Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν: Από την κοινή διακήρυξη στις «αιχμές»
Στρατηγικές συμφωνίες και διαφωνίες σε διμερές επίπεδο, σε φόντο γεωπολιτικής ρευστότητας
Σε μια συνάντηση που διήρκησε μιάμιση ώρα, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επικεφαλής των δύο χωρών, πραγματοποίησαν μια σειρά από διμερείς επαφές και συζητήσεις. Ακολούθησαν επαφές υπουργών με τους ομολόγους τους, η συνεδρίαση του έκτου Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, καθώς και η υπογραφή επτά συμφωνιών. Τις συναντήσεις αυτές πλαισίωσαν οι τοποθετήσεις και των δύο ηγετών, οι οποίες αποτυπώθηκαν και στην κοινή διακήρυξη που υπεγράφη.
Κοινή επιδίωξη των δύο πλευρών, όπως τονίστηκε και από τις δηλώσεις, είναι η διατήρηση του θετικού κλίματος που έχει οικοδομηθεί τα τελευταία δυόμιση χρόνια στις σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας. Ο Έλληνας πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο σοβαρό ζήτημα της μετανάστευσης, θυμίζοντας και το πρόσφατο τραγικό ναυάγιο στη Χίο.
Το θετικό κλίμα αντικατοπτρίστηκε και στον οικονομικό τομέα, με τους δύο ηγέτες να επαναβεβαιώνουν τον στόχο των 10 δισεκατομμυρίων ευρώ για το διμερές εμπόριο, εκφράζοντας τη βούληση για περαιτέρω ενίσχυση του εμπορίου.
Ωστόσο, παράλληλα με την θετική ατζέντα, οι δύο ηγέτες επέλεξαν να θίξουν και τα «καίρια» θέματα που απασχολούν σε υψηλότερο διπλωματικό επίπεδο. Η κοινή διακήρυξη κάνει λόγο για τη διατήρηση και ενίσχυση της συνεργασίας, ενώ υπήρξε συμφωνία για τη συνέχιση του εκσυγχρονισμού των κρίσιμων διασυνοριακών οδικών και σιδηροδρομικών διαδρομών. Επιπλέον, εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους για αξιοποίηση ευκαιριών συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας, ιδίως στην ηλεκτρική ενέργεια και τις ανανεώσιμες πηγές, με απώτερο στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.
Και οι δύο ηγέτες αναγνωρίζουν την ανάγκη για κοινή αντιμετώπιση της γεωπολιτικής ρευστότητας και των ανατροπών, υπογραμμίζοντας ότι η εποχή δεν επιτρέπει περαιτέρω εντάσεις, παρά τις υφιστάμενες δομικές διαφορές.
Παρόλα αυτά, η συνάντηση δεν απέφυγε τις «αιχμές» και τις «γωνίες», οι οποίες αποτυπώθηκαν στις κοινές δηλώσεις. Ο κ. Ερντογάν επανέλαβε τη σύνδεση των προβλημάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ ο κ. Μητσοτάκης έθεσε ξεκάθαρα το θέμα της πιθανής διευθέτησης μέσω προσφυγής στη διεθνή δικαιοδοσία, θέτοντας επίσης το ερώτημα της απόσυρσης του casus belli.
Σχετικά με το θέμα της μειονότητας, ο κ. Ερντογάν, σε αντίθεση με προηγούμενες συναντήσεις, χρησιμοποίησε διαφορετικό όρο για να αναφερθεί στο ζήτημα. Ο κ. Μητσοτάκης, από την πλευρά του, επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας για το Κυπριακό ζήτημα, χαιρετίζοντας τις πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο κ. Ερντογάν δεν αναφέρθηκε στο Κυπριακό, σε αντίθεση με το παρελθόν, ενώ οι πρωτοβουλίες του ΟΗΕ βρίσκονται σε εξέλιξη.
Στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η συνάντηση αξιολογήθηκε θετικά, με τον Τούρκο πρόεδρο να εστιάζει σε θέματα που απασχολούν ιδιαίτερα την Τουρκία, όπως η Συρία, το Παλαιστινιακό και η τρομοκρατία. Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Ερντογάν έδωσε τον λόγο στον Έλληνα πρωθυπουργό να πάρει θέση για την επέκταση του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη, με την Ελλάδα να υποστηρίζει τη λύση των δύο κρατών.
Οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν, όπως «ιστορική ευθύνη» και «ανοιχτοί διάλογοι», υπογραμμίζουν την προσπάθεια για μια εποικοδομητική προσέγγιση. Η διαδικασία των κοινών δηλώσεων καθυστέρησε, καθώς στην Άγκυρα επικρατούσε έντονο κλίμα στη Βουλή, λόγω αντιδράσεων της αντιπολίτευσης σχετικά με τον νέο υπουργό Δικαιοσύνης.