Τα χταπόδια: Οι αφανείς ευφυείς του βυθού
Ανακαλύψτε τα εκπληκτικά βιολογικά χαρακτηριστικά και την ευφυΐα των αινιγματικών αυτών πλασμάτων
Τα χταπόδια, συχνά παραγνωρισμένα παρά την αξιοθαύμαστη φύση τους, συγκαταλέγονται στα πιο εντυπωσιακά και ταυτόχρονα πιο υποτιμημένα όντα του πλανήτη. Ενώ η φήμη της ευφυΐας αποδίδεται συνήθως σε πιθήκους, ελέφαντες, δελφίνια ή κοράκια, τα χταπόδια αποδεικνύονται πραγματικές «διάνοιες» του βυθού, προικισμένα με ξεχωριστές προσωπικότητες και μοναδικά βιολογικά χαρακτηριστικά.
Ας εξερευνήσουμε ορισμένα από τα πιο συναρπαστικά στοιχεία που καθιστούν τα χταπόδια αξιοσημείωτα:
**Εννέα «εγκέφαλοι» και 500 εκατομμύρια νευρώνες**
Το χταπόδι αναγνωρίζεται ευρέως ως ένα από τα πλέον ευφυή ζώα παγκοσμίως. Ένα μέσο χταπόδι διαθέτει περίπου 500 εκατομμύρια νευρώνες, αριθμός που το τοποθετεί σε παρόμοια «εγκεφαλική εμβέλεια» με μικρότερα θηλαστικά, όπως οι σκύλοι. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα θηλαστικά, η πλειονότητα των νευρώνων του χταποδιού δεν εδρεύει στον κεντρικό εγκέφαλο, αλλά στα πλοκάμια του. Συγκεκριμένα, διπλάσιοι νευρώνες εντοπίζονται στα πλοκάμια, γεγονός που οδηγεί συχνά στην αναλογία ότι κάθε πλοκάμι λειτουργεί σαν ανεξάρτητος εγκέφαλος, προσδίδοντας στο χταπόδι συνολικά εννέα «εγκεφάλους». Κάθε βεντούζα, περαιτέρω, μπορεί να φιλοξενεί έως και 10.000 νευρώνες, επιτρέποντας στο ζώο να αντιλαμβάνεται τη γεύση και την αφή με αξιοσημείωτη ακρίβεια.
**Άριστη μνήμη και ικανότητα εκπαίδευσης**
Από τα μέσα του 20ού αιώνα, οι επιστημονικές έρευνες καταδεικνύουν την ικανότητα των χταποδιών να εκπαιδεύονται. Σε πειραματικές συνθήκες, έχουν επιδείξει ικανότητα να τραβούν μοχλούς προκειμένου να λάβουν ως ανταμοιβή ένα κομμάτι σαρδέλας. Πρόκειται για οργανισμούς που μπορούν να επιλύουν σύνθετα προβλήματα, να χρησιμοποιούν εργαλεία και ακόμη και να μεταδίδουν δεξιότητες μεταξύ τους. Σε δοκιμασίες όρασης, όπου απαιτήθηκε να θυμούνται απλές ενέργειες κλείνοντας διαδοχικά το ένα και το άλλο μάτι, τα χταπόδια ξεπέρασαν σε απόδοση πολλά άλλα ζώα, συμπεριλαμβανομένων των περιστεριών.
**«Άτακτες» και απρόβλεπτες συμπεριφορές**
Σε ένα από τα πειράματα που αφορούσαν τον μοχλό, συμμετείχαν τρία χταπόδια: ο Albert, ο Bertram και ο Charles. Οι δύο πρώτοι ανταποκρίθηκαν με συνέπεια, ενώ ο Charles προχώρησε στη θραύση του μοχλού, εκτοξεύοντας ταυτόχρονα πίδακες νερού προς τους ερευνητές. Παρόμοιες συμπεριφορές έχουν καταγραφεί και σε ενυδρεία, όπου χταπόδια έχουν επιδείξει την ικανότητα να σβήνουν τα φώτα βρέχοντας τους λαμπτήρες, προκαλώντας βραχυκύκλωμα στο τροφοδοτικό. Στο Πανεπιστήμιο του Otago της Νέας Ζηλανδίας, ένα χταπόδι κρίθηκε τόσο «προβληματικό» ώστε τελικά απελευθερώθηκε στη φυσική του κατοικία.
**Αναγνώριση ανθρώπων**
Στο ίδιο εργαστήριο στη Νέα Ζηλανδία, παρατηρήθηκε ένα περιστατικό όπου ένα χταπόδι επέδειξε σαφή αντιπάθεια προς συγκεκριμένο μέλος του προσωπικού, βρέχοντάς το στο πίσω μέρος του λαιμού κάθε φορά που περνούσε.
**Αγαπούν τα παιχνίδια**
Η παιχνιδιάρικη διάθεση των χταποδιών έχει επίσης τεκμηριωθεί σε ερευνητικά περιβάλλοντα, όπου πετούσαν μπουκαλάκια από χάπια μέσα στο ενυδρείο, χρησιμοποιώντας πίδακες νερού από τις βαλβίδες τους.
**Ιδιαίτερος τρόπος αναπαραγωγής**
Το φύλο ενός χταποδιού μπορεί να διαπιστωθεί παρατηρώντας μια εγκοπή κάτω από το τρίτο δεξί πλοκάμι. Αν υπάρχει, πρόκειται για αρσενικό, το οποίο χρησιμοποιεί αυτό το ειδικό πλοκάμι για τη μεταφορά σπέρματος στο θηλυκό.