ότι προήλθε από νυχτερίδες πριν προσαρμοστεί στους ανθρώπους, πιθανώς μέσω ενός ενδιάμεσου ξενιστή.

Οι ομοιότητες περιλαμβάνουν:

* Ζωικές δεξαμενές (νυχτερίδες) με γενετικά ποικίλους ιούς.
* Πρώτα ανθρώπινα κρούσματα που συνδέονται με περιβαλλοντική έκθεση.
* Σοβαρή αναπνευστική νόσο ως κυρίαρχο χαρακτηριστικό.

Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικές διαφορές:

* Σε αντίθεση με την COVID-19, τα κρούσματα PRV στο Μπαγκλαντές δεν έδειξαν συνεχή μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, περιορίζοντας την έκταση και την εξάπλωση της επιδημίας. Αυτή η διάκριση υπογραμμίζει ότι η απλή εξάπλωση δεν συνεπάγεται αυτόματα κίνδυνο πανδημίας. Η προσαρμογή του ιού και η αποτελεσματικότητα της μετάδοσής του είναι καθοριστικοί παράγοντες.

Γιατί το Μπαγκλαντές είναι ιδιαίτερα ευάλωτο

Το Μπαγκλαντές έχει βιώσει στο παρελθόν επιδημίες που σχετίζονται με νυχτερίδες, λόγω της επικάλυψης ανθρώπινων και άγριων ενδιαιτημάτων:

* Πυκνός πληθυσμός που ζει κοντά σε φυσικά ενδιαιτήματα νυχτερίδων.
* Γεωργικές πρακτικές που φέρνουν σε επαφή ανθρώπους και νυχτερίδες.
* Περιορισμένα εμπόδια μεταξύ άγριας ζωής και πηγών τροφής ή νερού.

Αυτές οι συνθήκες αυξάνουν τις πιθανότητες μετάδοσης των ζωονόσων στους ανθρώπους, ακόμα και όταν η μετάδοση παραμένει αναποτελεσματική.

Τι σημαίνει αυτό για την παγκόσμια δημόσια υγεία

Η μελέτη ενισχύει την ιδέα ότι οι απειλές πανδημίας συχνά ξεκινούν σιωπηλά και τοπικά πριν αναγνωριστούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα περισσότερα περιστατικά διάχυσης περνούν απαρατήρητα ή εξαφανίζονται γρήγορα, αλλά καθένα αποτελεί μια ευκαιρία για έναν ιό να προσαρμοστεί (μεταλλαχθεί).

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία:

* Πρώιμης επιτήρησης ανεξήγητων σοβαρών ασθενειών.
* Παρακολούθησης πληθυσμών νυχτερίδων και οδών έκθεσης του ανθρώπου.
* Ταχείας διερεύνησης νευρολογικών συμπτωμάτων παράλληλα με αναπνευστικές ασθένειες.

Η πρόληψη μελλοντικών πανδημιών εξαρτάται από την έγκαιρη ανίχνευση αυτών των περιστατικών προειδοποίησης και την αντιμετώπιση παγκόσμιων επιδημιών.

Συχνές ερωτήσεις

* **Σημαίνει αυτό ότι ξεκινάει μια άλλη πανδημία;**
Όχι. Η μελέτη δεν βρήκε ενδείξεις συνεχιζόμενης μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, η οποία είναι απαραίτητη για μια πανδημία.
* **Είναι οι νυχτερίδες επικίνδυνες για τον άνθρωπο;**
Οι νυχτερίδες από μόνες τους δεν είναι επιθετικές, αλλά μπορούν να φέρουν ιούς που είναι επιβλαβείς για τον άνθρωπο υπό ορισμένες συνθήκες έκθεσης.
* **Σχετίζεται αυτός ο ιός με την COVID-19;**
Δεν είναι ο ίδιος ιός (SARS-CoV-2), αλλά και οι δύο φέρονται να προέρχονται από νυχτερίδες και παρουσιάζουν παρόμοια δυναμική εξάπλωσης.
* **Μπορούν να προληφθούν αυτές οι λοιμώξεις;**
Η μείωση της περιβαλλοντικής έκθεσης σε εκκρίσεις νυχτερίδων και η βελτίωση της επιτήρησης είναι βασικά προληπτικά μέτρα.

Συμπέρασμα

Μια νέα μελέτη παρέχει ισχυρές ενδείξεις ότι οι νυχτερίδες ήταν η πηγή ανεξήγητων κρουσμάτων οξείας αναπνευστικής νόσου και εγκεφαλίτιδας στο Μπαγκλαντές, υπογραμμίζοντας για άλλη μια φορά πώς οι ζωονόσοι μπορούν να απειλήσουν την ανθρώπινη υγεία. Παρότι τα κρούσματα PRV δεν κλιμακώθηκαν σε ευρεία μετάδοση, οι ομοιότητες με την πρώιμη δυναμική της COVID-19 τονίζουν τη σημασία της διαρκούς επαγρύπνησης.