Η άγνωστη ιστορία της ωκεάνιας πλάκας κάτω από το Οροπέδιο Οντόνγκ Τζάβα
Νέα έρευνα αποκαλύπτει μακροχρόνιες φυσικοχημικές αλλοιώσεις λόγω ακραίας ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Μια πρωτοποριακή επιστημονική έρευνα έφερε στο φως εντυπωσιακά ευρήματα σχετικά με την ωκεάνια λιθοσφαιρική πλάκα κάτω από το Οροπέδιο Οντόνγκ Τζάβα, το μεγαλύτερο ωκεάνιο οροπέδιο στον πλανήτη. Σύμφωνα με τη δημοσίευση στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό *Geophysical Research Letters*, η συγκεκριμένη πλάκα υπέστη εκτεταμένες φυσικοχημικές αλλοιώσεις κατά τη δημιουργία της, αποτέλεσμα ακραίας ηφαιστειακής δραστηριότητας. Τα νέα αυτά δεδομένα προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις για τη δυναμική διαμόρφωση και μεταβολή των ωκεάνιων πλακών.
Το Οροπέδιο Οντόνγκ Τζάβα, που βρίσκεται στον Ειρηνικό Ωκεανό, σχηματίστηκε πριν από 110 έως 120 εκατομμύρια χρόνια. Η δημιουργία του συνδέεται με υποθαλάσσιες ηφαιστειακές εκρήξεις πρωτοφανούς κλίμακας, οι οποίες θεωρούνται οι μεγαλύτερες στην ιστορία της Γης. Αυτή η έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα έχει συσχετιστεί με δραματικές αλλαγές στο παγκόσμιο περιβάλλον, ακόμη και με μαζικές εξαφανίσεις ειδών.
Η ερευνητική ομάδα, υπό την καθοδήγηση της λέκτορος Αζούσα Σίτο από το Πανεπιστήμιο Επιστημών Οκαγιάμα και με τη συμβολή επιστημόνων από το Ινστιτούτο Επιστημών του Τόκιο και το Πανεπιστήμιο Χιροσίμα, αξιοποίησε σεισμικά κύματα υψηλής συχνότητας (κύματα Po και So). Αυτά τα κύματα, καταγραφόμενα από σεισμογράφους στον πυθμένα των ωκεανών και σε ωκεάνια νησιά, ταξιδεύουν μέσα στις ωκεάνιες πλάκες, αποκαλύπτοντας κρίσιμες πληροφορίες για την εσωτερική τους δομή.
**Τι αποκάλυψαν τα επιστημονικά μοντέλα:**
Η ανάλυση των σεισμικών δεδομένων παρουσίασε ένα ασυνήθιστο μοτίβο. Ενώ τα κύματα Po διέδιδονταν κανονικά κάτω από το οροπέδιο, τα κύματα So παρουσίαζαν έντονη εξασθένηση. Αυτό το φαινόμενο, που δεν συναντάται σε τυπικές ωκεάνιες πλάκες, οδήγησε τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι η πλάκα κάτω από το Οντόνγκ Τζάβα διαθέτει μια σύνθετη εσωτερική δομή.
Σύμφωνα με τα αναπτυγμένα μοντέλα, η ωκεάνια πλάκα χαρακτηρίζεται από οριζόντιες, στρωματοποιημένες δομές που διακόπτονται από κάθετα συστήματα μαγματικών διεισδύσεων, γνωστές ως «σμήνη φλεβών» (dike swarms). Επιπλέον, η αργή ταχύτητα διάδοσης των σεισμικών κυμάτων υποδηλώνει χημική τροποποίηση του υλικού της πλάκας σε βάθος.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μάγμα, προερχόμενο από έναν θερμοχημικό θύσανο του μανδύα (ανοδικό ρεύμα από μεγάλα βάθη της Γης), διείσδυσε στην υφιστάμενη ωκεάνια πλάκα. Αυτή η διαδικασία όχι μόνο δημιούργησε τα εκτεταμένα ηφαιστειακά πετρώματα του οροπεδίου, αλλά αναζωογόνησε χημικά την πλάκα, αλλοιώνοντας τη σύστασή της σε σημαντικό βάθος.
Τα ευρήματα της μελέτης ενισχύουν την αντίληψη ότι οι ωκεάνιες πλάκες δεν είναι στατικά, αλλά δυναμικά σώματα, ικανά να υφίστανται βαθιές και μακροχρόνιες μεταβολές υπό την επίδραση γιγαντιαίων ηφαιστειακών επεισοδίων. Το νέο αυτό μοντέλο συμβάλλει στην πληρέστερη κατανόηση των γεωλογικών διεργασιών που διαμορφώνουν τον φλοιό της Γης και τον ζωτικό ρόλο που διαδραμάτισαν τα ακραία ηφαιστειακά φαινόμενα στην εξέλιξη του πλανήτη.