Η Εθνική Αντιπροσωπεία μπροστά σε τολμηρές αλλαγές: Η ατζέντα της Συνταγματικής Αναθεώρησης
Πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού για ριζικές τομές που θα ενισχύσουν τους θεσμούς και την εμπιστοσύνη των πολιτών, με έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση.
Ο πρωθυπουργός, μέσα από ένα σύντομο τηλεοπτικό διάγγελμα, άνοιξε την πόρτα της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, θέτοντας ως προτεραιότητα «τολμηρές και γενναίες αλλαγές» που θα ανταποκριθούν στις σύγχρονες ανάγκες και τις προκλήσεις της εποχής. «Είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ρυθμίσεις που θα βελτιώσουν τη λειτουργία του πολιτεύματος, ιδίως απέναντι σε νέες πραγματικότητες όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.
Το κυβερνητικό σχέδιο, όπως αποκρυσταλλώνεται από το μήνυμα του πρωθυπουργού, περιλαμβάνει σημαντικές προτάσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την άρση ασυλίας των υπουργών, η δημιουργία μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, η καθιέρωση μίας και μοναδικής εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και η ενίσχυση της συμμετοχής των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων. Επιπλέον, ο κ. Μητσοτάκης επεσήμανε την ανάγκη να προβλεφθούν δικλείδες που θα εγγυώνται τη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση και την ορθότητα των κομματικών δεσμεύσεων, ώστε να αποφευχθεί η «διολίσθηση στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού».
Η Νέα Δημοκρατία, εστιάζοντας στο Δημόσιο, θέτει ως στόχο την «καταπολέμηση του βαθύ κράτους» και τη δημιουργία μιας δημόσιας διοίκησης που θα είναι φιλική, αποτελεσματική και θα βασίζεται στη διαρκή αξιολόγηση, επαναπροσδιορίζοντας την έννοια της μονιμότητας. Ο πρωθυπουργός, καλώντας σε «θετικές προτάσεις και αίσθηση κοινής ευθύνης», προσκάλεσε κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό διάλογο, επισημαίνοντας ότι το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει την αναζήτηση συναινέσεων για την επίτευξη των απαραίτητων αλλαγών. Εξέφρασε την ευχή η διαδικασία να λειτουργήσει ως απάντηση στην «τοξικότητα και τη στείρα κομματική περιχαράκωση» του πολιτικού συστήματος.
Στη Βουλή, οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας έχουν ήδη λάβει την επιστολή του πρωθυπουργού, με την οποία καλούνται να καταθέσουν τις παρατηρήσεις και τις σκέψεις τους μέχρι τα τέλους Φεβρουαρίου. Η κυβερνητική πλευρά τονίζει ότι η επικείμενη αναθεώρηση αποτελεί «μια μεγάλη ευκαιρία για ένα νέο, σύγχρονο και άρτιο υπόδειγμα διακυβέρνησης». Η Νέα Δημοκρατία αναμένεται να παρουσιάσει την ολοκληρωμένη της πρόταση εντός του Μαρτίου, με στόχο την έναρξη της σχετικής κοινοβουλευτικής διαδικασίας τον Απρίλιο.
Αντιδράσεις από την αντιπολίτευση
Η αντιπολίτευση έχει ήδη αρχίσει να διατυπώνει τις θέσεις της επί της συνταγματικής αναθεώρησης, με βασικά σημεία τριβής το άρθρο 86 (ευθύνη υπουργών) και το άρθρο 103 (μονιμότητα δημοσίων υπαλλήλων). Το ΠΑΣΟΚ, δια του Νίκου Ανδρουλάκη, ξεκαθάρισε ότι δεν θα δώσει «λευκή επιταγή», προτείνοντας τερματισμό των φαινομένων ασυλίας-ατιμωρησίας, αφαίρεση της επιλογής ηγεσίας της Δικαιοσύνης από το Υπουργικό Συμβούλιο, απαγόρευση δημόσιων αξιωμάτων για δικαστές μετά την αφυπηρέτηση, κατοχύρωση της μονιμότητας στο Δημόσιο και διαφανή αξιολόγηση. Ο Κώστας Τσουκαλάς, εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, κατηγόρησε την κυβέρνηση για υποκρισία, τονίζοντας ότι η ίδια δεν εφαρμόζει νόμους αξιολόγησης.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, μέσω του Σωκράτη Φάμελλου, κατηγόρησε τον πρωθυπουργό για υποκρισία, τάσσοντας «ναι» στην αξιολόγηση στο δημόσιο, αλλά «όχι» στην άρση της μονιμότητας και στην αναθεώρηση του άρθρου 16. Επίσης, ζητά ο έλεγχος των υπουργών στο άρθρο 86 να μην εξαρτάται από την κυβερνητική πλειοψηφία. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δήλωσε ότι χρειάζεται συνταγματική αναθεώρηση, αλλά και μια «προοδευτική κυβέρνηση, που θα σεβαστεί τους Συνταγματικούς κανόνες και θα ενισχύσει το κράτος δικαίου».
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, απάντησε ότι η αναθεώρηση αποσκοπεί στην προστασία της χώρας από «μελλοντικές κυβερνήσεις λαϊκιστών», καθιστώντας τη διαδικασία παραπομπής υπουργών στη δικαιοσύνη ανεξάρτητη από κομματικούς συσχετισμούς, όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η Νέα Αριστερά θα καταθέσει τις δικές της προτάσεις, διαμηνύοντας ότι δεν θα δώσει συναίνεση, καθώς θεωρεί ότι η κυβέρνηση της ΝΔ επιδιώκει τη «συνταγματοποίηση των ολέθριων επιλογών της». Η Ελληνική Λύση, μέσω του Κυριάκου Βελόπουλου, χαρακτήρισε «γελοίο» ότι η αναθεώρηση δεν μπορεί να γίνει λόγω μη αναθεωρητικής Βουλής, υπονοώντας ότι η διαδικασία γίνεται για λόγους επικοινωνίας. Ο Δημήτρης Νατσιός, πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ, εξέφρασε την ελπίδα η επικείμενη αναθεώρηση να μην αποτελέσει «άλλη μια χαμένη ευκαιρία».
Η προβλεπόμενη διαδικασία
Η έναρξη των κοινοβουλευτικών διαδικασιών για τη συνταγματική αναθεώρηση αναμένεται τον Απρίλιο. Η επιτυχία της διαδικασίας εξαρτάται από τη δημιουργία ευρείων πλειοψηφιών. Εάν ένα άρθρο λάβει 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, στην αναθεωρητική Βουλή αρκούν 151 ψήφοι. Εάν όμως λάβει από 151 έως 179 ψήφους, στην αναθεωρητική Βουλή απαιτούνται 181 ψήφοι.