Νέφος λιθίου στην ατμόσφαιρα: Αποκάλυψη ρύπανσης από διαστημικά απορρίμματα
Πρώτη άμεση ανίχνευση ρύπανσης στην ανώτερη ατμόσφαιρα από την επανείσοδο θραυσμάτων πυραύλου, προκαλώντας ανησυχία για τις μελλοντικές επιπτώσεις.
Τον Φεβρουάριο του 2025, οι επιστήμονες εντόπισαν ένα ασυνήθιστο νέφος λιθίου στην ανώτερη ατμόσφαιρα, μια παρατήρηση που αποδόθηκε στην επανείσοδο ενός τμήματος πυραύλου. Τα ευρήματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “Communications Earth & Environment”, σηματοδοτούν την πρώτη φορά που ανιχνεύεται άμεσα ρύπανση στην ανώτερη ατμόσφαιρα από την επανείσοδο διαστημικών απορριμμάτων.
Παρόλο που οι ανενεργοί δορυφόροι και τα άνω τμήματα πυραύλων σχεδιάζονται για να διαλύονται κατά την επανείσοδό τους, η έρευνα εστίαζε κυρίως στους κινδύνους πρόσκρουσης στο έδαφος. Ωστόσο, οι επιπτώσεις της αποσύνθεσης τέτοιων αντικειμένων στη μεσόσφαιρα (περίπου 50-85 χλμ ύψος) και στην κάτω θερμόσφαιρα (περίπου 85-120 χλμ) παρέμεναν άγνωστες.
Ερευνητές του Leibniz Institute of Atmospheric Physics της Γερμανίας, χρησιμοποιώντας ένα όργανο lidar (τηλεπισκόπηση με λέιζερ) στη βόρεια Γερμανία, μέτρησαν τη συγκέντρωση ατόμων λιθίου στη θερμόσφαιρα. Το λίθιο, αν και χρησιμοποιείται ευρέως σε διαστημόπλοια, είναι εξαιρετικά σπάνιο σε αυτά τα υψόμετρα.
Το πρωί της 20ης Φεβρουαρίου 2025, οι επιστήμονες παρατήρησαν μια ξαφνική αύξηση της συγκέντρωσης λιθίου, δεκαπλάσια από το φυσιολογικό, σε ύψος 94-97 χιλιομέτρων. Το νέφος παρέμεινε ανιχνεύσιμο για 27 λεπτά.
Μελετώντας τα ατμοσφαιρικά μοντέλα, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το νέφος προερχόταν από ένα άνω τμήμα πυραύλου Falcon 9, το οποίο είχε επανεισέλθει ανεξέλεγκτα στην ατμόσφαιρα περίπου 20 ώρες νωρίτερα, πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό. Οι υπολογισμοί απέκλεισαν τις φυσικές ατμοσφαιρικές διεργασίες ως αιτία.
Η έρευνα αυτή αποτελεί μια μελέτη περίπτωσης για τη ρύπανση που προκαλείται από ένα μόνο διαστημικό απόρριμμα και προτείνει μια μέθοδο ανίχνευσης. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η μέθοδος δεν είναι σε θέση να μετρήσει όλα τα υλικά που απελευθερώνονται, λόγω των χημικών αλλαγών κατά την κάθοδο.
Τονίζεται η ανάγκη για περαιτέρω παρατηρήσεις, καθώς η αύξηση των διαστημικών εκτοξεύσεων τα τελευταία χρόνια οδηγεί σε αυξανόμενη ανησυχία για τη μακροπρόθεσμη ρύπανση της ανώτερης ατμόσφαιρας.